Uzasadnienie
Decyzją z dnia 20 grudnia 2019 r. Prezydent Miasta G. skierował M. S. (dalej również jako: "strona" lub "skarżąca") do Stowarzyszenia [...] w G. od dnia 1 stycznia 2020 r. do 31 maja 2020 r. Organ zobowiązał przy tym M. S. do zwrotu wydatków za udzielone świadczenie w kwocie stanowiącej 55% uzyskiwanego dochodu, tj. 769,02 zł miesięcznie, zgodnie z faktycznym czasem pobytu w placówce.
Natomiast decyzją z dnia 16 stycznia 2020 r. Prezydent Miasta przyznał M. S. specjalny zasiłek celowy na częściowe pokrycie kosztów zakupów leków od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. w kwocie 100 zł.
M. S. pismem z dnia 25 stycznia 2020 r. wniosła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta G. kierującej ją do ośrodka opiekuńczo-resocjalizacyjnego podnosząc, że nie jest wstanie ponieść wskazanych w decyzji kosztów pobytu w tym ośrodku.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia 23 marca 2020 r. stwierdziło, że odwołanie M. S. zostało wniesione z uchybieniem terminu.
Organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu postanowienia, że zaskarżona decyzja została odebrana przez stronę osobiście w dniu 20 grudnia 2019 r., natomiast odwołanie zostało nadane w placówce pocztowej w dniu 25 stycznia 2020r., tj. z uchybieniem 14 dniowego terminu do jego wniesienia, który upływał w dniu 3 stycznia 2020 r.
M. S. pismem z dnia 3 kwietnia 2020 r. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], z prośbą o anulowanie decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 20 grudnia 2019 r. w zakresie wysokości opłat za pobyt w ośrodku. W uzasadnieniu tego pisma strona wyjaśniła, że: "Decyzję o podwyższeniu opłaty za pobyt otrzymałam od pracownika MOPR (ul. S. G.). Pracownica MOPR nie powiadomiła mnie, że jest decyzja do odebrania, ani nie dostarczyła jej. Przeleżała u niej w biurku prawie miesiąc, uniemożliwiając mi terminowe odwołanie się. Pojechałam do MOPR w zupełnie innej sprawie (dostarczyłam faktury za leki) i wtedy otrzymałam decyzję. Od razu napisałam odwołanie i wysłałam je, jak się okazało "po terminie"." Strona dodała, że z uwagi na to, że opóźnienie (w złożeniu odwołania - dopisek Sądu) nie wynikało z jej winy, ale z winy pracownika MOPR, prosi o pozytywne rozpatrzenie prośby i anulowanie zawyżonej kwoty opłat.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wezwało stronę o nadesłanie pisemnych wyjaśnień, czy pismo z dnia 3 kwietnia 2020 r. należy potraktować jako wniosek o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 20 grudnia 2019 r., czy jako skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na postanowienie organu odwoławczego z dnia 23 marca 2020 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminy do wniesienia odwołania, czy jako inne żądanie.
M. S. w odpowiedzi na powyższe wezwanie w piśmie z dnia 10 maja 2020 r. wyjaśniła, że wnioskuje o zmianę terminu rozpatrzenia wniosku w części dotyczącej opłat ponieważ opóźnienie we wniesieniu odwołania nie wynikało z jej winy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] - po rozpatrzeniu pisma strony z dnia 3 kwietnia 2020 r., kwalifikując je jako wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 20 grudnia 2019 r. - postanowieniem z dnia 13 lipca 2020 r. odmówił M. S. przywrócenie terminu do złożenia odwołania wskazując, że wniosek strony nie zawiera żadnego uprawdopodobnienia, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy.
Przedmiotowe postanowienie zostało wydane na postawie art. 58 § 1 i § 2 oraz art. 59 § 2 w związku z art. 28 i art. 127 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; powoływanej dalej jako: "k.p.a.").
M. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] skargę, wnioskując o ponowne rozpatrzenie jej odwołania od decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 20 grudnia 2019 r., bądź zasądzenie kwoty odpłatności za jej pobyt w ośrodku zgodnie z przepisami. Skarżąca wnioskowała również o przyznanie jej pomocy prawnej poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła m.in., że decyzja Prezydenta Miasta G. z dnia 20 grudnia 2019 r. była przetrzymywana, otrzymała ją po terminie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Pełnomocnik z urzędu w piśmie procesowym z dnia 21 października 2020 r., uzupełniając skargę M. S., zarzucił zaskarżonemu postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] obrazę przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności:
- - art. 58 § 1 i 2 w związku z art. 59 § 2 k.p.a. poprzez bezpodstawną odmowę przywrócenia skarżącej terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 20 grudnia 2019 r. i zaniechanie przystąpienia do merytorycznego rozpoznania złożonego przez skarżącą odwołania w sprawie, podczas gdy skarżąca w treści swojego pisma z dnia 3 kwietnia 2020 r. wyjaśniła przyczyny złożenia odwołania od ww. decyzji w dniu 25 stycznia 2020 r.;
- - art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie wyjaśnienia stanu faktycznego i nie dokonania właściwej analizy okoliczności zarówno związanej z doręczeniem skarżącej decyzji Prezydenta Miasta G., jaki i terminu złożenia przez skarżącą odwołania od ww. decyzji, podczas gdy właściwa analiza sprawy oraz wyjaśnienie przez organ pierwszej instancji okoliczności sprawy winny doprowadzić organ do wniosku, że skarżąca wniosła odwołanie w terminie, tj. bezpośrednio po doręczeniu jej decyzji przez pracownika MOPR w G. oraz że wystąpiły nieprawidłowości w sposobie jej doręczenia skarżącej oraz w adnotacji o terminie jej doręczenia;
- - art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, i art. 136 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, zaniechanie przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego w sprawie w celu ustalenia zachowania przez skarżącą terminu do wniesienia odwołania, co nastąpiło bezpośrednio po doręczeniu jej decyzji Prezydenta Miasta G. przez pracownika MOPR w G. oraz wystąpienia nieprawidłowości w sposobie doręczenia tej decyzji skarżącej oraz w adnotacji o terminie doręczenia tej decyzji.
Mając na uwadze powyższe zarzuty pełnomocnik strony skarżącej wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] oraz poprzedzającego go postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 23 marca 2020 r. wydanego w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania przez skarżącą od decyzji Prezydenta Miasta G. Jednocześnie pełnomocnik strony skarżącej, w celu prawidłowego wyjaśnienia przedmiotowej sprawy, wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie następujących dowodów w sprawie:
- - przesłuchanie M. S. na okoliczność: sposobu i terminu doręczenia jej decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 20 grudnia 2019 r., terminu jej wizyty w MOPR w G., terminu wniesienia przez nią odwołania od ww. decyzji;
- - przesłuchanie w charakterze świadka R. K. (specjalisty pracy socjalnej) na okoliczność: sposobu i terminu doręczenia skarżącej decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 20 grudnia 2019 r., terminu wizyty skarżącej w MOPR w G.;
- - przesłuchanie w charakterze świadka A. G. (pracownicy socjalnej) na okoliczność: sposobu i terminu doręczenia skarżącej decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 20 grudnia 2019 r., terminu wizyty skarżącej w MOPR w G.;
- - zobowiązanie Stowarzyszenia [...] w G. do wskazania terminu doręczenia decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 20 grudnia 2019 r. w przedmiocie skierowania skarżącej do ww. ośrodka.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako p.p.s.a.), następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów postępowania dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z unormowania art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika nadto, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów, stwierdzić należy, że narusza ono prawo w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania go z obrotu prawnego.
Przedmiotem kontroli Sądu skarżąca uczyniła postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 13 lipca 2020 r. odmawiające jej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 20 grudnia 2019 r., na mocy której została skierowana do ośrodka opiekuńczo-resocjalizacyjnego.
Podstawę prawną tego orzeczenia stanowił art. 58 § 1 k.p.a., zgodnie z którym w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosując wskazany przepis Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyjęło, że pismem z dnia 3 kwietnia 2020 r. skarżąca zwróciła się do niego o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 20 grudnia 2019 r.
Należy wskazać, że przepis art. 8 § 1 k.p.a. wymaga, by organy administracji publicznej prowadziły postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. W myśl zaś art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
Jest oczywiste, że poprzez pryzmat tych ogólnych zasad postępowania administracyjnego organ powinien odczytywać treść ww. pisma skarżącej.
Zdaniem Sądu, biorąc pod uwagę pełną treść pisma skarżącej z dnia 3 kwietnia 2020 r. oraz okoliczności towarzyszące jego złożeniu, zaskarżone w sprawie postanowienie należało uznać za wadliwe. Organ błędnie bowiem przyjął, że stanowiło ono wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
Przedmiotowe pismo zostało złożone przez skarżącą po otrzymaniu od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] postanowienia stwierdzającego uchybienie przez nią terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 20 grudnia 2019 r., gdzie organ wskazywał, że decyzja organu pierwszej instancji została odebrana osobiście przez stronę w siedzibie organu w dniu 20 grudnia 2019 r., zatem wniesienie przez nią odwołania w dniu 25 stycznia 2020 r. nastąpiło po upływie terminu do jego złożenia.
W treści tego pisma od samego początku skarżąca negowała, że decyzja Prezydenta Miasta G. została odebrana przez nią w tej dacie, tj. w dniu 20 grudnia 2019 r. Skarżąca jednoznacznie wskazywała, że otrzymała decyzję dopiero w momencie, kiedy przybyła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. celem przedłożenia faktur za leki. Od razu po otrzymaniu decyzji napisała odwołanie i je wysłała.
Jakkolwiek skarżąca nie wskazała wprost daty odbioru decyzji organu pierwszej instancji, to mając na uwadze dokumenty znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy uznać należy, że mogło to nastąpić w dniu 16 stycznia 2020 r. Bowiem wtedy skarżąca przedłożyła do akt sprawy faktury za leki, na co wskazuje jednoznacznie adnotacja pracownika Ośrodka Pomocy Społecznej A. G. na przedmiotowych fakturach: "wpłynęło 16.01.2020 r.". Zatem, gdyby przyjąć, jak twierdzi skarżąca, że decyzja Prezydenta Miasta G. z dnia 20 grudnia 2020 r. została odebrana przez nią w dniu 16 stycznia 2020 r., to wniesione przez nią 25 stycznia 2020 r. odwołanie mogłoby być przedmiotem rozpatrzenia przez organ bowiem 14 dniowy termin na jego wniesienie zostałby przez nią zachowany.
W ocenie Sądu orzekającego zbędne było kierowanie wezwania do skarżącej o sprecyzowanie pisma z dnia 3 kwietnia 2020 r., skoro niezależnie od powyższej treści, pismo to nadto zostało zaadresowane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku "za pośrednictwem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]" i zostało złożone w ustawowym terminie do wniesienia skargi na postanowienie organu z dnia 23 marca 2020 r., które stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
Nawet gdyby nie podzielić tego stanowiska, to z udzielonej odpowiedzi organ wywiódł również nieuprawnione wnioski. Organ bowiem (podobnie jak w przypadku pisma z dnia 3 kwietnia 2020 r.) skupił się wyłącznie na podnoszonym przez skarżącą braku winy w niezachowaniu terminu do wniesienia odwołania, pomijając zupełnie, że skarżąca podnosiła to w aspekcie złożenia przez nią odwołania w ustawowym terminie albowiem wywodziła, że to - z winy - pracownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzję Prezydenta Miasta G. otrzymała dopiero 16 stycznia 2020 r. (decyzja "przeleżała u niej w biurku prawie miesiąc").
W ocenie Sądu, jedynie uznanie pisma skarżącej za skargę na postanowienie stwierdzające uchybienie ustawowego terminu do wniesienia odwołania pozwoli na odniesienie się do twierdzeń i zarzutów skarżącej dotyczących faktycznej daty doręczenia jej decyzji z dnia 20 grudnia 2019 r.
Podsumowując, Sąd orzekając w niniejszej sprawie uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wadliwie potraktowało pismo skarżącej z dnia 3 kwietnia 2020 r. jako wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 20 grudnia 2019 r. Z treści tego pisma i okoliczności jego złożenia wynika, że stanowiło ono skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 23 marca 2020 r. stwierdzające, że złożone w dniu 25 stycznia 2020 r. odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 20 grudnia 2019 r. zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu. Potwierdza to zwłaszcza akcentowany powyżej fakt, że adresatem tego pisma skarżąca uczyniła Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, który zgodnie z otrzymanym przez nią pouczeniem zawartym w postanowieniu z dnia 23 marca 2020 r. jest właściwy do rozpoznania skargi.
Sąd podziela pogląd wyrażany wielokrotnie w orzecznictwie sądowym, gdzie wskazywano, że każde pismo w postępowaniu, niezależnie od tego, jaką nazwę nada mu strona, winno być rozpoznane w takim trybie, który w najpełniejszym stopniu umożliwia uczynienie zadość zamieszczonemu wnioskowi strony, zwłaszcza w sytuacji, gdy strona (jak to ma miejsce w niniejszej sprawie) działa w postępowaniu samodzielnie, bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika i w sposób wskazujący na jej niezaradność. O charakterze pisma procesowego decyduje jego treść, a nie nazwa (por. postanowienie SN z 27 lutego 1997 r., sygn. akt I PKN 40/96, OSNAP 1998/4/138; wyrok SN z dnia 4 lutego 1972 r., sygn. akt I PR 408/71, LexPolonica nr 322320; wyrok NSA z dnia 19 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1457/15, LEX nr 2108218).
Z tych też powodów Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, uznając że zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 13 lipca 2020 r. odmawiające skarżącej przywrócenia terminu do złożenia odwołania nie może się ostać jako wydane z naruszeniem art. 58 § 1 k.p.a. oraz art. 8 § 1 i art. 9 k.p.a. poprzez przyjęcie, że pismo skarżącej z dnia 3 kwietnia 2020 r. jest wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a nie skargą na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 23 marca 2020 r.
W tych warunkach, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.
W konsekwencji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku zobowiązane będzie, stosownie do treści art. 54 § 2 p.p.s.a., przekazać do tut. Sądu skargę skarżącej (pismo z dnia 3 kwietnia 2020 r.) wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę.
Wobec zgłoszenia przez pełnomocnika skarżącej wniosków dowodowych należy wskazać, że sąd administracyjny, co do zasady, nie prowadzi postępowania dowodowego i nie mogły one zostać uwzględnione (art.106 § 3 p.p.s.a.).
Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty.