Uzasadnienie
Decyzją z dnia 31 marca 2020 r. (nr [...]) Starosta K. – działając na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 4 oraz art. 102 ust. 1c w zw. z art. 102 ust. 1e ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j.: Dz. U z 2019 r., poz. 341 ze zm. – dalej w skrócie jako: "u.k.p.") w zw. z art. 135 ust. 1 pkt. 1a lit. a/ ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 110 – dalej zwanej jako: "p.r.d.") oraz art. 104 oraz art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 - dalej jako: "k.p.a.") – orzekł wobec D. J. (zwanego dalej także "stroną", "skarżącym") o zatrzymaniu prawa jazdy kategorii T, B i A, numer [...] numer druku [...] na okres 3 miesięcy, tj. od dnia 10 marca 2020 r. do dnia 10 czerwca 2020 r., nadając jednocześnie decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu 17 marca 2020 r. do organu wpłynęła informacja z Komendy Powiatowej Policji w C. dotycząca D. J. (PESEL [...]), który w dniu 10 marca 2020 r. o godz. 13:25 w miejscowości L., kierując samochodem osobowym marki Mercedes, przekroczył dopuszczalną prędkość na terenie zabudowanym o 76 km/h i za popełnione wykroczenie kierowcy zatrzymano dokument prawa jazdy.
Organ wskazał, że w myśl art. 102 ust.1 pkt 4 u.k.p. starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy w przypadku gdy kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym.
Organ stwierdził, że stosownie do art. 102 ust. 1c u.k.p. prawo jazdy zostało zatrzymane na okres 3 miesięcy.
Jednocześnie organ wskazał, że w myśl art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 541 i 2183 ze zm. oraz z 2016 r. poz. 2001 i z 2018 r. poz. 957) do dnia wskazanego w komunikacie, który minister właściwy do spraw informatyzacji ogłosi w swoim dzienniku urzędowym oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej, określającego termin wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających wprowadzenie, przekazywanie, gromadzenie i udostępnianie z centralnej ewidencji kierowców danych o naruszeniach, o których mowa w rozdziale 15 ustawy zmienianej w art. 5, tj. ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2015 r., poz. 541 ze zm.), podstawą wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 oraz art. 103 ust. 1 pkt 5 ustawy wymienionej w art. 5, jest informacja o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1a ustawy wymienionej w art. 4.
Organ zwrócił także uwagę, że w dniu 19 marca 2020 r. do Starostwa Powiatowego w K. wpłynął wniosek strony, w którym wskazano, że w związku z nieprzyjęciem mandatu wnosi o umorzenie postępowania administracyjnego i zwrot dokumentu prawa jazdy, który nieprawidłowo został przekazany Staroście K.; względnie o zawieszenie postępowania administracyjnego do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd i zwrot dokumentu prawa jazdy do czasu prawomocnego zakończenia postępowania wykroczeniowego; ewentualnie przesłuchanie D. J. oraz jego żony M. J. W związku z powyższym organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 76 § 1 k.p.a. dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy stanowią dowód tego, co zostało w nich stwierdzone, a wobec tego nie zachodzi potrzeba prowadzenia osobnego postępowania dowodowego w sprawie.
Podstawą wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy jest jedynie informacja uzyskana od podmiotu, który ujawnił kierowanie pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50km/h na obszarze zabudowanym, a co więcej, uzyskanie takiej informacji obliguje organ do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Brzmienie art. 102 ust. 1 pkt. 4 u.k.p. ("starosta wydaje decyzję administracyjną") nie pozostawia wątpliwości, że rozstrzygnięcie podejmowane na jego podstawie ma charakter związany. Starosta nie jest przy tym uprawniony do weryfikowania przypisanego kierowcy wykroczenia pod względem merytorycznym. W żadnym wypadku organ ten nie może prowadzić postępowania wyjaśniającego, zmierzającego do weryfikacji zasadności nałożenia na kierowcę kary za ujawnione wykroczenie, gdyż do tego uprawniony jest sąd powszechny.
Organ zaznaczył, że zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. akt I OPS 3/18) podstawę wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy w trybie art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2019 r., poz. 341 ze zm.) w związku z art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 541 ze zm.), może stanowić wyłącznie informacja o ujawnieniu czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z przekroczeniem dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Prawomocne rozstrzygnięcie w przedmiocie odpowiedzialności wykroczeniowej kierującego pojazdem za przekroczenie dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) w postępowaniu w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy w trybie art. 102 ust.1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2019 r., poz. 341 ze zm.).
Zgodnie z art. 102 ust. 3 u.k.p. jeżeli sprawa o naruszenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 4 lub 5, została skierowana do rozpoznania przez sąd lub organ orzekający o sprawie w postępowaniu dyscyplinarnym i nie zakończyła się prawomocnym rozstrzygnięciem w okresie 3 miesięcy od dnia zatrzymania dokumentu, a w przypadku, o którym mowa w ust. 1d - w okresie 6 miesięcy, podlega on zwrotowi.
Koniec okresu zatrzymania prawa jazdy przypada na dzień 10 czerwca 2020 r. i po tym dniu strona może ubiegać się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy. Na podstawie art. 102 ust. 2 u.k.p. zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej.
Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 29 czerwca 2020 r. (nr [...]) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji przestawiono przebieg postępowania w sprawie. Organ odwoławczy nawiązując do treści art. 7 ust. 1 pkt 2 w zw. z pkt 1 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw podkreślił, że podstawą wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 oraz ust. 1d i art. 103 ust. 1 pkt 5 u.k.p., jest informacja, o której mowa odpowiednio w pkt 1 lub 3. W przedmiotowej sprawie taką informację przedłożyła Policja, jako podmiot, który ujawnił popełnienie naruszenia, o którym mowa w art. 135 ust. 1 pkt 1a p.r.d. lub wydał prawomocne rozstrzygnięcie za to naruszenie, i niezwłocznie powiadamia o tym starostę właściwego ze względu na miejsce zamieszkania kierującego pojazdem, którym w przedmiotowej sprawie był Starosta K. Zgodnie z treścią art. 135 ust.1 pkt 1a p.r.d. policjant zatrzyma prawo jazdy za pokwitowaniem w przypadku ujawnienia czynu polegającego na: a) kierowaniu pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym lub b) przewożeniu osób w liczbie przekraczającej liczbę miejsc określoną w dowodzie rejestracyjnym (pozwoleniu czasowym) lub wynikającą z konstrukcyjnego przeznaczenia pojazdu niepodlegającego rejestracji.
Stosowni zaś do art. 102 ust. 1 pkt 4 i ust. 1c u.k.p. starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, w przypadku gdy: kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Starosta wydaje decyzję, o której mowa w ust. 1 pkt 4 lub 5, na okres 3 miesięcy, nadając jej rygor natychmiastowej wykonalności oraz zobowiązując kierującego do zwrotu prawa jazdy, jeżeli dokument ten nie został zatrzymany w trybie art. 135 ust. 1 p.r.d.
Odnosząc powyższe przepisy prawa do przedmiotowej sprawy Kolegium stwierdziło, że policjant ma obowiązek zatrzymania prawa jazdy w sytuacji, gdy kierujący pojazdem samochodowym przekroczył dopuszczalną prędkość w obszarze zabudowanym o 50 km/h. Następnie zaś informację o tym fakcie przekazuje właściwemu staroście i czynność ta również stanowi wynikający z przepisów prawa obowiązek. Z kolei organ administracji w sytuacji otrzymania tego rodzaju informacji od Policji, nie ma w swoim dalszym postępowaniu żadnej dowolności i uznaniowości. Innymi słowy, nie ma wyboru co do odstąpienia od wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy w zaistniałych okolicznościach niniejszej sprawy. Kolegium podzieliło stanowisko o braku kompetencji organów administracji do prowadzenia własnych ustaleń co do naruszenia przepisów o ruchu drogowym zaznaczając, że organ opiera swoje rozstrzygnięcie na przekazanej mu informacji, która ma charakter dokumentu urzędowego, stanowiącego dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. W postępowaniu o zatrzymanie prawa jazdy przedmiotem rozważań, zarówno organu I instancji, jak i organu odwoławczego, nie mogą być zarzuty dotyczące okoliczności naruszenia przepisów ruchu drogowego.
Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium stwierdziło, że zaskarżona decyzja wydawana jest wyłącznie w oparciu o jedną ustawową przesłankę jaką jest przekazana właściwemu organowi informacja Policji o naruszeniu przez stronę przepisu ustawy o ruchu drogowym, będącym przekroczeniem dopuszczalnej prędkości w obszarze zabudowanym o więcej niż 50 km/h. Organ nie prowadzi żadnego dodatkowego postępowania dowodowego w przedmiotowej sprawie. Fakt nieprzyjęcia przez stronę mandatu, a co za tym idzie skierowanie do sądu powszechnego wniosku o ukaranie, nie stanowi podstawy do zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie zatrzymania prawa jazdy czy też do jego umorzenia. Postępowanie przed sądem i postępowanie przed organem administracji publicznej w zakresie zatrzymania prawa jazdy są odrębnymi postępowaniami, toczącymi się od siebie niezależnie.
D. J. zaskarżył ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji oraz zawieszenie postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej w skrócie "p.p.s.a.") do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez właściwy Sąd oraz o zwrot dokumentu prawa jazdy do czasu prawomocnego zakończenia postępowania wykroczeniowego; ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a., a ponadto o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. oraz o przesłuchanie D. J. oraz jego żony M. J., która podróżowała samochodem razem ze skarżącym w dniu 10 marca 2020 r.
Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie:
1/ art. 6 oraz art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. z uwagi na fakt, że nie zostały wyjaśnione wszystkie istotne dla wyjaśnienia sprawy okoliczności stanu faktycznego oraz nie dokonano wyczerpującego zebrania i dokonano błędnej oceny całości materiału dowodowego, przez co wydana decyzja jest niesłuszna i nie odpowiada prawu, a w konsekwencji pozbawia stronę dokumentu prawa jazdy, który jest niezbędny do codziennej egzystencji (załatwianie spraw, kwestie zdrowotne), ingerując istotnie w życie strony, pomimo braku stwierdzenia winy (braku prawomocnego wyroku);
2/ art. 8 oraz art. 12 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. z uwagi na fakt, że organ nie przyczynił się do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania, wyjaśnienia sprawy oraz nienależycie uzasadnił wydaną decyzję, która poza przytoczeniem przepisów, nie wyjaśniła stronie w sposób należyty ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy i nie zawierała wyjaśnienia, dlaczego stanowisko strony i argumentacja zawarta w piśmie z dnia 19 marca 2020 r. nie została uwzględnione przez organ;
3/ art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. z uwagi na fakt, że decyzja została wydana wyłącznie na podstawie informacji przekazanej przez Policję, co oznaczało tym samym uznanie bez prawomocnego wyroku, że strona (kierujący pojazdem) przekroczyła prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym.
Skarżący podkreślił, że w piśmie z dnia 19 marca 2020 r. przedłożonym w toku postępowania przed organem I instancji przedstawił przebieg całego zdarzenia, które miało miejsce w dniu 10 marca 2020 r. i podtrzymał stanowisko, że wbrew ustaleniom Policji nie popełnił wykroczenia drogowego polegającego na przekroczeniu prędkości w terenie zabudowanym o 50 km/h. Z tego też względu nie przyjął mandatu karnego. Według art. 135 ust. 1a lit. a/ p.r.d. policjant zatrzyma prawo jazdy za pokwitowaniem w przypadku ujawnienia czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym.
W ocenie skarżącego, gdy w wyżej wskazanych okolicznościach kierowca odmawia przyjęcia mandatu nie można zastosować trybu administracyjnego, tj. przekazać dokumentu prawa jazdy do odpowiedniego starosty, albowiem odmowa przyjęcia mandatu powoduje, że osoba taka nie jest ukarana i sprawa winna zostać przekazana organom ścigania i sądowi do rozpoznania. Nie istnieją zatem podstawy do wydania decyzji administracyjnej pod rygorem natychmiastowej wykonalności, gdyż nie ma stwierdzenia popełnienia wykroczenia, które następuje tylko po przyjęciu mandatu, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca. Policja winna przekazać zatrzymane prawo jazdy do Sądu właściwego do rozpoznania sprawy (w terminie 7 dni), a Sąd w terminie 14 dni od otrzymania prawa jazdy wydaje wówczas postanowienie w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Nie ma też podstawy do tego, żeby starosta zatrzymał dokument prawa jazdy na 3 miesiące, dlatego zachodzi konieczność zwrotu dokumentu.
Skoro zatem poprzez odmowę przyjęcia mandatu nie może zostać uruchomiony tryb administracyjny, którego skutkiem jest decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy na 3 miesiące, to podstawą takiego zatrzymania będzie zasada ogólna, tj. sytuacja, w której zatrzymanie dokumentu przez Policję stanowiło uzasadnione podejrzenie, że kierujący znajduje się w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu albo uzasadnione podejrzenie, że kierowca popełnił przestępstwo lub wykroczenie, za które może być orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów. Przekroczenie prędkości, nawet o 50 km/h w terenie zabudowanym - co oczywiście jest kwestionowane przez skarżącego - może wypełniać znamiona wykroczenia z art. 92a Kodeksu wykroczeń ("kto prowadząc pojazd, nie stosuje się do ograniczenia prędkości określonego ustawą lub znakiem drogowym, podlega karze grzywny"). W wypadku popełnienia wykroczenia z art. 92a Kodeksu wykroczeń kierujący podlega tylko karze grzywny. Brak jest możliwości zastosowania środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów, więc brak jest podstaw, by Sąd wydał postanowienie o zatrzymaniu prawa jazdy.
Skarżący zaznaczył końcowo, że dokument prawa jazdy jest mu konieczny do codziennego życia. Zarówno D. J., jak i jego żona M. J. są bowiem osobami starszymi w wieku 70 lat. Są zatem osobami z tzw. "grupy ryzyka" w kontekście trwającego aktualnie w całym kraju stanu epidemicznego. Korzystanie z samochodu jest niezbędne do ich codziennej egzystencji (zakupy, wizyty lekarskie). Żona D. J. choruje na nowotwór, w związku z czym kilka razy w miesiącu przechodzi badania, zabiegi i wizyty lekarskie. W sytuacji, w której małżonkowie nie mogą poruszać się samochodem jej leczenie jest znacznie utrudnione, a wręcz niemożliwe. W D., gdzie mieszkają nie ma specjalistycznej opieki lekarskiej. Jest to mała miejscowość, więc w zasadzie wszystkie sprawy są załatwiane w K. bądź T. W tej sytuacji dokument prawa jazdy jest niezbędny, zaś bez niego skarżący wraz z żoną zmuszeni są korzystać z komunikacji publicznej, przez co narażają się na zakażenie koronawirusem.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonej decyzji, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jej eliminacji z obrotu prawnego w oparciu o przesłanki określone w art. 145 § 1 p.p.s.a.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 29 czerwca 2020 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty K. z dnia 31 marca 2020 r. o zatrzymaniu prawa jazdy skarżącemu na okres 3 miesięcy, tj. od dnia 10 marca 2020 r. do dnia 10 czerwca 2020 r. w związku ze stwierdzonym przez Policję przekroczeniem prędkości o więcej niż 50 km/h w obszarze zabudowanym.
W tym miejscu – odnosząc się do treści złożonej skargi - należy wyjaśnić, że przeprowadzana kontrola zaskarżonej decyzji dotyczyła w istocie dopuszczalności (prawidłowości) zatrzymania skarżącemu prawa jazdy w trybie administracyjnym, pomimo tego, że D. J. od początku kwestionował fakt przekroczenia w dniu 10 marca 2020 r. prędkości o więcej niż 50 km/h w obszarze zabudowanym. Skarżący w związku ze stwierdzonym przez Policję w dniu 10 marca 2020 r. wykroczeniem polegającym na przekroczeniu prędkości w obszarze zabudowanym o 76 km/h odmówił bowiem przyjęcia mandatu karnego, nie zgadzając się z wynikami dokonanego przez Policję pomiaru.
W ocenie skarżącego okoliczności zdarzenia potwierdzają bowiem, że musiał jechać wolniej niż 126 km/h. W związku z powyższym sprawa dotycząca popełnienia wskazanego wykroczenia została przekazana przez Policję do sądu powszechnego i jak wynika z treści skargi, na dzień jej złożenia postępowanie to nie zostało jeszcze zakończone. W ocenie skarżącego natomiast, gdy kierowca odmawia przyjęcia mandatu, to nie jest jeszcze stwierdzone, czy na pewno popełnił on wykroczenie, co z kolei powoduje, że w takiej sytuacji "nie można zastosować trybu administracyjnego", co Sąd odczytuje jako wskazywany przez stronę skarżącą brak istnienia podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie zatrzymania prawa jazdy. Jednocześnie skarżący wskazuje, że postępowanie administracyjne w tym przedmiocie powinno zostać zawieszone do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez sąd powszechny.
Prezentowane stanowisko skarżącego nie znajduje jednak uzasadnienia w obowiązującym stanie prawnym, w którym nieprzyjęcie mandatu za przekroczenie prędkości, jak też brak zakończenia postępowania wykroczeniowego przed sądem powszechnym nie wyłącza możliwości prewencyjnego zatrzymania prawa jazdy w trybie administracyjnym, o którym mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p., ani też nie powoduje konieczności zawieszenie tego postępowania i oczekiwania na rozstrzygnięcie sądu powszechnego.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p., zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy w przypadku, gdy kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Czas, na który orzeka się o zatrzymaniu prawa jazdy określa art. 102 ust. 1c u.k.p., zgodnie z którym starosta wydaje decyzję, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. na okres trzech miesięcy, nadając jej rygor natychmiastowej wykonalności oraz zobowiązując kierującego do zwrotu prawa jazdy, jeżeli dokument ten nie został zatrzymany w trybie art. 135 ust. 1 p.r.d. Stosownie do art. 102 ust. 1e u.k.p. okres zatrzymania prawa jazdy oblicza się na zasadach określonych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, przy czym dla początku tego okresu, w przypadku zatrzymania prawa jazdy w trybie art. 135 ust. 1 pkt 1a ustawy p.r.d. właściwa jest data dokonania czynności zatrzymania prawa jazdy.
Jak wynika z notatki urzędowej sporządzonej przez Policję do zatrzymania prawa jazdy D. J. doszło w dniu 10 marca 2020 r. w konsekwencji przeprowadzonej przez funkcjonariuszy kontroli drogowej pojazdu kierowanego przez skarżącego, który według pomiaru prędkości dokonanego przez Policję kierował pojazdem na terenie miejscowości L. w obszarze zabudowanym z prędkością 126 km/h.
Postępowanie administracyjne w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy wszczęto w przedmiotowej sprawie po otrzymaniu przez Starostę K. informacji o zatrzymaniu przez Policję prawa jazdy D. J. na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1a lit. a/ p.r.d. Stosownie do brzmienia art. 135 ust. 1 pkt 1a lit. a/ p.r.d. policjant zatrzyma prawo jazdy za pokwitowaniem w przypadku ujawniania czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z prędkością przekraczająca dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym.
W myśl art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, podmiot, który ujawnił popełnienie naruszenia, o którym mowa w art. 135 ust. 1 pkt 1a p.r.d. lub wydał prawomocne rozstrzygnięcie za to naruszenie, niezwłocznie powiadamia o tym starostę właściwego ze względu na miejsce zamieszkania kierującego pojazdem. Artykuł 7 ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy precyzuje natomiast, że podstawą wydania decyzji, o której mowa m.in. w art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p., jest informacja o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1a lit. a/ p.r.d. tj. w przypadku ujawnienia czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym.
W ocenie Sądu przedstawione wyżej przepisy jednoznacznie wskazują na organ właściwy, procesową formę, charakter oraz przesłanki wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Jak wynika to z treści art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p., wydawana na tej podstawie przez starostę decyzja administracyjna, ma charakter związany (treść rozstrzygnięcia nie została pozostawiona swobodnemu uznaniu organu administracyjnego). Oznacza to, że w razie otrzymania zawiadomienia o naruszeniu przepisu prawa drogowego, polegającym na przekroczeniu przez kierującego pojazdem dopuszczalnej prędkości o 50 km/h na obszarze zabudowanym, starosta zobowiązany jest do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy i to również wtedy, gdy kierowca, któremu Policja zatrzymała prawo jazdy w związku z przekroczeniem prędkości nie przyjął mandatu karnego za wskazane wykroczenie, co powoduje konieczność skierowania tej sprawy do rozstrzygnięcia przez sąd powszechny.
Szczegółowe wyjaśnienie wskazanej kwestii zostało zawarte w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2019 r. (sygn. akt I OPS 3/18, ONSAiWSA 2019/5/72), którą podjęto w celu jednoznacznego wyjaśnienia treści normy prawnej zawartej w art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. w związku z pojawiającymi się w orzecznictwie sądów administracyjnych rozbieżnościami na tle wskazanego przepisu, w tym wyrażanym w części orzeczeń stanowiskiem (zbieżnym z argumentacją prezentowaną w niniejszej sprawie przez skarżącego), że zakwestionowanie popełnienia wykroczenia przez kierowcę (nieprzyjęcie mandatu) stanowi przeszkodę dla zatrzymania prawa jazdy w trybie administracyjnym, a co za tym idzie, że zatrzymanie prawa jazdy w trybie administracyjnym staje się możliwe dopiero w związku z zakończeniem postępowania o wykroczenie i jednocześnie tylko w przypadku orzeczenia przez sąd powszechny, że istotnie wykroczenie popełniono.
W przywołanej powyżej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że:
"1. Podstawę wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy w trybie art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2019 r., poz. 341 ze zm.) w związku z art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2015 r., poz. 541 ze zm.) może stanowić wyłącznie informacja o ujawnieniu czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z przekroczeniem dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym;
2. Prawomocne rozstrzygnięcie w przedmiocie odpowiedzialności wykroczeniowej kierującego pojazdem za przekroczenie dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) w postępowaniu w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy w trybie art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2019 r., poz. 341 ze zm.)".
W uzasadnieniu uchwały Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że celem ustawodawcy nie było oczekiwanie na prawomocne zakończenie postępowania dotyczącego powyższego naruszenia (wykroczenia), lecz niezwłoczne podjęcie czynności administracyjnych o charakterze prewencyjnym i zabezpieczającym, zmierzających do wyeliminowania z ruchu drogowego kierowców stwarzających w nim zagrożenie. Przy takiej konstrukcji art. 7 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy o zmianie ustawy – Kodeks karny i innych ustaw, przyjęcie, że prawomocne rozstrzygnięcie w przedmiocie odpowiedzialności wykroczeniowej kierującego pojazdem za przekroczenie dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 ust. 1 pkt 4 k.p.a. w postępowaniu w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy w trybie art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p., czyniłoby bezprzedmiotowym zamieszczenie w powyższym przepisie obowiązku powiadomienia starosty o ujawnieniu popełnienia tego naruszenia, albowiem jedynie prawomocne rozstrzygnięcie w tej kwestii, tj. przyjęcie mandatu karnego albo zakończenie postępowania przed sądem powszechnym, mogłoby stanowić podstawę do wydania decyzji.
Skoro przepis jako podstawę do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy wymienia zarówno informację o ujawnieniu naruszenia, o którym mowa w art. 135 ust. 1 pkt 1a p.r.d., jak i prawomocne rozstrzygnięcia za to naruszenie, to nie można przyjąć, że prawomocne rozstrzygnięcie w przedmiocie odpowiedzialności wykroczeniowej stanowi zagadnienie wstępne, którego rozstrzygnięcie jest elementem koniecznym do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy w trybie art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p.
Dalej Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że przeciwko przyjęciu, że rozstrzygnięcie w przedmiocie odpowiedzialności wykroczeniowej kierującego pojazdem za przekroczenie dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym jest zagadnieniem wstępnym w postępowaniu w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy w oparciu o art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. przemawia także analiza art. 102 ust. 3 tej ustawy. Zgodnie z powołanym wyżej przepisem, jeżeli sprawa o naruszenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 4 lub 5, została skierowana do rozpoznania przez sąd lub organ orzekający o sprawie w postępowaniu dyscyplinarnym i nie zakończyła się prawomocnym rozstrzygnięciem w okresie 3 miesięcy od dnia zatrzymania dokumentu, a w przypadku, o którym mowa w ust. 1d - w okresie 6 miesięcy, podlega on zwrotowi. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że postępowania administracyjne w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. i postępowania toczące się przed sądem powszechnym lub organem orzekającym o sprawie w postępowaniu dyscyplinarnym w odniesieniu do stwierdzenia naruszenia, o którym mowa w art. 135 ust. 1 pkt 1a p.r.d. są postępowaniami toczącymi się niezależnie od siebie.
Z treści art. 102 ust. 3 u.k.p. wynika, że postępowanie administracyjne może zakończyć się wcześniej niż postępowanie sądowe czy też postępowanie toczące się przed organem orzekającym w sprawie w postępowaniu dyscyplinarnym. Organ administracyjny nie jest zobowiązany oczekiwać na zakończenie postępowania sądowego w sprawie wykroczeń, lecz zobowiązany jest do wydania rozstrzygnięcia, a w przypadku niezakończenia postępowania sądowego lub postępowania toczącego się przed organem dyscyplinarnym w okresie 3 miesięcy od zatrzymania prawa jazdy (a w przypadku, o którym mowa w ust. 1d - w okresie 6 miesięcy), wydać ten dokument.
Sąd w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie w całości podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego przestawione w uchwale z dnia 1 lipca 2019 r. (sygn. akt I OPS 3/18). Na gruncie przedmiotowej sprawy oznacza to, że okoliczność kwestionowania przez skarżącego (kierującego pojazdem) popełnienia spornego wykroczenia, nie skutkowała niemożnością wydania przez starostę decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 102 ust. 4 pkt 1 u.k.p., ani też koniecznością zawieszenia postępowania do czasu wydania przez sąd powszechny orzeczenia w przedmiocie wykroczenia dotyczącego kierowania przez skarżącego pojazdem w dniu 10 marca 2020 r. z prędkością 126 km/h w obszarze zabudowanym.
Podkreślenia jednocześnie wymaga, że z art. 269 § 1 p.p.s.a wynika moc wiążąca uchwał Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jej istota sprowadza się do tego, że stanowisko zajęte w uchwale zasadniczo wiąże wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Nie pozwala to żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale i przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego, chyba że skład orzekający nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego i przedstawi powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi (co – jak zostało wskazane powyżej – nie ma miejsca w rozpoznawanej sprawie). Innymi słowy podjęcie przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały oznacza to, że skład sądu administracyjnego rozpoznający konkretną sprawę administracyjną nie jest uprawniony do samodzielnego przyjęcia wykładni przepisów prawa odmiennej od wykładni wyrażonej w treści sentencji podjętej uchwały, będąc tym samym związanym stanowiskiem wyrażonym w uchwale do chwili, gdy nastąpi zmiana stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego w odniesieniu do danego zagadnienia prawnego, która wyrażona zostanie poprzez podjęcie nowej uchwały.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał podniesione w skardze zarzuty za nieuzasadnione. Wbrew przekonaniu skarżącego dla wydania decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy w oparciu art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. wystarczające jest otrzymanie przez starostę informacji przekazanej przez Policję, bez konieczności oczekiwania na orzeczenie sądu powszechnego prawomocnie stwierdzające popełnienie wykroczenia. W ocenie Sądu jedyną przesłanką, której zaistnienie jest konieczne dla wydania przedmiotowej decyzji jest otrzymanie od uprawnionego podmiotu (m.in. od Policji) informacji o ujawnieniu popełnienia naruszenia polegającego na przekroczeniu przez kierowcę prędkości o więcej niż 50 km/h w obszarze zabudowanym. Postępowanie administracyjne w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy i postępowanie wykroczeniowe mając charakter rozłączny, nie są ze sobą powiązane. Dostrzec przy tym należy, że z gruntu odmienny jest też cel obu wskazanych postępowań.
Jak wskazano wyżej, celem postępowania administracyjnego jest prewencja, a nie wymierzenie kary za konkretne wykroczenie, która może być nałożona jedynie w formie mandatu, lub na skutek wydania stosownego orzeczenia przez sąd powszechny (wyroku w postępowaniu nakazowym). Jednocześnie skutkiem uznania przez sąd powszechny, że kierujący istotnie popełnił wkroczenie polegające na przekroczeniu prędkości o więcej niż 50 km/h nigdy nie będzie kara w postaci zatrzymania prawa jazdy. Zgodnie bowiem z art. 92a ustawy z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 821 – ze zm. – dalej w skrócie: "k.w.") przekroczenie prędkości stanowi wykroczenie zagrożone wyłącznie karą grzywny. Jak zasadnie zauważył sam skarżący zakazem prowadzenia pojazdów (z którym wiąże się zatrzymanie prawa jazdy) zagrożone są bowiem tylko niektóre wykroczenia drogowe, co precyzyjnie wskazuje Kodeks wykroczeń (np. art. 87 k.w. - prowadzenie pojazdu w stanie po użyciu alkoholu czy art. 94 k.w. - prowadzenie pojazdu pomimo braku uprawnień). W ocenie Sądu w sprawie nie doszło tym samym do zarzucanego w skardze naruszenia przepisu prawa materialnego, tj. art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p.
Organy administracyjne rozpatrujące niniejszą sprawę – wbrew zarzutom podniesionym w skardze - nie naruszyły także art. 7, art. 8 oraz art. 77 § 1 k.p.a., skoro głównym dowodem w sprawie było zawiadomienie odpowiedniego organu o przekroczeniu prędkości w terenie zabudowanym o ponad 50 km/h i – będąc dokumentem urzędowym - nie budzi ono żadnych wątpliwości. Ze względu na specyfikę postępowania w sprawie organy orzekające nie prowadziły postępowania wyjaśniającego, polegającego na gromadzeniu lub uzupełnianiu materiału dowodowego i nie miały takiego obowiązku. Podstawę wydania kwestionowanej decyzji stanowiła wystarczająca w tym zakresie informacja Policji o przekroczeniu przez skarżącego w dniu 10 marca 2020 r. dopuszczalnej prędkości w obszarze zabudowanym o 76 km/h. Zaskarżona decyzja została jednocześnie należycie uzasadniona, zawierając wszystkie wymagane przepisem art. 107 § 3 k.p.a elementy.
Respektując wynikający z art. 6 k.p.a. nakaz działania na podstawie przepisów prawa organy zarówno w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak i w uzasadnieniu poprzedzającej ją decyzji organu I instancji przedstawiły stronie stan faktyczny i stan prawny sprawy; w szczególności Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] jasno wyjaśniło w zaskarżonej decyzji - wynikające z treści obowiązujących przepisów prawa – powody, dla których okoliczność kwestionowania przez kierowcę popełnienia wykroczenia nie odnosi żadnych wymiernych skutków w postępowaniu administracyjnym, dotyczącym zatrzymania prawa jazdy w przypadku stwierdzenia przez Policję przekroczenia prędkości w miejscu i w rozmiarach określonych w art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p.
Skoro zatem w ramach postępowania administracyjnego toczącego się w trybie art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. organ administracji nie bada i nie ustala okoliczności zdarzenia, o zaistnieniu którego został powiadomiony przez Policję, to w sprawie nie było tez podstaw do przesłuchania w charakterze świadków kierującego pojazdem ani pasażera. Niezależnie od tego, że wskazane przesłuchanie pozostawało bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu administracyjnym, z uwagi na zgłoszony w skardze analogiczny wniosek, Sąd pragnie wyjaśnić, że przeprowadzenie tego rodzaju przesłuchania nie jest w ogóle możliwe w ramach postępowania sądowoadministracyjnego. Stosownie do art. 106 § 3 p.p.s.a. postępowanie dowodowe przed sądami administracyjnymi ustawodawca ograniczył bowiem do przeprowadzania jedynie ewentualnych, uzupełniających dowodów z dokumentów. Zadaniem sądu administracyjnego nie jest bowiem zastępowanie organów administracji w ustalaniu stanu faktycznego sprawy, lecz skontrolowanie czy stan ten został przez organy prawidłowo ustalony. Jak już zostało wskazane prawidłowość ustalenia stanu faktycznego w niniejszej sprawie nie budzi żadnych wątpliwości Sądu.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku - na podstawie art. 151 p.p.s.a. – orzekł, jak w sentencji.
Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 120 p.p.s.a. w zw. z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. jest zależne od woli stron. Wniosek D. J. o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym zawarto w skardze wniesionej za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Sąd uwzględnił wniosek skarżącego biorąc pod uwagę, że organ nie wystąpił z wnioskiem o przeprowadzenie rozprawy, ani w odpowiedzi na skargę, ani w terminie późniejszym.