Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicachz 6 października 2015 r., sygn. akt III SA/Gl 1085/15

Uzasadnienie

1. 1. Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w K. (dalej: organ) z dnia 30 czerwca 2014 r. znak [...] uchylająca decyzję tego organu wydaną w I instancji z dnia 28 stycznia 2010r. znak [...] odmawiającą przedłużenia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...], udzielonego Spółce z o.o. "A" (dalej: strona, skarżąca, spółka) decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] i umarzająca postępowanie w sprawie.
2. 2. Postępowanie przed organami podatkowymi
3. 2.1. Pismem z dnia 9 lutego 2009r. spółka wystąpiła do Dyrektora Izby Skarbowej w K. z wnioskiem o przedłużenie zezwolenia z dnia 29 stycznia 2004r. nr [...] na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na obszarze województwa [...], na podstawie art. 32 ust. 1 w związku z art. 24 ust. 1 a ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (Dz.U. Nr 4, poz. 27 ze zm., dalej: u.g.z.w.).
4. 2.2. Decyzją z dnia [...] r. znak [...] organ odmówił przedłużenia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...], udzielonego spółce (na mocy art. 197 pkt 11 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie celnej (Dz. U. Nr 168, poz.1323) z dniem 31 października 2009 r. kompetencje dyrektorów izb skarbowych m.in. w sprawie udzielania zezwoleń na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych przekazano dyrektorom izb celnych).

Decyzja została wydana na podstawie obowiązującej od 1 stycznia 2010 r. ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (tj. Dz.U. z 2015, poz. 612 w brzmieniu obowiązującym w niniejszej sprawie, dalej: u.g.h.), która w art. 138 ust. 1 stanowi, że zezwolenia, o których mowa w art. 129 ust. 1 u.g.h. (m.in. zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych), nie mogą być przedłużane.

1. 2.3. Po rozpatrzeniu zarzutów zawartych w odwołaniu decyzją z dnia [...] r. znak [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji podzielił WSA w Gliwicach i wyrokiem z dnia 27 października 2010r., sygn. akt III SA/G11746/10 oddalił skargę. Wyrok uprawomocnił się z dniem 14 stycznia 2011 r.

2.4. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. znak [...] organ uchylił swoją decyzję z dnia [...] r. wydaną w I instancji odmawiającą przedłużenia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...], udzielonego spółce decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 29 stycznia 2004 r. nr [...] i umorzył postępowanie w sprawie.

W uzasadnieniu organ wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po ponownym rozpatrzeniu skargi spółki o wznowienie przedmiotowego postępowania sądowego, w wyroku z dnia 4 lutego 2014 r., sygn. akt III SA/Gl 1961/13, uwzględnił skargę o wznowienie postępowania sądowego i zmienił wyrok tego Sądu z dnia 27 października 2010r. w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 1746/10 w ten sposób, że uchylił decyzję organu z dnia 27 kwietnia 2010r., nr [...]. We wniosku o wznowienie postępowania sądowego spółka przywołała wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11, C-217/11, dotyczącym wykładni w zakresie charakteru zakwestionowanych norm prawa krajowego, tj. przepisów art. 129 ust. 2, art. 135 ust. 2 i art. 138 ust. 1 u.g.h.

Organ argumentował, że w toku prowadzonego postępowania odwoławczego od decyzji z dnia 28 stycznia 2010r. tj. z dniem 29 stycznia 2010r. decyzja będąca przedmiotem wniosku spółki wygasła (zezwolenie zostało udzielone skarżącej na 6 lat od dnia jego wydania). W tej sytuacji istniała formalna przeszkoda do procedowania w sprawie zmiany zezwolenia, skoro wygasło ono z upływem czasu, na jaki zostało udzielone. Orzekanie merytoryczne w przedmiocie zmiany zezwolenia, które wygasło oznaczałoby de facto procedowanie w stosunku do przedmiotu postępowania, który nie istnieje. Rozpatrzenie wniosku spółki o zmianę zezwolenia zależy od pozostawania w obrocie prawnym decyzji zezwalającej, gdyż po jej wyeliminowaniu z obowiązujących aktów wszelkie zmiany zezwolenia byłyby już niemożliwe, co prowadzi do umorzenia postępowania wszczętego wnioskiem spółki (art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa - t.j. Dz. U. z 2012, poz. 749 ze zm., dalej: O.p.).

Dalej organ wskazał, że obligatoryjną przesłanką do umorzenia postępowania jest jego bezprzedmiotowość. Decyzja w tej sprawie posiada wszelkie znamiona decyzji związanej. Decyzja umarzająca wydana na podstawie art. 208 o.p. nie ma charakteru decyzji merytorycznej, nie orzeka co do istoty sprawy, lecz wywołuje skutek procesowy polegający na przerwaniu stosunku procesowego pomiędzy stroną a organem (m.in. wyrok WSA w Kielcach, I SA/Ke 43/09).

Organ ten podniósł, że art. 208 § 1 O.p. nakazuje umorzenie postępowania, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. W komentowanym przepisie chodzi więc o każdą przyczynę powodującą brak jednego z elementów materialnego stosunku prawnego (por. M. Masternak, w: B. Brzeziński. M. Kalinowski, Masternak, A. Olesińska: Ordynacja podatkowa. Komentarz, s. 688, por. wyroki WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 5 marca 2014r., sygn. akt III SA/GI 1541/13, WSA w Warszawie z dnia 6 stycznia 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 877/09, wyrok NSA z 24 marca 2006 r., sygn. I FSK 774/2005, WSA w Gliwicach z dnia 20 lipca 2011 r., sygn. akt III SA/GI 1937/10, z dnia 13 lipca 2011 r., sygn. akt III SA/Gl 2047/10).

W ocenie organu, z uwagi na formalny charakter zaskarżonej decyzji, brak było podstaw do ustosunkowania się do argumentacji zawartej w piśmie strony z dnia 17 czerwca 2014r. w kwestii znaczenia i skutków prawnych wyroku TSUE z dnia 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11, C-217/11 (sprawa Fortuna i inni) oraz notyfikacji przepisów u.g.h.

1. 3. Postępowanie przed Sądem I instancji
2. 3.1. W skardze, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, zaskarżonej decyzji spółka zarzuciła naruszenie art. 233 § 1 pkt 2 lit a O.p. tj. uchylenie decyzji wydanej w pierwszej instancji i umorzenia postępowania na podstawie art. 208 O.p. przez jego zastosowanie wynikające z wadliwego przyjęcia, iż w dniu wydania zaskarżonej decyzji postępowanie w niniejszej sprawie było bezprzedmiotowe.

Ponadto strona z ostrożności zarzuciła, że w przypadku uznania przez Sąd za słuszny zarzutu sformułowanego w pkt 1 i podzielenia stanowiska skarżącego o braku wystąpienia bezprzedmiotowości postępowania w sprawie wniosku z dnia 9 lutego 2009r., sąd może uchylić zaskarżoną decyzję. Fakt ten spowoduje sytuację, iż postępowanie w sprawie przedłużenia zezwolenia z dnia 29 stycznia 2004r. rozpatrywane będzie w oparciu o przepisy u.g.h., która została wydana wbrew wymogom dyrektywy nr 98/34/WE oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002r. w sprawie funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych oraz rozporządzeniem zmieniającym powyższe rozporządzenie - z dnia 6 kwietnia 2004r., której to projektu nie notyfikowano do Komisji Europejskiej, jako zawierającego przepisy techniczne, co w konsekwencji powoduje ich bezskuteczność.

W uzasadnieniu skargi strona stwierdziła, że żaden przepis u.g.z.w. nie stanowił, iż decyzja w przedmiocie zezwolenia nie może zostać wydana po upływie okresu obowiązywania zezwolenia, np. wskutek długotrwałych postępowań odwoławczych (por. orzeczenia WSA w Warszawie z dnia 31 marca 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 1945/08, postanowienie Ministra Finansów z dnia 3 listopada 2008 r. nr [...], decyzję Ministra Finansów z dnia 10 sierpnia 2009 r. nr [...]).

Skarżąca podniosła, dokonując analizy orzeczenia TSUE z dnia 19 lipca 2012r. w kontekście skutków wprowadzenia regulacji zawartych w u.g.h., iż normą prawną stanowiącą przeszkodę do przedłużenia zezwolenia przez organ nie jest norma zawarta w art. 138 ust. 1 u.g.h.

1. 3.2. Odpowiadając na skargę organ II instancji, wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
2. 4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
3. 4.1. Skarga okazała się niezasadna.

1. 4.2. Dokonując sądowej kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd za podstawę rozstrzygnięcia przyjął stan faktyczny ustalony przez organ w zaskarżonym rozstrzygnięciu, albowiem nie dopatrzył się naruszenia prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

1. 4.3. Przedmiotem sporu między stronami jest kwestia uznania czy z uwagi na wygaśnięcie zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie urządzania gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...] postępowanie w przedmiocie jego przedłużenia było bezprzedmiotowe, a w konsekwencji czy organ podatkowy mógł orzekać w merytorycznie?

1. 4.4. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela stanowisko organu podatkowego co do bezprzedmiotowości postępowania w przedmiocie przedłużenia zezwolenia, które wygasło, powodując niemożność merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.

Wskazać także należy, że sądy administracyjne wielokrotnie wypowiadały się w przedmiocie bezprzedmiotowości postępowania, a Sąd utrwaloną linię orzeczniczą w tym zakresie podziela.

Trafnie wskazał WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 4 lutego 2014r., że skoro rejestracja automatu na etapie postępowania odwoławczego wygasła, to rozstrzyganie o jej cofnięciu stało się bezprzedmiotowe. W toku postępowania odwoławczego przestała bowiem istnieć sprawa administracyjna, a tym samym organy celne zostały pozbawione kompetencji do cofnięcia rejestracji. Potwierdza ten wniosek wykładnia literalna art. 23a ust. 7 u.g.h. Na mocy tej regulacji naczelnik urzędu celnego w drodze decyzji, cofa rejestrację przed jej wygaśnięciem, jeżeli zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków (sygn. akt II SA/Rz 1261/13, LEX nr 1429688).

Określona w art. 208 § 1 oraz art. 233 § 1 pkt 2 lit. a O.p. przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty (tak NSA w wyroku z dnia 31 stycznia 2014r., sygn. akt II FSK 2954/13, LEX nr 1450207).

Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Skoro zezwolenie wygasło, to postępowanie w sprawie należało umorzyć. Jak trafnie przyjął WSA w Szczecinie w prawomocnym wyroku z dnia 21 marca 2013r., wygaśnięcie decyzji administracyjnej powoduje, że postępowanie odwoławcze jest bezprzedmiotowe i należy je umorzyć, skoro nie ma przedmiotu zaskarżenia (sygn. akt I SA/Sz 1029/12, LEX nr 1342853).

W kontekście powyższych rozważań nie ma znaczenia przyczyna bezprzedmiotowości. Może wynikać z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych, ale zawsze oznacza brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (tak WSA w Lublinie w prawomocnym wyroku z dnia 4 listopada 2009r., I SA/Lu 451/09, LEX nr 532454).

1. 4.5. Skoro, co wykazano wyżej, organ odwoławczy prawidłowo zastosował regulacje art. 208 § 1 w zw. z art. 233 § 1 O.p.

1. 4.6. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), oddalił skargę uznając ją za bezzasadną.