Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z [...] r. o nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach po rozpatrzeniu zażalenia A w K. na postanowienie Zarządu Województwa Śląskiego z [...] r. nr [...] zwracające podanie (wniosek w przedmiocie stwierdzenie nadpłaty) - utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji.
W podstawie prawnej SKO powołało sie na art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.; dalej: Kpa).
W uzasadnieniu przedstawiło okoliczności faktyczne i argumentację prawną. Wskazało, że Zarząd Województwa Śląskiego postanowieniem z dnia [...] r., zwrócił Stronie wniosek z dnia [...] r. o stwierdzenie nadpłaty wskazując, że podanie zostało złożone w związku z rozstrzygnięciem Zarządu Województwa w przedmiocie odmowy wypłaty części pomocy dotyczącej operacji "B", objętej umową [...] z dnia [...] r., w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Jako podstawę prawną organ I instancji wskazał art. 41 ust. 1, art. 46 ust. 2a ustawy z dnia 5 czerwca 1998 roku o samorządzie województwa (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 512), art. 66 § 3 i § 4 K.p.a., art. 6 ust. 3 pkt. 3, ust. 4, art. 34 ust. 1 i 2, art. 35 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r. poz. 627 z zm., dalej ustawa z 20 lutego 2015 r.).
Nadto wyjaśnił, że środki odwoławcze wobec Zarządu Województwa zostały wyczerpane, a w myśl § 19 ust. 10 wiążącej strony umowy dot. przyznania pomocy, wszystkie spory pomiędzy Zarządem Województwa a Beneficjentem rozstrzygane są przez sąd powszechny właściwy dla siedziby województwa. Zatem do wniosku strony zastosowanie mają przepisy art. 66 § 3 i § 4 Kpa, zgodnie z którymi jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu.
Kwestionując powyższe Strona złożyła zażalenie i podniosła, że kwestia dokonania potrącenia z kwoty dofinansowania winna podlegać ocenie w świetle art. 207 z ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2017r. poz. 2077 ze zm., dalej u.f.p.), nie zaś w drodze sądowego postępowania cywilnego.
Zaskarżonym postanowieniem SKO utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji nie uznając zasadności zarzutów zażalenia. Wskazało na przebieg wcześniejszego postępowania zainicjowanego wnioskiem z dnia [...] r. o przyznanie pomocy w ramach poddziałania 19.2 "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020, pod nazwą operacji: "B"; [...] r. została zawarta umowa o przyznaniu pomocy pomiędzy stroną skarżącą a Województwem Śląskim, reprezentowanym przez organ I instancji; na jej podstawie Beneficjentowi w ramach zawartej umowy przyznano pomoc w wysokości [...] zł, tj. 100% poniesionych kosztów kwalifikowanych operacji. Podkreślono, że na warunkach przewidzianych w umowie wypłacono Stronie środki finansowe tytułem wyprzedzającego finansowania na realizację operacji w wysokości [...] zł. Natomiast po rozpatrzeniu wniosku o płatność końcową, złożonego przez Beneficjenta w dniu [...] r., organ Zarząd Województwa Śląskiego odmówił wypłaty kwoty w wysokości [...] zł, uznając tę należność jako wydatki niekwalifikowalne.
Ponadto na podstawie stosownych zapisów umowy naliczono karę w wysokości [...] zł (1% zgodnie z umową przyznania pomocy); ze względu na przekroczenie 10% różnicy pomiędzy wnioskowaną kwotą pomocy ([...] zł), a kwotą wyliczoną na podstawie faktycznie poniesionych kosztów kwalifikowalnych ([...] zł) zastosowano pomniejszenie o którym mowa w § 10 pkt 12 umowy o przyznaniu pomocy.
Strona zgodnie z § 19 umowy wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy i Zarząd Województwa Śląskiego podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Strona nie skorzystała z możliwości rozstrzygnięcia sporu przed sądem powszechnym właściwym dla siedziby Województwa Śląskiego (§ 19 pkt 10 umowy) uznając, że w myśl art. 67 u.f.p. do należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz innych należności związanych z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, stosuje się przepisy K.p.a. i odpowiednio dział III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. (Dz.U. Z 2018 r. poz. 800 ze zm., dalej O.p.).
SKO dalej wyjaśniło, że Strona we wniosku z dnia [...] r. domagała się stwierdzenia nadpłaty na podstawie art. 60 i 67 u.f.p., w związku z odmową wypłaty części pomocy dotyczącej operacji,,B", objętej umową z dnia [...] r. i pierwotnym postanowieniem z dnia [...] r. organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nadpłaty wskazując na brak podstaw do wszczęcia takiego postępowania a ponadto wyjaśniając, że w myśl § 19 ust. 10 umowy przyznania pomocy wszystkie spory pomiędzy zarządem Województwa a Beneficjentem rozstrzygane są przez sąd powszechny właściwy dla siedziby województwa. W wyniku rozpoznania tego zażalenia SKO orzekło o uchyleniu pierwszoinstancyjnego rozstrzygnięcia i sprawę przekazało do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Organ ten ponownie rozstrzygając sprawę, powołanym wcześniej postanowieniem z dnia [...] r., orzekł o zwrocie wniosku o stwierdzenie nadpłaty, zgodnie ze wskazaniem SKO z pierwotnego postanowienia ostatecznego.
Następnie SKO podkreśliło, że na podstawie umowy o przyznanie pomocy wszelkie spory pomiędzy Zarządem Województwa a Beneficjentem rozstrzygane są przez sąd powszechny właściwy dla siedziby województwa. Strona skarżąca skorzystała już z przewidzianych w § 19 umowy środków zaskarżenia, tj. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy, a organ I instancji podtrzymał swoje stanowisko odnośnie pomniejszenia płatności, o którym mowa w § 10 pkt 12 umowy. Tym samym wyczerpany został przewidziany umową tryb zaskarżenia a powstały spór, wedle wiążącej strony umowy, podlega rozstrzygnięciu przez sąd powszechny.
Nadto zaakcentowało, że zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r., stanowiącym prawną podstawę do zawarcia przez Województwo Śląskie ze stroną skarżącą umowy o przyznaniu pomocy, do postępowań w sprawach o przyznanie pomocy w ramach przedmiotowego poddziałania prowadzonych przez podmioty wdrażające (Samorząd Województwa) nie stosuje się przepisów K.p.a., z wyjątkiem przepisów o właściwości organów, wyłączenia pracowników organu, doręczeń, wezwań, udostępniania akt, skarg i wniosków, o ile przepisy nie stanowią inaczej. Tryb administracyjny nie ma natomiast zastosowania w sprawach dotyczących wypłaty już przyznanej (w drodze umowy) pomocy, czy też określenia różnicy pomiędzy wnioskowaną kwotą a kwotą zatwierdzoną do wypłaty.
Organ odwoławczy podniósł, że w przypadku zakwestionowania przez Beneficjenta pomniejszenia płatności ze środków europejskich, kwestia ta podlega rozpatrzeniu w trybie określonym w § 19 umowy. Beneficjentowi przysługuje jednorazowe prawo wniesienia do organu I instancji prośby o ponowne rozpatrzenie sprawy wraz z uzasadnieniem w zakresie rozstrzygnięcia dotyczącego między innymi różnicy między wnioskowaną kwotą pomocy a kwotą środków zatwierdzonych do wypłaty. Po wyczerpaniu tego środka zaskarżenia, wszystkie spory pomiędzy zarządem Województwa a Beneficjentem rozstrzygane są przez sąd powszechny właściwy dla siedziby województwa. Łączący strony stosunek prawny ma zatem charakter umowny (umowa o przyznanie pomocy) i to on jest podstawą wypłaty środków na rzecz Beneficjenta.
Strona w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia i powtórzyła zarzuty zażalenia. Wskazała, że zgodnie z art. 67 u.f.p. do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą, stosuje się przepisy K.p.a. i odpowiednio przepisy działu III O.p. Należności, o których mowa w tym art. 60 to między innymi, należności z tytułu zwrotu płatności dokonanych w ramach programów finansowanych z udziałem środków europejskich; określone jako środki publiczne stanowiące niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym. W sprawach dotyczących tego rodzaju należności, nieuregulowanych w ustawie o finansach publicznych, dopuszczalne jest odpowiednie stosowanie przepisów działu III O.p., a więc tego działu, w którym zawarte są przepisy dotyczące stwierdzenia nadpłaty.
Strona skarżąca wskazała jako podstawę rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty art. 75 § 1 O.p., zgodnie z którym jeżeli podatnik kwestionuje zasadność pobrania przez płatnika podatku albo wysokość pobranego podatku, może złożyć wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku. Za nadpłatę uważa się kwotę podatku pobraną przez płatnika nienależnie lub w wysokości większej od należnej (art. 72 § 1 pkt 2 O.p.). Powołał także art. 73 § 1 pkt 2 O.p. i wskazał, że przepisy te, zamieszczone w Dziale III O.p., znajdują odpowiednie zastosowanie do należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, na mocy art. 67 u.f.p.
Nadto zaakcentowała, że dla stwierdzenia nadpłaty konieczne jest jednoznaczne określenie, czy zastosowana korekta była zasadna i czy jej wysokość została określona w prawidłowej wysokości. Organ musi to zrobić przed wydaniem decyzji o stwierdzeniu nadpłaty. W związku z regulacją zawartą w art. 207 u.f.p., przewidującą również bezdecyzyjny sposób korygowania dofinansowania - w takim przypadku określenie kwoty korekty jest elementem postępowania w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty. Podstawa do dokonania potrącenia z kwoty dofinansowania następuje na podstawie art. 207 u.f.p., a nie na drodze sądowego postępowania cywilnego.
Skarżące Stowarzyszenie podkreśliło, że pomimo iż dochodzi roszczeń wynikających z umowy cywilnej, wskazane wyżej przepisy szczególne u.f.p. przekazały te sprawy do postępowania administracyjnego. Tym samym przywołany zapis umowy tj. § 19 ust. 10, wskazujący na rozstrzygnie sporów przez sąd powszechny powinien być rozumiany jako odnoszący się do innych, poza zwrotem środków, kwestii uregulowanych w umowie.
Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Na wstępie należy wyjaśnić, że prawo do sądu określone zostało w art. 45 ust.1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r. nr 61, poz. 284 ze zm.), ratyfikowanej przez Rzeczypospolitą Polską (art. 9, art. 87 ust.1, art. 89 ust.1 pkt 2 Konstytucji RP). Nadto Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 25 stycznia 1995 r., sygn. akt W 14/94, (Dz. U. nr 14 poz. 67, OTK 1995/1/19) wskazał, że na prawo do sądu składa się także element materialny – możność prawnie skutecznej ochrony praw strony na drodze sądowej w ramach odpowiednio ukształtowanej procedury. Zgodnie natomiast z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 dalej: P.u.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Mocą art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325; dalej: P.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem jej art. 57a.
Podstawę zaskarżonego postanowienia stanowi art. 64 § 3 K.p.a. Zgodnie z którym, jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.
Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko organów, że w przedmiotowej sprawie ocena zasadności roszczeń wynikających z umowy cywilnoprawnej podlega kontroli sądów powszechnych, gdyż jak wynika z § 19 ust. 10 umowy z dnia [...] r. zawartej pomiędzy stroną skarżącą a organem I instancji, wszystkie spory pomiędzy nimi rozstrzygane są przez sąd powszechny właściwy dla siedziby województwa.
Należy zgodzić się ze skarżącym, że procedura przyznania dofinansowania środków unijnych przebiega dwuetapowo. NSA w postanowieniu z 13 maja 2015 r., sygn. akt II GSK 653/15 stwierdził, że po ostatecznym rozpatrzeniu danego projektu prowadzącym bądź nie, do zawarcia umowy o dofinansowanie, rozpoczyna się etap, na którym zasadniczą rolę odgrywa w razie sporu sąd cywilny. NSA przypomniał również, że umowa cywilnoprawna jest aktem indywidualnym. Przez jej zawarcie następuje konkretyzacja (wybór) kontrahenta oraz określenie praw i obowiązków stron. Wskazanie na umowę jako na podstawę udzielenia pomocy, zawiera zarazem odwołanie się do trybu dochodzenia roszczeń wynikających z takiego zgodnego oświadczenia woli stron. Ewentualne roszczenia wynikające z umowy podlegają bowiem dochodzeniu przed sądem powszechnym, na drodze postępowania cywilnego.
Ponadto jak trafnie wskazał organ (aczkolwiek błędnie wskazując jednostkę redakcyjną, tj. art. 34 ust.
1) zgodnie z art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. do postępowań w sprawach o przyznanie pomocy w ramach działań i poddziałań, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 3 lit. b, pkt 4, 5, pkt 6 lit. d, pkt 7, 13 i 14, prowadzonych przez agencję płatniczą i podmioty wdrażające, nie stosuje się przepisów K.p.a., z wyjątkiem przepisów dotyczących właściwości miejscowej organów, wyłączenia pracowników organu, doręczeń i wezwań, udostępniania akt, skarg i wniosków, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Przepisy art. 27 ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio.
Na tej podstawie właśnie została zawarta wspomniana umowa z [...] r. określająca zasady wypłaty pomocy, która wskazywała na sposób dochodzenia sporów z niej wynikających. Skarżący jak wyżej wspomniano, po odmowie wypłaty części środków i zastosowaniu przez Zarząd Województwa Śląskiego pomniejszenia na podstawie § 10 pkt 12 umowy, na podstawie § 19 umowy wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy i organ I instancji podtrzymał swoje stanowisko. Wobec tego zakończony został tryb rozstrzygania zaistniałego sporu, a w sprawie znajdował zastosowanie § 19 pkt 10 umowy, zgodnie z którym wszystkie spory pomiędzy zarządem Województwa a Beneficjentem rozstrzygane są przez sąd powszechny właściwy dla siedziby województwa.
Mając powyższe na uwadze tut. Sąd nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie art. 75 § 1 O.p i dalsze przepisy powołane przez skarżącego w skardze. Łączący strony stosunek prawny ma charakter cywilnoprawny tj. umowy o przyznanie pomocy i stanowi podstawę wypłaty środków na rzecz strony skarżącej. Te środki zaliczane są do kategorii, o której mowa w art. 60 pkt 6 u.f.p., to jednak umowa cywilnoprawna nie jest podstawą obowiązku podatkowego, który rodziłby zastosowanie odpowiednie przepisów działu III O.p.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za bezzasadną.