Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicachz 2 marca 2016 r., sygn. akt III SA/Gl 10/16

Uzasadnienie

Wnioskiem z dnia 1 grudnia 2015 r., skarżący reprezentowany przez fachowego pełnomocnika procesowego domagał się zwolnienia od kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków).

W jego motywach podał, że sam prowadzi gospodarstwo domowe. Poza domem o pow. ok. 200 m2 oraz samochodem marki Skoda rocznik 2008 innych składników majątku nie posiada. Ponieważ prowadzona przez niego działalność gospodarcza nie przynosi żadnych dochodów korzysta z pomocy rodziny. Tym bardziej, że zobowiązany jest do spłaty kredytu hipotecznego, którego raty wynoszą 1.500,00 zł miesięcznie.

Jako uzupełnienie powyższych danych do akt sprawy przedłożono:

1. - zeznanie podatkowe za 2014 r., z którego ustalono, iż z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej skarżący poniósł stratę w kwocie 22.441,89 zł;
2. - zerowe deklaracje VAT-7 wraz z podatkową księgą przychodów i rozchodów za 2015 r., gdzie księgowano jedynie wydatki na łączną kwotę 6.320,64 zł;
3. - akt notarialny z [...] r., na mocy którego skarżący nabył nieruchomość o pow. 0,2007 ha w M. przy ul. [...] wraz z murowanym, dwukondygnacyjnym, podpiwniczonym budynkiem mieszkalnym – w stanie surowym zamkniętym o łącznej pow. 201,10 m2 wraz z księgą wieczystą nr [...];
4. - dokumenty obrazujące wysokość ponoszonych wydatków w postaci rat kredytu (1.700,00 zł i 1.550,00 zł), ubezpieczenia samochodu (1.040,00 zł), opłat za wodę (27,17 zł), energię elektryczną (339,46 zł), telefon (617,54 zł);
5. - umowę zaciągniętego na zakup samochodu kredytu oraz aneks nr 2 do umowy kredytu hipotecznego zaciągniętego na zakup nieruchomości położonej przy ul. [...] w M. (vide: dokumenty dołączone do pisma z dnia 22 i 24 lutego 2016 r.).

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje.

Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."). Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Należy w tym miejscu zauważyć, że przez uszczerbek, o którym mowa wyżej, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie może ona zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Dlatego też prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04, LEX nr 393645).

Odnosząc powyższe uwagi do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Przedstawione w treści urzędowego formularza okoliczności podobnie jak nadesłane do akt dokumenty źródłowe nie odzwierciedlają rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego, w której się znajduje. Należy bowiem zauważyć, że prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza od dwóch lat nie przynosi żadnych przychodów, ale generuje wydatki (vide: zeznanie podatkowe PIT-36 za 2014 r. oraz podsumowanie podatkowej księgi przychodów i rozchodów za 2015 r.). Podobnie przedłożone przy pismach z 22 i 24 lutego 2016 r. dokumenty źródłowe obrazują jedynie wysokość należnych opłat związanych z utrzymaniem domu i samochodu wraz z ratami spłacanych kredytów, natomiast nie wskazują w żaden sposób źródeł pochodzenia środków, którymi skarżący przecież dysponuje, skoro nie posiada zadłużenia z powyższego tytułu, albowiem na bieżąco je reguluje.

Wprawdzie w treści wniosku wyjaśnił, że korzysta z pomocy rodziny, niemniej jednak w odpowiedzi na wezwanie referendarza z dnia 2 lutego 2016 r. nie przedłożył do akt żadnych dokumentów źródłowych potwierdzających tą okoliczność. Tymczasem kwestia ta ma istotne znaczenie, albowiem z akt sprawy (k-48) wynika, że 17 sierpnia 2015 r. skarżący sprzedał nieruchomość gruntową niezabudowaną o pow. [...] m2 wraz z drogą o pow. [...] m2 położoną w Ł. przy ul. [...], podczas gdy w rubryce nr 7.2.1 nie deklarował posiadania żadnych oszczędności. Dodatkowo jak ustalono z centralnej informacji KRS jest on wiceprezesem zarządu i wspólnikiem Sp. z o.o. A w D. (vide: k-50), a informacja ta w treści urzędowego formularza nie została w żaden sposób podana.

W tej sytuacji przyjąć należało, że skarżący nie wykazał w sposób należyty jakoby nie był w stanie ponieść należnych kosztów sądowych. Nie sposób przecież wykluczyć, iż strona celowo wykazała jedynie takie dane, które mogłyby świadczyć o jej trudnej sytuacji finansowej, aby zwiększyć szansę uzyskania prawa pomocy. Tymczasem takie działanie strony, która stara się ukryć skąd czerpie środki na pokrycie wskazanych przez siebie wydatków nie zasługuje na aprobatę. Co więcej w orzecznictwie sądowym panuje pogląd, iż wątpliwości dotyczące źródeł utrzymania wnioskodawcy pojawiające się w takich przypadkach, kiedy ponosi on wydatki a nie deklaruje żadnych dochodów, mają na tyle istotne znaczenie, że nie pozwalają uwzględnić złożonego wniosku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2008 r. sygn. akt II FZ 225/08, LEX nr 493657 oraz z dnia 17 maja 2006 r. sygn. akt II OZ 522/06, LEX nr 299447).

Dlatego też, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.