Uzasadnienie
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach postanowieniem z [...] r. nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia S. S. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą: A S. S. (dalej: przewoźnik, skarżący, strona) utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] r. nr [...], określające wysokość opłaty za usunięcie, strzeżenie i przechowywanie naczepy ciężarowej (cysterny) o numerze rejestracyjnym [...] wraz z towarem w postaci monoetylenu glikolu w ilości [...] kg w łącznej kwocie [...] zł oraz obciążające ww. kosztami solidarnie: B, L. podmiot zobowiązany do dokonania zgłoszenia (dalej: podmiot łotewski) oraz przewoźnika.
W podstawie prawnej organ powołał art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 ustawy z 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm., dalej O.p.) oraz art. 17 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy z 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (Dz. U. z 2018 r., poz. 2332 ze zm., dalej ustawa SENT).
Z akt administracyjnych wynika, że 11 kwietnia 2018 r. o godz. 17:20 funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej na stacji paliw B przy [...]na kierunku B. poddali kontroli zespół pojazdów składający się z ciągnika samochodowego marki [...] o nr rejestracyjnym [...] i naczepy ciężarowej (cysterny) [...] o nr rejestracyjnym [...]. Kontrola została przeprowadzona w oparciu o art. 13 ustawy SENT a jej wynik został ujęty w sporządzonym protokole kontroli z 11 kwietnia 2018 r. W trakcie kontroli kierowca okazał dokument [...], z którego wynikało, że przewożony towar o wadze [...] kg netto to MONOEIHYLEN GLYCOL o kodzie kod CN: 29053100. W dokumencie CMR widniał numer referencyjny zgłoszenia [...]. Sprawdzono dane wprowadzone do systemu SENT pod numerem referencyjnym [...] - okazanym przez kierującego pojazdem. Z danych zawartych w systemie wynikało, iż nadawcą towaru o nazwie MONOETHYL GLYCOL (kod CN 29053100) w ilości [...] kg był podmiot C z L. (VAT UE [...]), natomiast odbierającym ww. towar był podmiot D z L. Przewoźnikiem towaru był skarżący.
Kierowca oświadczył do protokołu, że oczekuje na dyspozycje spedytora gdzie i kiedy ma dokonać jego rozładunku. Mając na uwadze powyższe kontrolujący dokonali weryfikacji ww. zgłoszenia SENT, w wyniku której m.in. ustalono, iż w polu "informacja o zamknięciu przewozu" zawarta została adnotacja o zgodności przewozu ze zgłoszeniem oraz wskazana została data zamknięcia przewozu tj. 10 kwietnia 2018r.,
- 3. w polu "środek transportu" widniał zapis nr ciągnika [...] (prawidłowy nr [...] oraz naczepy – [...],
- 4. W polu "komentarz" By the order of D Sp. z o.o. W. Weight 25.84 mt.
Mając na uwadze wątpliwości dotyczące statusu przewożonego towaru, czego potwierdzeniem było zamknięte zgłoszenie SENT nr jw., na podstawie art. 16 ustawy SENT towar wraz z naczepą został zatrzymany i skierowany do miejsca wyznaczonego tj. na parking prowadzony przez A. W. - prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą D A. W. w M. Dodatkowo została pobrana próbka przewożonego towaru.
Przed dokonaniem przewozu, na wniosek z 12 kwietnia 2018 r. spedytora tj. E Sp. z o.o. i skarżącego, towar został przelany z naczepy (cysterny) o nr rejestracyjnym [...] do naczepy (cysterny) o nr rejestracyjnym [...], która wraz z towarem została przewieziona na parking 13 kwietnia 2018 r. Na okoliczność zatrzymania, kontrolujący wystawili pokwitowanie zatrzymania środka transportu. oraz pokwitowanie zatrzymania towaru.
Wnioskiem z 5 lutego 2019 r. podmiot łotewski wystąpił o wyliczenie należności tytułem opłaty za usunięcie, przechowywanie i strzeżenie środków transport wraz z towarem oraz o umożliwienie jego odbioru w dniu 15 lutego 2019 r.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach postanowieniem nr [...] z [...] r, określił wysokość opłaty za usunięcie, strzeżenie i przechowywanie naczepy ciężarowej (cysterny) o numerze rejestracyjnym [...] wraz z towarem w postaci monoetylu glikolu w ilości [...] kg w łącznej kwocie [...] złotych. Powyższymi kosztami zostali obciążeni solidarnie przewoźnik oraz podmiot łotewski odpowiedzialny za dokonanie zgłoszenia.
W dniu 15 lutego 2019 r., podmiot litewski dokonał zapłaty wymaganej kwoty [...] zł.
Pismem z 27 lutego 2019 r. skarżący wniósł zażalenie na ww. postanowienie żądając jego uchylenia w całości ze względu na jego oczywistą bezzasadność, zarzucając naruszenie: art. 217 § 1 pkt 3 O.p., art. 217 § 2 O.p. w zw. z art. 14, art. 8 ust. 1, art. 2 oraz art. 16 ustawy o SENT poprzez: błędne uznanie, iż skarżący był właścicielem, lub leasingobiorcą, lub najemcą, lub dzierżawcą, lub biorącym na bezpłatne używanie naczepy ciężarowej (cysterny) o numerze rejestracyjnym [...]; błędne uznanie, iż w przypadku ujawnienia w trakcie kontroli przewozu towarów niedokonania zgłoszenia w sytuacji, gdy "w polu "informacja o zamknięciu przewozu" zawarta została adnotacja o zamknięciu przewozu" przewoźnik mógł dokonać nowego zgłoszenia i uzyskać numer referencyjny lub miał możliwość dokonania aktualizacji danych zawartych w tym zgłoszeniu; błędne uznanie, że nastąpiło dostarczenie towaru podczas postoju jednostki transportowej na parkingu strzeżonym przy ul. [...] w B. w sytuacji, gdy przepis ten stanowi, że data zakończenia przewozu towaru oznacza datę dostarczenia towaru do miejsca wskazanego w zgłoszeniu; brak takiego uzasadnienia faktycznego, które wskazywałoby dlaczego organ dał wiarę wprowadzonym do zgłoszenia [...] nieprawdziwym informacjom w zakresie dostarczenia towaru w dniu 10 kwietnia 2018 r. do wskazanego miejsca w tym zgłoszeniu i dlaczego nie dał wiary dowodom pochodzącym z tachografu cyfrowego pojazdu będącego na postoju od godz. 17:25 dnia 6 kwietnia 2018 r. do godz. 19:23 dnia 12 kwietnia 2018 r. na parkingu strzeżonym przy ul. [...] w B.; w przypadku nieustalenia podmiotu, który posiada prawo do dysponowania towarem jak właściciel, w terminie 60 dni od dnia zatrzymania towaru, nieorzeczenie przepadku towaru na rzecz Skarbu Państwa.
Zarzucił też naruszenie art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124 O.p.
Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne.
Na str. 5-8 uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ przywołał zastosowane w sprawie przepisy prawa.
Następnie odnosząc je do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy wyjaśnił, że przedmiotowy środek transportu wraz z towarem został zatrzymany w oparciu o art. 16 ust. 1 ustawy o SENT, następnie zaś został skierowany do najbliższego wyznaczonego miejsca przechowywania towaru, gdyż w momencie dokonywania kontroli nie był zgłoszony w systemie SENT. Zgodnie z danymi wprowadzonymi do systemu SENT zgłoszenie o numerze referencyjnym [...], wskazanym przez kierującego, zostało zamknięte z datą 10 kwietnia 2018 r.
Ponadto wobec wniosku o zwolnienie towaru złożonego przez łotewski podmiot, organ wskazał, że zasadnie i w prawidłowy sposób określił kwotę opłaty za usuniecie strzeżenie i przechowywanie przedmiotowego w sprawie środka transportu z towarem w wyznaczonym miejscu.
Organ zaakcentował, że w momencie dokonywania kontroli tj. 11 kwietnia 2018 r. był przewoźnikiem ww. towaru, co wynika zarówno z zapisów w zgłoszeniu referencyjnym SENT, przedstawionych dokumentów oraz złożonych zeznań przez kierowcę. W protokole przesłuchania z 11 kwietnia 2108 r. kierowca zeznał, iż wykonywał przewóz będąc zatrudniony u skarżącego. Bez znaczenia jest, zdaniem organu, fakt późniejszego przelania towaru do innej cysterny, niebędącej własnością skarżącego. Organ podkreślił, że przelanie towaru odbyło się na zgodny wniosek z 12 kwietnia 2018 r. spedytora oraz przewoźnika. Ustawa SENT nie uzależnia odpowiedzialności za koszty związane z usunięciem, strzeżeniem czy przechowywaniem środka transportu czy też towaru od bycia najemcą czy dzierżawcą środka transportu. Stosownie do treści art. 17 ust. 1 i 2 ustawy SENT odpowiedzialni solidarnie za usunięcie, strzeżenie i przechowywanie środka transportu są podmiot zobowiązany do dokonania zgłoszenia oraz przewoźnik. Zatem brak jest wskazanego przez stronę naruszenia art. 217 § 1 pkt 3 O.p.
Z wydruku z transakcji bankowej w [...] Banku [...] wynika, że 15 lutego 2019 r. podmiot łotewski zapłacił kwotę [...]zł wskazaną w zaskarżonym postanowieniu.
Organ wyjaśnił też, że decyzją Naczelnika [...] Urzędu Celno - Skarbowego w K. z [...]r. na łotewski podmiot nałożona została kara pieniężna z tytułu niedopełnienia przez podmiot odbierający obowiązku przesłania do rejestru zgłoszenia i uzyskania numeru referencyjnego dla tego zgłoszenia, w przypadku przewozu towaru z terytorium państwa członkowskiego na terytorium kraju.
Zdaniem organu nie doszło też do naruszenia art. 16 ust. 3 ustawy o SENT oraz art. 121 § 1 O.p.. W przedmiotowej sprawie zatrzymanie towaru nastąpiło 12 kwietnia 2018 r., 15 czerwca 2018 r. mijało 60 dni, po upływie których orzeka się przepadek towaru na rzecz Skarbu Państwa. W tym okresie łotewski podmiot dwukrotnie potwierdzał prawo do dysponowania zatrzymanym towarem. W piśmie z 12 kwietnia 2018 r. zatytułowanym "zastrzeżenie własności towaru oraz w piśmie z 8 czerwca 2018 r.
W ocenie organu odwoławczego, w sprawie nie doszło również do naruszenia przepisów art. 120, art. 121 §1, art. 122, art. 124 poprzez naruszenie zasady praworządności czy też zasady prawdy obiektywnej, mające zdaniem strony polegać na braku ustalenia stanu faktycznego w niniejszej sprawie.
W skardze do sądu administracyjnego strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia pierwszoinstancyjnego w całości i umorzenie postępowania względem skarżącego jako bezprzedmiotowego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonych postanowień w całości i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, zarzucając:
- I. Naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy tj.;
- 1) art. 217 § 1 pkt. 3 O.p., poprzez błędne uznanie, że skarżący był właścicielem, leasingobiorcą, najemcą, dzierżawcą lub biorącym na bezpłatne używanie naczepy ciężarowej (cysterny) o numerze rejestracyjnym [...];
- 2) art. 180 w zw. z art. 217 § 2 O.p. poprzez błędne uznanie, iż w przypadku ujawnienia w trakcie kontroli przewozu towarów niedokonania zgłoszenia w sytuacji, gdy "w polu "informacja o zamknięciu przewozu" zawarta została adnotacja o zamknięciu przewozu":
- a) przewoźnik mógł dokonać nowego zgłoszenia i uzyskać numer referencyjny, a tym samym pominięcie przez organ ograniczeń funkcjonalnych portalu elektronicznego SENT;
- b) przewoźnik miał możliwość dokonania aktualizacji danych zawartych w tym zgłoszeniu, a tym samym pominięcie przez organ ograniczeń przewoźnika wynikających z ustawy SENT oraz ograniczeń funkcjonalnych portalu elektronicznego SENT oraz wadliwości działania podmiotu nie będącego skarżącym;
- c) nastąpiło dostarczenie towaru podczas postoju jednostki transportowej na parkingu strzeżonym w sytuacji, gdy przepis ten stanowi, że data zakończenia przewozu towaru oznacza datę faktycznego dostarczenia towaru do miejsca wskazanego w zgłoszeniu, a nie zamknięcie zgłoszenia z datą dowolną przez odrębny od przewoźnika podmiot;
- d) informacje wprowadzone do zgłoszenia [...] w zakresie dostarczenia towaru 10 kwietnia 2018 r. do wskazanego miejsca były prawidłowe, pomimo przeprowadzania przeciwdowodów przez skarżącą w szczególności w postaci zapisu z tachografu cyfrowego pojazdu pozostającego na postoju od godz. 17:24 dnia 6 kwietnia 2018 r., który to pojazd do 11 kwietnia 2018 r. nie przemieszczał się i pozostawał na parkingu strzeżonym;
- 3) art. 120 O.p., poprzez ustalenie odpowiedzialności solidarnej skarżącego z podmiotem obowiązanym do dokonania zgłoszenia, pomimo aktywnego wykazywania w trakcie postępowania braku podstaw do przyjęcia solidarnej odpowiedzialności;
- 4) art. 139 O.p., poprzez prowadzenie postępowania przez ok. 300 dni pomimo aktywnego uczestnictwa skarżącego w postępowaniu oraz przy braku podstaw do rażącego wydłużania trwania postępowania;
- 5) art. 122 O.p., poprzez pominięcie dowodów oraz wynikających z nich faktów mających prawne znaczenie dla rozstrzygnięcia postępowania, w tym w szczególności zapisu z tachografu cyfrowego pojazdu;
- 6) art. 124 O.p. poprzez dokonanie próby przerzucenia odpowiedzialności za podanie nieprawdziwych informacji w zgłoszeniu SENT na przewoźnika, który nie posiada legitymacji do bycia stroną przedmiotowego postępowania i brak wytłumaczenia skarżącemu podstawy prawnej i faktycznej do określenia go stroną w świetle przedstawionych wyjaśnień i dowodów.
- II. naruszenie prawa materialnego tj.:
- 1) art. 16 ust. 3 ustawy o SENT, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez jego błędne zastosowanie i nieorzeczenie w terminie 60 dni od dnia zatrzymania towaru, jego przepadku na rzecz Skarbu Państwa a w konsekwencji przyjęcie, iż skarżący odpowiada solidarnie w postępowaniu;
- 2) art. 14 i art. 8 ustawy o SENT, poprzez błędne uznanie, iż przewoźnik mógł dokonać nowego zgłoszenia i uzyskać numer referencyjny w przypadku ujawnienia w trakcie kontroli przewozu towarów niedokonania zgłoszenia w sytuacji, gdy "w polu "informacja o zamknięciu przewozu" zawarta została adnotacja o zamknięciu przewozu, że przewoźnik miał możliwość dokonania aktualizacji danych zawartych w tym zgłoszeniu.
W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło dostarczenie towaru, ani tym bardziej nie doszło do przekazania dokumentów CMR odbiorcy wskazanemu w liście przewozowym, zatem podmiot odbierający nie miał prawa w systemie SENT, w polu "informacja o zamknięciu przewozu", wprowadzić nieprawdziwych informacji o dostarczeniu towaru w dniu 10.04.2018 r. do miejsca wskazanego w tym zgłoszeniu. Wynika z powyższego, iż z winy odbierającego powstały koszty związane z zabezpieczeniem i przechowywaniem towaru, na ten podmiot również nałożono karę pieniężną, zatem bezzasadne jest obciążenie skarżącego zobowiązaniem do zapłaty solidarnej.
Ponadto organ utrzymując w mocy postanowienie pierwszoinstancyjne, nie uwzględnił faktu zaspokojenia określonego w nim zobowiązania przez łotewski i nie umorzył względem skarżącego postępowania jako bezprzedmiotowego. To zaś narusza naczelną zasadę praworządności określoną w art. 120 O.p.
Ponadto strona skarżąca podniosła, iż Ordynacja podatkowa samodzielnie nie reguluje zasad odpowiedzialności solidarnej odsyłając w tym zakresie wprost w art. 91 O.p. do unormowań Kodeksu cywilnego.
Zdaniem skarżącej w zaistniałym stanie faktycznym i prawnym brak jest sytuacji, w której zachodzi odpowiedzialność solidarna. Organ pominął w toku prowadzonego postępowania zweryfikowanie winy, wiedzy oraz świadomości skarżącego.
Strona podkreśliła, że wszelkie niejasności czy też wątpliwości dotyczące stanu faktycznego nie mogą być rozstrzygane na niekorzyść podatnika.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie jest uzasadniona.
Poza sporem jest, że w trakcie kontroli spornego przewozu 11 kwietnia 2018 r. zespół pojazdów składający się z ciągnika samochodowego marki [...] o nr rejestracyjnym [...] i naczepy ciężarowej (cysterny) [...] o nr rejestracyjnym [...], przewożący towar o nazwie MONOETHYL GLYCOL (kod CN 29053100) w ilości [...] kg nie był zgłoszony w systemie SENT. Zgodnie z danymi wprowadzonymi do systemu SENT zgłoszenie o numerze referencyjnym [...], wskazanym przez kierującego, zostało zamknięte z datą 10 kwietnia 2018 r. Okazane w toku kontroli dokumenty, wymienione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, rodziły wątpliwości co do podmiotu dysponującego towarem.
Zatem podstawą zatrzymania było stwierdzenie, że zespół pojazdów wraz z towarem nie był zgłoszony w systemie SENT. Celem zatrzymania w trybie art. 16 ust. 1 pkt 1 ustawy, było ustalenie właściciela towaru (ust. 3). Aczkolwiek ustawodawca wskazał jedynie na możliwość zatrzymania środka transportu lub towaru, to jednak nie wskazał żadnych przesłanek, warunkujących taką możliwość. W niniejszej sprawie oczywiście nie wchodziło w rachubę zatrzymanie samego towaru (benzyna w cysternie).
Zdaniem sądu administracyjnego waga społeczna stwierdzonych naruszeń (zgłoszenie o numerze referencyjnym [...], wskazanym przez kierującego, zostało zamknięte z datą 10 kwietnia 2018 r.) uzasadniała zatrzymanie pojazdu z towarem. Działanie funkcjonariuszy organu kontroli skarbowej nie może być uznane za dowolne. Odmienne rozumowanie godziłoby bowiem w cel ustawy – obowiązek zgłoszenia towaru przed rozpoczęciem przewozu (art. 5 ust. 1 ustawy). Wyjaśnienia skarżącego, złożone w toku postępowania co do przyczyn zamknięcia zgłoszenia nie mogą podważać legalności działania organów.
W ocenie sądu administracyjnego, organy administracji nie dokonały rozszerzającej wykładni art. 16 ust. 1 ustawy. Działanie takie byłoby niedopuszczalne z mocy art. 7a § 1 kpa, aczkolwiek można by rozważać, czy z uwagi na cel ustawy i ważny interes publiczny, norma ta nie jest wyłączona na podstawie § 2 pkt 1 tego przepisu.
Konsekwencją stwierdzenia zamknięcia zgłoszenia w dniu 10 kwietnia 2018 r. musiało być solidarne obciążenie skarżącego (jako przewoźnika) oraz podmiotu obowiązanego do zgłoszenia, opłatą tytułem strzeżenia i przechowywania pojazdu z towarem na podstawie art. 17 ust. 2 ustawy. Albowiem w myśl art. 17 ust. 1 ustawy SENT za opłaty za usunięcie, strzeżenie i przechowywanie środka transportu w wyznaczonym miejscu pobiera się opłaty. Stosownie zaś do treści art. 17 ust. 2 ustawy za opłaty te odpowiada solidarnie przewoźnik i podmiot obowiązany do złożenia zgłoszenia.
Słusznie zauważył organ, co jak już wyżej wskazano, nie jest sporne pomiędzy stronami, że przewoźnikiem towaru był skarżący. Zatem bez znaczenia jest fakt późniejszego przelania towaru do innej cysterny, niebędącej jego własnością. Z treści przywołanych przepisów tj.: art. 17 ust. 1 i ust. 2 ustawy SENT wynika, że odpowiedzialność solidarną za opłaty za usunięcie, strzeżenie i przechowywanie środka transportu w wyznaczonym miejscu ponosi przewoźnik, zatem nie ma znaczenia że przelanie towaru odbyło się do innego zbiornika, zresztą na zgodny wniosek z 12 kwietnia 2018 r. spedytora oraz przewoźnika.
W tym stanie rzeczy niezasadne są zarzuty skargi naruszenia art. 217 § 1 pkt 3 O.p., który stanowi, iż postanowienie zawiera oznaczenie strony albo innych osób biorących udział w postępowaniu, bowiem organy prawidłowo wskazały podmioty solidarnie odpowiedzialne za koszty usunięcia, strzeżenia i przechowywania naczepy ciężarowej wraz z towarem.
Bezzasadne również okazały się zarzuty skargi w kwestii domniemywania odpowiedzialności solidarnej dłużników. Stosownie do treści art. 369 Kodeksu cywilnego zobowiązanie jest solidarne, jeżeli to wynika z ustawy lub czynności prawnej. W rozpoznawanej sprawie odpowiedzialność solidarna przewoźnika oraz podmiotu obowiązanego do złożenia zgłoszenia wynika z art. 17 ust. 2 ustawy SENT. Zasadnie zatem organ w odpowiedzi na skargę, przywołał stanowisko doktryny, że zobowiązanie solidarne przewoźnika i podmiotu obowiązanego do złożenia zgłoszenia oznacza, że zarówno przewoźnik, jak i podmiot obowiązany do złożenia zgłoszenia są dłużnikami z tytułu ustalonej opłaty. Zobowiązanie to jest niepodzielne. Wierzyciel może żądać według własnego uznania całości lub części opłaty łącznie od przewoźnika i od podmiotu obowiązanego do złożenia zgłoszenia lub od każdego z nich z osobna. Zaspokojenie wierzyciela przez jednego ze zobowiązanych prowadzi do wygaśnięcia długu. (Różycki w "Ustawa o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów. Komentarz". Lex nr 10727).
W przedmiotowej sprawie w dniu 15 lutego 2019 r. podmiot łotewski uiścił ustaloną opłatę. Nie oznacza to jednak, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe i należy je umorzyć.
W tym miejscu wskazać przyjdzie, że stosownie do treści art. 233 § 1 O.p. organ odwoławczy jest uprawniony jedynie do wydania decyzji o sentencji takiej, jak wymienione we wskazanym przepisie, czyli albo utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję (art. 233 § 1 pkt 1 O.p.) albo uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie w sprawie albo wreszcie uchylając decyzję w całości przekazuje sprawę do rozpatrzenia właściwemu organowi pierwszej instancji, jeżeli ta decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości (art. 233 § 1 pkt 2 O.p.) albo umarza postępowanie odwoławcze (art. 233 § 1 pkt 3 O.p.).
W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że organ odwoławczy jest obowiązany uwzględniać zmiany stanu prawnego i faktycznego, jakie zaszły w sprawie po wydaniu zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji. Należy również wskazać, że stosownie do art. 208 § 1 O.p., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.
Należy zauważyć, że w artykule 233 § 1 pkt 3 O.p. nie określono wyraźnie przesłanek umorzenia postępowania odwoławczego (zażaleniowego), skutkiem czego w piśmiennictwie i orzecznictwie dotyczącym tego przepisu 233 § 1 pkt 3 jednolicie przyjmuje się, że do umorzenia postępowania odwoławczego (zażaleniowego) może dojść, po pierwsze, w razie skutecznego cofnięcia odwołania (zażalenia) przez stronę, po drugie z powodu bezprzedmiotowości. W tym ostatnim przypadku chodzi o podmiotowe i przedmiotowe przyczyny bezprzedmiotowości postępowania odwoławczego (zażaleniowego).
Przyczyną przedmiotową może być np. wygaśnięcie decyzji organu pierwszej instancji lub sytuacja, w której w sprawie będącej przedmiotem odwołania nie zapadło jeszcze rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Przyczyną podmiotową jest np. śmierć strony, gdy sprawa ma charakter osobisty, a także brak po stronie wnoszącego odwołanie statusu strony. Przyczyny umorzenia postępowania, w tym umorzenia postępowania zażaleniowego, podlegają wykładni ścisłej jako wyjątki od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej (por. wyrok WSA z 20 kwietnia 2016 r., sygn. akt III SA/Po 10/16 - wszystkie powołane w niniejszym orzeczeniu wyroki dostępne są na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W orzecznictwie wskazuje się również, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (por. wyrok NSA z 24 kwietnia 2003 r., sygn. akt III SA 2225/01).
Umorzenie postępowania łączy się w doktrynie prawa administracyjnego z powstaniem trwałej i nieusuwalnej przeszkody w kontynuacji postępowania administracyjnego. Przepis art. 208 § 1 O.p. kładzie w istocie akcent nie na przeszkodę w prowadzeniu postępowania, lecz na bezprzedmiotowość czyli brak przedmiotu postępowania administracyjnego.
Przesłanką umorzenia postępowania na podstawie tego artykułu jest bezprzedmiotowość postępowania "z jakiejkolwiek przyczyny", czyli z każdej przyczyny powodującej brak jednego z elementów materialnego stosunku prawnego w odniesieniu do jego strony podmiotowej lub przedmiotowej (por. wyrok NSA z 16 października 2014 r., sygn. akt II GSK 256/13).
Wynika stąd, że zapłata zobowiązania przez dłużnika solidarnego nie stanowi żadnej z wyżej wymienionych przesłanek do umorzenia postępowania.
Niezasadne są również zarzuty skargi dotyczące braku winy skarżącego w nieprawidłowym zamknięciu zgłoszenia SENT.
Słusznie wskazał organ odpowiedzi na skargę, że stosownie do treści art. 12 Konwencji o Umowie Międzynarodowego Przewozu Drogowego Towarów (CMR) (Dz. U. z 1962 r. nr 49, poz. 238 ze zm.; zwana dalej Konwencja CMR), nadawca ma prawo rozporządzać towarem, a w szczególności zażądać od przewoźnika wstrzymania przewozu, zmiany miejsca przewidzianego dla wydania towaru albo też wydania go odbiorcy innemu niż wskazany w liście przewozowym. Z akt administracyjnych wynika, że nadawcą jest podmiot z L. Ze zlecenia przewozu miejscem rozładunku spornego towaru winna być miejscowość M., natomiast rzeczony przewóz został skontrolowany w miejscowości B. (stacja paliw B).
Nadto z akt wynika, że to spedytor E Sp. z o.o., mając na uwadze niezrealizowane płatności wynikające z wcześniejszych transakcji handlowych, korzystając z "zastawu na przesyłce jako samozabezpieczenie roszczeń" - zlecił przewoźnikowi zmianę trasy i postój w miejscu kontroli (k - 44 - 56 II tomu akt). Słusznie wskazał organ, że pomimo Erygorystycznych przepisów ustawy o SENT, przewoźnik zdecydował się wykonać przewóz niezgodnie z przyjętym zleceniem (miejsce rozładunku M.), a zatem podjął działania, które skutkowały uznaniem go za dłużnika solidarnego zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy SENT. Słusznie organy uznały, że kwestie zamknięcia zgłoszenia [...], czy też dokonanego przez spedytora "zastawu na przesyłce", lub niemożliwości dokonania aktualizacji zgłoszenia SENT w sytuacji jego zamknięcia nie stanowią przedmiotu niniejszej sprawy.
Organ nie naruszył również art. 16 ust. 3 ustawy SENT, poprzez nieorzeczenie przepadku towaru na rzecz Skarbu Państwa. Stosownie do treści tego przepisu, w przypadku nieustalenia podmiotu, który posiada prawo do dysponowania towarem jak właściciel, w terminie 60 dni od dnia zatrzymania towaru, orzeka się przepadek towaru na rzecz Skarbu Państwa.
Z akt administracyjnych wynika, że łotewski podmiot przedstawiając stosowne dokumenty dwukrotnie potwierdził prawo do dysponowania towarem - 12 kwietnia 2018 r. oraz 8 czerwca 2018 r. Mając na uwadze, że zatrzymanie towaru nastąpiło w 12 kwietnia 2018 r. a 60 dni minęło 15 czerwca 2018 r., zauważyć przyjdzie, że wobec przedstawionych dowodów, w postaci faktury VAT, organ nie miał wątpliwości co do właściciela towaru. Zatem orzeczenie przepadku towaru na rzecz skarbu Państwa byłoby nieuzasadnione.
Na zakończenie wskazać przyjdzie, że niezasadny okazał się zarzut z art. 139 O.p. poprzez prowadzenie postępowania w przedmiotowej sprawie przez ok. 300 dni. Rzeczywiście zespół pojazdów wraz z towarem został zatrzymany 11 kwietnia 2018 r. Jednakże podmiot łotewski wystąpił do organu wnioskiem z 5 lutego 2019 r. o wymierzenie opłaty. Wniosek ten wszczął postępowanie w rozpoznawanej sprawie. Ponadto postanowieniem z [...] r. organ odwoławczy zawiadomił, iż postępowanie odwoławcze wszczęte zażaleniem z 27 lutego 2019 r. zostanie rozpatrzone w terminie do [...] r. Termin ten został przez organ odwoławczy zachowany, gdyż zaskarżone postanowienie zostało wydane [...] r. a doręczone stronie skarżącej 6 września 2019 r.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził naruszenia prawa materialnego, ani uchybienia regułom procedury w stopniu uzasadniającym wznowienie postępowania administracyjnego, bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego też skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.).