Uzasadnienie
Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia należnego wpisu sądowego w kwocie 500,00 zł, skarżący reprezentowany przez fachowego pełnomocnika procesowego domagał się zwolnienia z kosztów sądowych (vide: rubryka nr 4.1).
W uzasadnieniu powyższego podał, iż sam prowadzi gospodarstwo domowe. Jego miesięczne dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę wynoszą 1.600,00 zł. Ponieważ kwota ta nie jest wystarczająca na spłatę zaciągniętych zobowiązań z tytułu kredytów i pożyczek samodzielne utrzymywanie się nie jest w jego przypadku możliwe. Tym bardziej, że poza udziałami w "A" Sp. z o.o., których wartość wynosi 2.000,00 zł, innych składników majątku nie posiada.
Ponieważ podane wyżej dane uznano za niewystarczające do uwzględnienia złożonego wniosku, pismem z dnia [...] r. wezwano ustanowionego w sprawie pełnomocnika do nadesłania w terminie siedmiu dni następujących dokumentów źródłowych:
- - wskazujących na wysokość miesięcznie ponoszonych wydatków w postaci rachunków, faktur VAT lub dowodów wpłat uiszczanych opłat za czynsz, gaz, energię elektryczną, wodę, telefon itp., natomiast w przypadku posiadania zadłużenia z powyższego tytułu dokumentów źródłowych potwierdzających tenże fakt;
- - zaświadczenia wystawionego przez właściwy organ gminy zawierającego informację o wszystkich osobach zamieszkałych pod adresem wskazanym jako miejsce zamieszkania;
- - złożonego za 2016 r. zeznania podatkowego oraz wystawionego przez zakład pracy PIT-11 za 2017 r.;
- - potwierdzających posiadane udziały w "A" Sp. z o.o. oraz ich wartość;
- - wyciągów lub wydruków ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy;
- - wskazujących jaki jest stan cywilny wnioskodawcy (w przypadku pozostawania w związku małżeńskim należało przedłożyć dokumenty źródłowe obrazujące wysokość miesięcznie osiąganych przez żonę dochodów ze wskazaniem źródeł, z których te są otrzymywane, a nadto posiadanych przez żonę składników majątku, wyciągów z posiadanych przez żonę rachunków bankowych za ostatni kwartał, w tym złożonego za 2016 r. zeznania podatkowego żony, natomiast w przypadku rozwiązania małżeństwa należało nadesłać stosowne orzeczenie wydane w tym przedmiocie);
- - potwierdzających wysokość zaciągniętych kredytów, wielkość płaconych rat, ich oprocentowanie oraz przewidywany termin spłaty;
- - wystawionych przez zakłady pracy zaświadczeń potwierdzających wysokość pobieranego wynagrodzenia za pracę ze wskazaniem czy to pobierane jest w gotówce czy przelewem na rachunek bankowy, a nadto czy do powyższego skierowana jest egzekucja komornicza.
Wezwanie to jak wynika z akt sprawy doręczono pod wskazany adres [...] r.
Do dnia dzisiejszego pozostało ono bez odpowiedzi.
Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje.
Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."). Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" oznacza udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie, albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257 ze zm.).
Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania.
Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący do dnia dzisiejszego nie wykonał wezwania z dnia [...] r., to jest nie nadesłał dokumentów źródłowych pozwalających na weryfikację złożonego oświadczenia. Tym samym brak było podstaw aby przyjąć, że zasługuje na dofinansowanie z budżetu państwa, gdyż prawo pomocy jest właśnie taką formą dotowania. Niedostarczenie żądanych dokumentów źródłowych musi mieć bowiem wpływ na dokonywaną przez rozpoznającego wniosek ocenę (vide: S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", Warszawa 2007 r., wyd. 1, s. 244). Nie zasługuje przecież na aprobatę stanowisko strony, która uchyla się od zaprezentowania stosownej dokumentacji potwierdzającej jej stan majątkowy i możliwości płatnicze. Z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wynika wszakże, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania istnienia przesłanek przemawiających za słusznością przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy.
Ponieważ w rozpoznawanej sprawie skarżący poprzestał jedynie na podanych w treści formularza wyjaśnieniach, które uznano za niewystarczające m.in. z uwagi na brak jakichkolwiek danych wskazujących na wysokość ponoszonych z tytułu koniecznego utrzymania wydatków, jako że spłaty rat zaciągniętych kredytów i pożyczek do takowych się nie zalicza. Dlatego też w ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym należy powtórzyć, że prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń, gdyż to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku (vide: postanowienia NSA z dnia 15 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 258/06 oraz z dnia 31 marca 2005 r. sygn. akt I FZ 63/05 publik. w CBOIS).
Natomiast, gdy ten uchyla się od przedstawienia wszelkich informacji o sytuacji finansowej, w której się znajduje lub podaje takie fakty, które pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie rodzinnym lub majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (tak postanowienia NSA z dnia 24 kwietnia 2006 r., sygn. akt I FZ 142/06, I FZ 113/06 i I FZ 128/06, a także z dnia 29 stycznia 2007 r., sygn. akt I FZ 651/06 oraz z dnia 22 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 531/07 publik. w CBOIS oraz z dnia 15 grudnia 2008 r., sygn. akt II FZ 561/08, LEX nr 530368). Tym bardziej, że jak wynika z treści formularza ponoszone z tytułu rat zaciągniętego kredytu wydatki przekraczają wysokość uzyskiwanych przez wnioskodawcę dochodów, a inne źródła ich finansowania nie są w żaden sposób wskazane. Dlatego też mając na uwadze powyższe na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.