Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z [...] r. znak [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej jako organ) stwierdził niedopuszczalność odwołania Miasta G. (dalej jako Miasto, skarżąca) od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej jako organ I instancji) z [...] r.
Jako podstawę prawną swego postanowienia organ wskazał przepis art. 134 w zw. z art. 127 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej jako kpa).
Uzasadniając rozstrzygnięcie organ stwierdził, że Miasto nie było stroną postępowania zakończonego decyzją organu I instancji. Organ wywiódł bowiem, że na podstawie art. 18 ustawy z 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r., poz. 54 – dalej jako ustawa nowelizująca), organ I instancji wznowił postępowanie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia, a w wyniku przeprowadzenia postępowania wznowionego uchylił decyzję nakładającą karę pieniężną oraz orzekł o zwrocie wymierzonej kary. W konsekwencji Miasto zostało zobligowane do zwrotu kary pieniężnej orzeczonej decyzją, która została uchylona w trybie wznowienia postępowania, ale wynika to wprost z przepisu prawa tj. z art. 18 ust. 9 pkt 1 ustawy nowelizującej.
Zgodnie z tym przepisem, w przypadku uchylenia w przewidzianym w tej ustawie trybie wznowieniowym decyzji o nałożeniu kary pieniężnej za przejazd pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia zwrot kary następuje z budżetu właściwej jednostki samorządu terytorialnego - w przypadku gdy środki z tytułu uiszczonej opłaty albo nałożonej kary wpłynęły do tego budżetu na podstawie art. 64g ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 110, 284, 568, 695, 1087 i 1517) albo art. 140ae ust. 1 tej ustawy.
Właściwą jednostką samorządu terytorialnego w niniejszej sprawie jest Miasto G., które zobligowane jest na podstawie powołanego tu przepisu do zwrotu w całości kary orzeczonej decyzją uchyloną w wyniku wznowienia postępowania.
W postępowaniu tym miasto nie było stroną na żadnym jego etapie, a jego obowiązek zwrotu kary wynika wprost z przepisu prawa.
W skardze na to postanowienie, Miasto zarzuciło organowi naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 28 kpa w zw. z art. 18 ust. 11 ustawy nowelizującej przez ich niewłaściwą wykładnię i odmowę przyznania statusu strony i w efekcie naruszenie art. 134 kpa przez stwierdzenie niedopuszczalności odwołania Miasta.
Zdaniem skarżącego sprawa dotyczy jego obowiązku wynikającego z przepisu prawa – art. 18 ust. 9 pkt 1 ustawy nowelizującej, co czyni go stroną tego postępowania w rozumieniu art. 28 kpa. W myśl tego przepisu stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Kara w wysokości orzeczonej decyzją organu I instancji nie wpłynęła do kasy Miasta w całości. Była to kwota niższa, zatem Miasto winno zwrócić jedynie tę część środków (i ewentualnie odsetek liczonych od tej części), która zasiliła jego budżet.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje
Skarga jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c p.p.s.a.).
Sąd uwzględniając skargę uchyla zaskarżone postanowienie w całości lub w części. Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, orzeka na podstawie akt sprawy po przeprowadzeniu rozprawy (art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a.).
W ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 28 i art. 134 kpa. Prezentując wyrażony pogląd, Sąd w składzie orzekającym, niniejszym odstępuje od stanowiska i jego argumentacji zawartych w nieprawomocnym wyroku tut. Sądu z 7 grudnia 2021 r. w tożsamej sprawie o sygn. III SA/Gl 1047/21, uznając zarzuty skarżącej za zasadne z następujących względów.
Zgodnie z art. 28 kpa stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku prawnego dotyczy postępowanie. Organ ma rację twierdząc, że w postępowaniu dotyczącym kary pieniężnej za przejazd pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia skarżące Miasto nie posiadało przymiotu strony. Miasto nie posiadało tego przymiotu również w postępowaniu wznowieniowym. Niemniej jednak Sąd stoi na stanowisku, że organ wydając decyzję w postępowaniu wznowionym skierował ją również do skarżącego Miasta nakładając obowiązek zwrotu całej wpłaconej wcześniej kary pieniężnej.
Jak wskazano w wyroku tut. Sądu III SA/Gl 1029/21 stroną postępowania można stać się także wówczas, gdy organ kieruje do podmiotu niebędącego stroną decyzję administracyjną określając w niej uprawnienie lub obowiązek. Nawet jeśli organ bez podstawy prawnej przypisał uprawnienie lub obowiązek to i tak adresat tego rozstrzygnięcia staje się stroną postępowania przez fakt skierowania doń decyzji. Odmowa przyznania statusu strony postępowania takiemu podmiotowi prowadziłaby do trudnych do zaakceptowania skutków w postaci utrwalenia stanu niezgodnego z prawem. Decyzja organu została doręczona stronie skarżącej, a w pkt 3 rozstrzygnięcia określono jej obowiązek zapłaty. Brak dobrowolnej zapłaty mógłby zatem narazić skarżące Miasto na szkodę. Decyzja ta zatem wprost kreuje obowiązek Miasta do zapłaty określonej kwoty.
W konsekwencji tak wykreowana strona winna mieć możliwość poddania kontroli zgodności z prawem nałożenia tegoż obowiązku. Z tego względu odwołanie Miasta, jako strony tego postępowania wykreowanej wydaną decyzją winno być rozpoznane.
Jak dotychczas zaskarżona została decyzja stwierdzająca niedopuszczalność odwołania Miasta od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, co wyznacza zakres rozstrzygnięcia Sądu, wyłącznie do kwestii proceduralnej.
Mając to na uwadze Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego zostało wydane na podstawie art. 200 p.p.s.a., art. 205 § 1 p.p.s.a. i art. 211 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę składa się uiszczony wpis sądowy oraz koszty zastępstwa procesowego ustalone w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 poz. 265).