Uzasadnienie
W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący domagał się zwolnienia z kosztów sądowych.
W jego uzasadnieniu podał, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z małoletnim synem i z żoną, z którą pozostaje w rozdzielności majątkowej. Dlatego też wydatki związane z utrzymaniem dzielą po połowie. Oszacował je w następujący sposób: czynsz (400,00 zł), gaz (120,00 zł), energia elektryczna (300,00 zł), media (300,00 zł), na tzw. życie oraz na dziecko (2.500,00 zł). Dodatkowo wskazał, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza w ostatnim czasie zysków nie przynosi, dlatego też zmuszony jest pożyczać pieniądze od rodziny i bliskich. Poza mieszkaniem o pow. 56 m2, którego jest współwłaścicielem oraz garażem o pow. 15 m2 innych składników majątku nie posiada.
W tym stanie rzeczy, pismem z [...] 2016 r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę do nadesłania (w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania) szeregu dokumentów, mających zobrazować jego rzeczywisty i aktualny stan majątkowy z uwzględnieniem sytuacji finansowej żony.
W odpowiedzi na powyższe do tut. Sądu nadesłano druk polecenia przelewu na kwotę 1.080,00 zł tytułem opłaty od skargi. Natomiast materiał źródłowy, o który wzywano nie został do dnia dzisiejszego przedłożony.
Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje.
Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, tj. opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 w/w ustawy) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Należy w tym miejscu zauważyć, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w procedurach sądowych, w tym w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Zatem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek należytego wykazania, tj. dowiedzenia, udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonywający, pokazania, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego dostępny w wersji elektronicznej na stronie http://sjp.pwn.pl), że przewidziana w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przesłanka przyznania prawa pomocy w jego przypadku wystąpiła. Inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona zamierza wywieść skutki prawne należy do wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie, albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do ich wiarygodności oraz skonfrontować treść składanych oświadczeń z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257 ze zm.).
Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na ich podstawie musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. W sytuacji zatem, gdy strona uchyla się od przedłożenia stosownych dokumentów źródłowych, przyznanie prawa pomocy nie może wchodzić w rachubę. Użycie w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. określenia "gdy wykaże" wskazuje wyraźnie, że odpowiednich dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Brak jest bowiem jakichkolwiek możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy.
Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący do dnia dzisiejszego nie wykonał wezwania z dnia [...] 2016 r., stąd weryfikacja złożonego przez niego oświadczenia nie była możliwa, bo skoro D. D. pozostaje w związku małżeńskim to informacje dotyczące wysokości posiadanych przez żonę dochodów należało wykazać w rubryce nr 10 formularza. W judykaturze ugruntowany bowiem został pogląd, zgodnie z którym małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy (vide: art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy – t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 2082 ze zm.) obejmującej swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywania związanych z tym kosztów niezależnie od tego w jakim ustroju majątkowym pozostają i niezależnie od tego czy prowadzą, czy też nie wspólne gospodarstwo domowe (por. postanowienia NSA z dnia 12 listopada 2012 r. sygn. akt I FZ 421/12, Lex 1247068, z dnia 22 stycznia 2013 r. sygn. akt II FZ 5/13, Lex 1274294, z dnia 25 marca 2013 r. sygn. akt II FZ 104/13, Lex 1299412 oraz z dnia 28 stycznia 2014 r. sygn. akt I FZ 11/14, Lex 1419368).
Dlatego też pismem z [...] 2016 r. zobowiązano skarżącego w trybie art. 255 ustawy p.p.s.a. do uzupełnienia zawartych w treści urzędowego formularza (druk PPF) danych. Z uwagi jednak na to, że D. D. uchylił się od podania, choćby w sposób przybliżony, informacji o dochodach żony i posiadanych przez nią składnikach majątku, jego wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Tym bardziej, że pozostałe dane, na które się powołał budziły wątpliwości. Wynikało z nich bowiem, że jest osobą bez stałych źródeł dochodu, albowiem prowadzona działalność gospodarcza zysków nie przynosi, korzystającą z pomocy rodziny i osób bliskich. Jednakże dokumentów źródłowych pozwalających na zweryfikowanie powyższych danych, mimo skierowanego do niego w tym zakresie wezwania, nie przedstawił, podczas gdy te mają istotne znaczenie w sprawie, bo skoro wydatki na bieżące utrzymanie oszacował na kwotę 3.620,00 zł wskazując, że te dzieli po połowie z żoną, z którą pozostaje w rozdzielności majątkowej, niezbędne stało się ustalenie, czy żona skarżącego posiada własne źródła utrzymania, czy też nie.
A ponieważ nie podjęto nawet próby częściowego wykonania wezwania z dnia [...] 2016 r. i nadesłania choćby tych dokumentów źródłowych, które były w posiadaniu wnioskodawcy. Podobnie w żaden sposób nie wykazano, jakoby poczyniono jakiekolwiek starania celem uzyskania żądanych dokumentów, tj. zwrócenia się do właściwych instytucji o wydanie stosownych zaświadczeń czy dokumentów. Dlatego też brak było podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Nie sposób przecież wykluczyć, iż strona celowo wykazała jedynie takie dane, które mogłyby świadczyć o trudnej sytuacji finansowej, aby zwiększyć szansę uzyskania prawa pomocy, skoro [...] 2016 r. należny wpis sądowy od skargi w kwocie 1.080,00 zł uiściła. Tymczasem takie działanie strony, która stara się ukryć skąd czerpie środki na pokrycie wskazanych przez siebie wydatków nie zasługuje na aprobatę. W orzecznictwie sądowym panuje bowiem pogląd, iż wątpliwości dotyczące źródeł utrzymania wnioskodawcy, mają na tyle istotne znaczenie, że nie pozwalają uwzględnić złożonego wniosku, który z uwagi na uiszczony wpis od skargi potraktowano jako wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych, do których uiszczenia skarżący będzie zobowiązany na dalszym etapie postępowania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2008 r., sygn. akt II FZ 225/08, LEX nr 493657 oraz z dnia 17 maja 2006 r., sygn. akt II OZ 522/06, LEX nr 299447).
Wobec powyższego działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.