Uzasadnienie
Decyzją z dnia 5 lipca 2021 r., nr (...) Burmistrz orzekł o wymeldowaniu Z. F. D. z pobytu stałego we W., ul. (...).
W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jednolity: Dz.U. z 2021., poz. 510) – zwanej dalej ustawą oraz art. 104 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2021 r. poz. 735).
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że Z.D. był zameldowany na pobyt stały we W., ul. (...) od dnia 13 października 1981 r. W dniu 6 maja 2021 r. z wnioskiem o jego wymeldowanie z pobytu stałego wystąpiła H. D. motywując wniosek tym, że jej były mąż Z.D. wyprowadził się.
H. D. zeznała, że jej były mąż Z.D. wyprowadził się z budynku nr (...) przy ul. (...) we W. na początku maja 2021r. do lokalu socjalnego we W. przy ul. (...); w domu pozostawił swoje rzeczy, które jej zdaniem nie przedstawiają żadnej wartości. Były mąż przychodzi co jakiś czas do jej domu i zabiera po trochu swoje rzeczy.
Z.D. dwa razy został wezwany do złożenia wyjaśnień, kierowana do niego korespondencja została odebrana pod adresem zamieszkania, jednakże nie stawił się w wyznaczonym terminie w celu złożenia wyjaśnień.
Organ wskazał, że z informacji uzyskanych z Referatu Inwestycji i Gospodarki Komunalnej wynika, że Z.D. przyjął przyznany mu lokal mieszkalny w dniu 30 września 2019 r. i podpisał umowę najmu na czas oznaczony lokalu socjalnego, znajdującego się przy ul. (...) we W.. Klucze do lokalu otrzymał od zarządcy budynku.
Świadek A.K. zeznała, że Z.D. mieszkał w budynku nr (...) przy ul. (...) we W., ale nie wie czy się wyprowadził. Nie widuje go od kilku miesięcy. A. D. zeznała, że jej ojciec Z.D. wyprowadził się z budynku nr (...) przy ul. (...) we W. na początku maja 2021 r. do lokalu socjalnego we W. przy ul. (...). Czasami pojawia się w domu, zabiera pozostawione rzeczy, to co miało jakąś wartość już zostało zabrane, a teraz przychodzi, aby się pokazać.
Organ pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 24 ust. 2 pkt. 2 ustawy, obowiązek meldunkowy polega na wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego. Natomiast stosownie do art. 28 ust. 4 ustawy zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Organ podkreślił przy tym, że zameldowanie nie ma wpływu na jakiekolwiek prawa do lokalu.
W ocenie organu pomimo oświadczenia H.D. o pozostawieniu w lokalu rzeczy przez byłego męża Z. D. stan faktyczny sprawy potwierdza, że jego centrum życiowe skoncentrowane jest w obecnym miejscu zamieszkania, które jest inne niż miejsce zameldowania. Z.D. nie stawił się na przesłuchanie w żadnym z wyznaczonych terminów. Natomiast Referat Inwestycji i Gospodarki Komunalnej potwierdził, że Z.D. przyjął przyznany mu lokal socjalny i pod tym adresem odbiera korespondencję.
Decyzją z dnia 19 sierpnia 2021 r., nr (...) Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania Z.D., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji podkreślił, że opuszczenie pobytu stałego lub czasowego musi mieć charakter dobrowolny i trwały. Posiadanie pobytu stałego związane jest z przebywaniem pod danym adresem z zamiarem pobytu stałego. Organ podzielił pogląd zawarty w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 września 2005 r. (sygn. akt IV SA/Wa 600/05), w myśl którego miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję. Oznacza to, że dany lokal jest miejscem, w którym koncentruje się ogół spraw życiowych zainteresowanej osoby, a więc posiada ona w nim tzw. centrum życiowe. Zamiar przebywania osoby w takim lokalu musiałby być połączony z faktycznym przebywaniem w tym lokalu z zamiarem pobytu stałego i koncentrowaniu w tym miejscu swoich interesów życiowych.
W ocenie organu odwoławczego analiza materiału dowodowego zebranego w postępowaniu pierwszoinstancyjnym uzasadnia wymeldowanie Z.D. z miejsca pobytu stałego. Dla zaistnienia przesłanki opuszczenia lokalu konieczne jest, aby fizycznemu nieprzebywaniu osoby w tym miejscu towarzyszyła wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar stałego związania się z nowym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. Dla oceny zamiaru istotne jest z kolei to, czy okoliczności faktyczne potwierdzają wolę osoby, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić zarówno w sposób wyraźny - poprzez złożenie oświadczenia woli, jak również w sposób domniemany - poprzez zachowanie, które nie wyraża woli stałego przebywania w miejscu, w którym dotychczas koncentrowały się sprawy życiowe danej osoby (por. wyroki NSA z dnia 24.05.2012 r., sygn. akt II OSK 376/11; z dnia 22.02.2012 r., sygn. akt II OSK 2313/10).
Organ zaznaczył, że niesporne w sprawie było niezamieszkiwanie Z.D. w przedmiotowym lokalu. Strona potwierdziła ten fakt w odwołaniu. W odwołaniu Z.D. wskazał, że nie jest prawdą, że już całkowicie przeniósł swoje centrum życiowe do lokalu socjalnego przyznanego na mocy wyroku sądowego, wskazując między innymi na toczące się postępowania sądowe o podział majątku wspólnego, w skład którego wchodzi nieruchomość przy ulicy (...) we W. Dodał, że nie wie, czy była żona będzie w stanie spłacić jego nakłady poniesione na wybudowanie domu, a wówczas konieczna będzie jej eksmisja i jego powrót na stałe do tego lokalu. Stwierdził, że rozpoczął przenoszenie swoich rzeczy do lokalu socjalnego od marca 2021 roku i cały czas jest w trakcie ich przenoszenia, gdyż wcześniej sam wykonał remont tego lokalu. Jego wymeldowanie może spowodować, że może napotkać trudności przy zabieraniu kolejnych rzeczy do lokalu socjalnego.
Organ odwoławczy podkreślił, że przepisy o zameldowaniu służą celom ewidencyjnym i mają na celu potwierdzenie rzeczywistego pobytu w lokalu. W ocenie organu odwoławczego wyjaśnienia zawarte w odwołaniu i zgromadzony materiał dowodowy potwierdzają, że na dzień orzekania Z.D. zamieszkiwał w lokalu socjalnym, do którego regularnie przenosił swoje rzeczy. Nie można uznać, że Z.D. nadal zamieszkuje w budynku przy ulicy (...) we W. i tam znajduje się jego centrum życiowe. W ocenie organu odwoławczego sporny lokal nie jest dla Z.D. miejscem, w którym koncentruje się ogół jego spraw życiowych takich jak: mieszkanie, nocowanie, spożywanie posiłków, przyjmowanie gości, wychodzenie do pracy, powracanie. Takim centrum w ocenie organu jest lokal socjalny położony przy ulicy (...) we W..
Ponadto w stanie faktycznym niniejszej sprawy opuszczenie spornego lokalu nosi znamiona dobrowolności i trwałości, a podnoszone przez skarżącego kwestie ewentualnego podziału majątku wspólnego nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia.
Z.D. wniósł skargę na powyższą decyzję Wojewody do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że z uwagi na jego problemy zdrowotne i wysokość świadczeń emerytalnych nie przeniósł jeszcze swego centrum życiowego z domu przy ul. (...) we W. do tymczasowego lokalu socjalnego przy ul. (...). Podkreślił, że nigdy nie przeniesie centrum życiowego na stałe do lokalu socjalnego, gdyż jest to lokal udostępniony na czas określony, co potwierdza umowa najmu lokalu socjalnego na okres lat 3, tj. od 1 października 2019 r. do 30 września 2022 r.
Ponadto skarżący zaznaczył, że nie przenosi dobrowolnie swojego centrum życiowego do lokalu socjalnego, gdyż jest to sytuacja wymuszona zachowaniem w stosunku do niego jego byłej żony, która przykładowo uniemożliwia mu dostęp do przyznanych przez Sąd Okręgowy w G. wyrokiem rozwodowym pomieszczeń piwnicznych, niszczy jego rzeczy, często odłącza prąd oraz zarzuca bezumowne zamieszkiwanie w lokalu, który został wybudowany przez skarżącego.
W ocenie skarżącego nie można twierdzić, że na stałe i dobrowolnie przeniósł swoje centrum życiowe do lokalu socjalnego, gdyż nie wiadomo, czy umowa najmu lokalu socjalnego zostanie skarżącemu przedłużona.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz.137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a." stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga nie jest zasadna.
Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o przepis art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 510 ze zm.), dalej jako "ustawa", z którego wynika, że decyzję w sprawie wymeldowania wydaje się wobec obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.
Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1 ustawy). Zgodnie natomiast z art. 28 ust. 4 ustawy zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała.
Z treści przywołanych przepisów wynika, że obowiązek wymeldowania powstaje w przypadku opuszczenia miejsca pobytu stałego bez wymeldowania, a działanie takie związane jest z koniecznością utrzymania aktualnych wpisów w ewidencji ludności.
Warto w tym miejscu przywołać stanowisko Trybunału Konstytucyjnego w kwestii charakteru i celu obowiązku meldunkowego oraz ewidencji ludności, zaprezentowane w wyroku z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 (publ. OTK- A 2002/3/34): "Niezależnie od zmian sposobu jego realizacji obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Celem obowiązku meldunkowego jest bowiem zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności.
Należy podkreślić, iż ewidencja ludności polegająca na rejestracji danych o miejscu pobytu (adresie) osób służy także ochronie interesów samych zainteresowanych (np. dzięki zameldowaniu można odnaleźć osobę w przypadku dziedziczenia przez nią majątku) oraz ochronie praw osób trzecich (np. wierzycieli w przypadku "przeprowadzki" dłużnika). Oznacza to, że obowiązek meldunkowy uznać należy w świetle Konstytucji za instytucję wynikającą z klauzuli ochrony porządku publicznego, mającą także związek z ochroną praw i interesów jednostki".
Ponadto w wyroku tym Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że: "ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu".
Mając na uwadze treść art. 28 ust. 4 ustawy oraz przywołane stanowisko Trybunału Konstytucyjnego stwierdzić trzeba, że celem instytucji wymeldowania jak i zameldowania jest przede wszystkim zagwarantowanie, że dane uwidocznione w ewidencji są aktualne i zgodne z rzeczywistością. Dokonując zatem wykładni art. 35 ustawy należy również mieć na uwadze, że istotą postępowania w sprawie o wymeldowanie osoby z lokalu jest zapewnienie zgodności zapisów w ewidencji ludności z rzeczywistym miejscem pobytu danej osoby. Jeśli zatem osoba nie przebywa w dotychczasowym miejscu pobytu, a opuszczenie miało charakter dobrowolny, stwarza to podstawę do orzeczenia o wymeldowaniu tej osoby (wyroki NSA z dnia 21 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 802/17; z dnia 8 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 283/17; z dnia 20 lipca 2018r., sygn. akt II OSK 2036/16).
W ocenie Sądu zastosowanie przepisu art. 35 ustawy przez Wojewodę odpowiada prawu i znajduje odzwierciedlenie w prawidłowo zgromadzonym materiale dowodowym.
Skarżący nie mieszka w przedmiotowym lokalu. Zawarł on umowę najmu lokalu socjalnego, położonego pod innym adresem, który to lokal remontuje i do którego przeniósł i przenosi swoje rzeczy, pozostałe w poprzednim miejscu zamieszkania. Tak więc o zmianie centrum życiowego skarżącego świadczy zawarcie przez niego umowy najmu lokalu socjalnego, jego remont, posiadanie w nim rzeczy służących do codziennego życia.
Z treści skargi i pism, składanych przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego wynika, że kwestionuje on jednak dobrowolność i trwałość przeniesienia swojego centrum życiowego do lokalu socjalnego.
Odnosząc się do tych twierdzeń wskazać należy, że przepisy ustawy nie posługują się w istocie pojęciem "dobrowolności" opuszczenia lokalu. Jest to pojęcie wypracowane przez orzecznictwo i doktrynę w celu ochrony osób, które zostały w sposób nieprawny zmuszone do opuszczenia miejsca stałego pobytu. Skarżący nie wykazał, by do takiej sytuacji doszło w jego sprawie, nie powoływał się też na to, by występował o przywrócenie mu posiadania dotychczas zajmowanego lokalu. Wskazał natomiast, że zawarł umowę najmu lokalu socjalnego, by nie stać się bezdomnym, a sytuacja taka mieści się w pojęciu "dobrowolnego" opuszczenia lokalu.
Nie można też utożsamiać, jak czyni to skarżący, wskazywanego przez organ odwoławczy centrum życiowego z posiadaniem centrum życiowego " na zawsze", czy też "na czas nieokreślony". Skarżący twierdzi, że lokal socjalny nie jest jego centrum życiowym, bowiem umowa została zawarta na czas jedynie określony. Tymczasem chodzi o skoncentrowanie czynności dnia codziennego w określonym miejscu, a takim miejscem nie jest, jak prawidłowo ustaliły organy, miejsce dotychczasowego stałego zameldowania skarżącego.
Okolicznościom tym nie przeczy fakt, że skarżący przechowuje niektóre swoje rzeczy w poprzednim miejscu stałego pobytu. Skarżący co jakiś czas je odbiera i przenosi do lokalu socjalnego, czyli nie korzysta z tych rzeczy na co dzień. Z faktu tego nie może zatem skarżący zasadnie wywodzić, że z nieruchomości tej się nie wyprowadził i ma zamiar stałego w niej przebywania, o jakim mowa w art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności. Także fakt, że skarżący odbiera korespondencję kierowaną do niego na oba adresy nie jest w ustalonym stanie faktycznym przejawem posiadania swego centrum życiowego w dotychczasowym miejscu zamieszkania.
Dołączony przez skarżącego do skargi wyrok Sądu Okręgowego w G. o sygn. akt [...] pochodzi z dnia 16 grudnia 2013 r., natomiast decyzje organów obu instancji oparte były na stanie faktycznym, aktualnym w czasie wydania decyzji i ustalonym pod kątem spełnienia przesłanek z art. 25 ust.1 ustawy, mających wpływ na wydanie decyzji w oparciu o art.35 ustawy o ewidencji ludności.
Podkreślić też trzeba, że w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy zasadnie wskazał, że kwestie ewentualnego podziału majątku wspólnego nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy o wymeldowanie.
W tym stanie rzeczy Sąd, nie podzielając zarzutów skargi, ani nie stwierdzając naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, ani też naruszenia przepisów postepowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.