Uzasadnienie
Pismem z 10 października 2023 r. A.S. i K.S. (dalej: skarżący), działający przez profesjonalnego pełnomocnika, wnieśli do tutejszego Sądu skargę na uchwałę Rady Gminy L. z dnia 21 września 2023 r. nr [...] w sprawie rozpatrzenia skargi złożonej przez nich na działanie Dyrektora Zespołu Szkolno – Przedszkolnego w L. (dalej: Dyrektor).
W odpowiedzi na skargę organ administracji publicznej, również reprezentowany przez pełnomocnika wniósł o jej oddalenie.
Stan faktyczny sprawy kształtuje się następująco.
Pismem datowanym na 17 kwietnia 2023 r. a złożonym w urzędzie gminy 21 kwietnia 2023 r. pełnomocnik skarżących złożył skargę na działanie Dyrektora. Skarga ta nie zawierała podstawy prawnej.
Uchwałą Rady Miejskiej w S. z dnia 21 września 2023 r. nr [...] skarga została uznana za bezzasadną. Podstawę prawną uchwały stanowił art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 40 z późn. zm., dalej: u.s.g.) oraz art. 229 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca.1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 z późn. zm., dalej: k.p.a.)
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Merytoryczną ocenę skargi wniesionej do sądu administracyjnego zawsze poprzedza analiza dopuszczalności takiej skargi w punktu widzenia objętej zakresem normowania ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej p.p.s.a.) kognicji sądu administracyjnego do orzekania w sprawie.
Zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych reguluje art. 3 p.p.s.a.
Zgodnie z jego treścią, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art. 3 § 1 p.p.s.a.).
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 3 § 2a p.p.s.a.).
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.)
Przenosząc powyższe rozważania prawne do rozponawanej sprawy zwrócić należy uwagę na podstawę prawną zaskarżonej uchwały. Składają się na nią dwa przepisy - w pierwszej kolejności art. 18 ust. 2 pkt 15 u.s.g., stanowiący, że jest to "inna sprawa zastrzeżona ustawami do kompetencji rady gminy". Drugim natomiast powołanym w uchwale przepisem jest art. 229 pkt 3 k.p.a. upoważniający radę gminy do rozpoznawania skarg na działalność organu wykonawczego gminy (wójt, burmistrz, prezydent miasta) i kierowników gminnych jednostek organizacyjnych. Niewątpliwie dyrektor zespołu szkolno – przedszkolnego, prowadzonego przez gminę, jest podmiotem objętym dyspozycją tego przepisu.
Tym samym pismo z 17 kwietnia 2023 r,, niezawierające podstawy prawnej, stanowiące jedynie opis konkretnego stanu faktycznego, zostało uznane za objęte regulacją działu VIII k.p.a., dotyczącego skargi i wniosków. Należy zwrócić uwagę, że w postępowaniu tym nie rozstrzyga się żadnej sprawy administracyjnej, a jedynie informuje się wnioskodawcę (zainteresowanego) o sposobie załatwienia tzw. skargi powszechnej. Przedmiotem skargi powszechnej przewidzianej w art. 227 i nast. k.p.a. mogą być natomiast - zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Postępowanie w sprawie tego typu skarg cechuje się tym, iż nie ma w nim stron postępowania, nie wydaje się rozstrzygnięć adresowanych do skarżącego, a jedynie zawiadamia się go o czynnościach wewnętrznych, zmierzających do wyjaśnienia okoliczności podniesionych w skardze.
W konsekwencji, działania administracji publicznej będące przedmiotem tego typu skarg nie podlegają kontroli sądów. Sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania skarg powszechnych w rozumieniu działu VIII, a więc skarg związanych z krytyką należytego wykonywania zadań przez właściwe organy albo ich pracowników, ani do oceny prawidłowości prowadzonego postępowania skargowego w trybie przepisów działu VIII. Sąd kontroluje bowiem działalność administracji publicznej w zakresie określonym w ustawie Prawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a ta forma działalności administracji (skargi powszechne w rozumieniu działu VIII) nie została wymieniona w treści art. 3 § 2 pkt 1–4 p.p.s.a.
Uzupełniająco należy dodać, że zasadności wyrażonego przez Sąd stanowiska w sprawie w żaden sposób nie zmienia okoliczność, że zaskarżona do Sądu czynność ma formę uchwały. Wynika to bowiem tylko i wyłącznie z faktu, że uchwała jest właściwą formą dla działania organu kolegialnego, jakim jest rada gminy (miasta). Uchwała podjęta przez radę gminy (miasta) w trybie postępowania skargowego, regulowanego przepisami k.p.a., nie może być w żadnym wypadku kwalifikowana jako akt podlegający zaskarżeniu na podstawie art. 101 u.s.g..
Pogląd, że do skarg i wniosków na działalność organów państwowych i samorządowych, uregulowanych przepisami Działu VIII k.p.a., nie mają zastosowania przepisy dotyczące sądowej kontroli administracji publicznej jest powszechnie aprobowany w orzecznictwie sądowym (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 30 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Op 129/17, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 18 października 2019 r., sygn. akt II SAB/Sz 89/19, orzeczenia dostępne na stronie - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd odrzuca skargę gdy sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Z tych powodów, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd odrzucił skargę, o czym orzekł jak w punkcie I postanowienia.
Konsekwencję powyższego jest zwrot uiszczonego wpisu od skargi na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.