Uzasadnienie
Okręgowy Inspektor Pracy w Katowicach (dalej: OIP, organ odwoławczy) decyzją z 23 lipca 2021 r. nr rej.: KT-PPR-B-5112-Dd13/21, po rozpoznaniu odwołania pracodawcy B Sp. z o.o. z siedzibą w C. (dalej: spółka) utrzymał w mocy nakaz inspektora pracy z 31 maja 2021 r. nr rej.: [...], w sprawie wypłaty świadczeń pracowniczych.
W podstawie prawnej decyzji OIP powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj.: Dz.U. z 2020 r. poz. 256, dalej: K.p.a.) i art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy z 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (tj.: Dz.U. z 2019 r. poz. 1251, dalej: ustawa o PIP).
Z akt administracyjnych wynika, że w wyniku kontroli przeprowadzonej w spółce, inspektor pracy wydał nakaz z 31 maja 2021 r., z którego wynika, że należy wypłacić A. K. kwotę 929 zł z tytułu ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. Decyzja podległa natychmiastowemu wykonaniu z mocy art. 11 pkt 7 ustawy o PIP.
Nakaz inspektora pracy skierowany został do pracodawcy i doręczony spółce 21 czerwca 2021 r.
Odwołanie od nakazu zapłaty wnioskujące o wstrzymanie jego wykonalności wniesione zostało przez pełnomocnika spółki 28 czerwca 2021 r.
W uzasadnieniu odwołania spółka wskazała, że prowadzi działalność w branży gastronomicznej polegającą na prowadzeniu restauracji, które mieszczą się przeważnie w galeriach handlowych. W związku z wybuchem pandemii Covid-19 spółka od marca 2020 r. zaczęła ponosić olbrzymie straty. Ponadto, spółka 10 listopada 2020 r. złożyła wniosek o restrukturyzację wraz z wnioskiem o zabezpieczenie postępowania poprzez zawieszenie postępowań egzekucyjnych toczących się przeciwko niej. Wskazana w nakazie z 31 maja 2021 r. wierzytelność zostanie ujęta w układzie z wierzycielami i zostanie zaspokojona.
Organ odwoławczy zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy nakaz zapłaty z 31 maja 2021 r., stwierdzając, że decyzje inspektora pracy w sprawach wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi, podlegają natychmiastowemu wykonaniu z mocy art. 11 pkt 7 ustawy o PIP i nie mogą być zmieniane wolą stron. Ponadto trudności finansowe pracodawcy w żaden sposób nie mogą stanowić okoliczności usprawiedliwiających niespełnianie obowiązków ciążących na pracodawcy, w szczególności zaś obowiązków wypłaty świadczeń pieniężnych pracownikom. Nadto samo złożenie do sądu wniosku o restrukturyzację nie wywiera skutków w zakresie postępowania prowadzonego przez organy PIP. Dopiero wydanie przez sąd postanowienia o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego może mieć wpływ na toczące się wobec spółki postępowania administracyjne.
Decyzja ta została doręczona spółce 9 sierpnia 2021 r.
Pełnomocnik spółki skierował do Inspektora PIP wniosek o zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 3 K.p.a., argumentując, że 20 lipca 2021 r., powziął informację, że spółka utraciła zdolność do czynności procesowych z powodu braku organu uprawnionego do jej reprezentacji. Zaznaczył, że od 27 maja 2021 r. spółka nie posiada zarządu.
Wniosek ten został odebrany przez PIP 23 lipca 2021 r.
W skardze do sądu administracyjnego pełnomocnik spółki wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji OIP z 23 lipca 2021 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualne merytoryczne rozpoznanie sprawy i uwzględnienie odwołania skarżącego z 28 czerwca 2021 r. oraz wniosku o zawieszenie postępowania z 20 lipca 2021 r.
Zaskarżonej decyzji pełnomocnik zarzucił naruszenie prawa procesowego, które miało znaczący wpływ na wynik sprawy, a to:
- - art. 97 § 1 pkt 3 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji mimo utraty przez stronę lub przez jej ustawowego przedstawiciela zdolności do czynności prawnych;
- - art. 6 oraz art. 7 K.p.a. poprzez brak rzetelnego rozpoznania sprawy w szczególności rozpatrzenia wniosku o zawieszenie postępowania
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik ponownie podniósł te same zarzuty co w odwołaniu. Ponadto podkreślił, że 20 lipca 2021 r. powziął informację, że spółka utraciła zdolność do czynności procesowych z powodu braku organu uprawnionego do jej reprezentacji, z uwagi na to iż od 27 maja 2021 r. nie posiada zarządu. W związku z powyższym pełnomocnik skierował do Inspektora PIP wniosek o zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 3 K.p.a., odebrany przez organ 23 lipca 2021 r. o godz. 10:32. Mimo to PIP wydała decyzję z 23 lipca 2021 r. o utrzymaniu w mocy zaskarżonego nakazu z 31 maja 2021 r. Jednocześnie 27 lipca 2021 r. Inspektor PIP wezwał pełnomocnika skarżącej o podanie jakiej sprawy dotyczy wniosek o zawieszenie postępowania z 20 lipca 2021 r., od jakiego podmiotu wniosek pochodzi i adres tego podmiotu oraz podanie jego żądania. Tymczasem wniosek o zawieszenie postępowania zawierał wszystkie wyżej wymienione elementy.
W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik skarżącego skierował do organu pismo, w którym ponownie wniósł o zawieszenie toczącego się postępowania. Natomiast 20 sierpnia 2021 r. OIP wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zawieszenia postępowania odwoławczego prowadzonego w związku z odwołaniem od nakazu z 31 maja 2021 r., z uwagi na zakończenie tego postępowania w dniu 23 lipca 2021 r.
Zdaniem pełnomocnika działanie organu narusza art. 97 § 1 K.p.a., gdyż organ administracyjny miał obowiązek z urzędu zawiesić toczące się postępowanie w sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Odpowiadając zaś na zarzut naruszenia art. 97 § 1 pkt 3 K.p.a., organ wyjaśnił, że pełnomocnik wnoszący odwołanie od nakazu z 31 maja 2021 r. załączył do niego stosowne pełnomocnictwo podpisane przez Y. M. - Prezesa zarządu spółki. Z informacji zawartych w Krajowym Rejestrze Sądowym na moment wniesienia odwołania wynikało, że organem uprawnionym do reprezentowania spółki jest każdy członek zarządu samodzielnie, a funkcję prezesa zarządu pełni Y. M. Organ odwoławczy nie miał podstaw aby przypuszczać, że spółka w momencie wniesienia odwołania nie posiada organu do jej reprezentowania. Pełnomocnik spółki poinformował bowiem o zaistniałej sytuacji, dopiero we wniosku o zawieszenie postępowania, który wpłynął do OIP 23 lipca 2021 r. Organ podkreślił, że dopiero wpisem nr 23 z 24 września 2021 r. sygn. akt [...] do Krajowego Rejestru Sądowego, Y. M. został wykreślony z funkcji prezesa zarządu.
Ponadto wniosek o zawieszenie postępowania pełnomocnik strony skierował do inspektora pracy, który rozpatrywał wcześniejsze podanie spółki o zmianę treści innego nakazu w trybie art. 155 K.p.a. Do OIP codziennie wpływa kilkadziesiąt pism. Pisma podlegają następnie stosownej dekretacji i rozdzieleniu na poszczególne komórki w celu ich rozpatrzenia. Wniosek o zawieszenie postępowania został więc przekazany do inspektora pracy, zgodnie ze wskazaniem strony. W następstwie ww. okoliczności OIP rozpatrujący odwołanie od przedmiotowego nakazu powziął informację o utracie zdolności do czynności procesowych spółki z powodu braku organu uprawnionego do jej reprezentacji, już po wydaniu 23 lipca 2021 r. zaskarżonej decyzji o nr. rej.: [...], która zakończyła postępowanie odwoławcze. Wobec tego uniemożliwiło to organowi odwoławczemu zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 3 K.p.a.
Niezależnie od powyższego OIP podkreślił, że w pełni zgadza się ze stanowiskiem NSA wyrażonym w wyroku z 1 marca 2017 r. sygn. akt II OSK 3088/15, w którym stwierdził, że w sytuacji, gdy spółka utraciła zdolność do czynności procesowych z powodu braku organu uprawnionego do jej reprezentowania - w tym do skutecznego wniesienia odwołania, to organ winien skorzystać z art. 97 § 1 pkt 3 K.p.a. Niemniej jednak w przedmiotowej sprawie postępowanie odwoławcze zostało już zakończone wydaniem decyzji przed powzięciem przez organ odwoławczy informacji o podstawie zawieszenia tego postępowania, co uniemożliwiło jego zawieszenie na podstawie art. 97 §1 pkt 3 K.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 30 § 3 K.p.a. strony nie będące osobami fizycznymi działają przez swych ustawowych lub statutowych przedstawicieli. W sytuacji gdy dany podmiot nie ma organów uprawnionych do ich reprezentacji, to mamy do z czynienia brakiem zdolności do czynności prawnej podmiotu.
Jeśli taka sytuacja zostanie ujawniona w toku postępowania administracyjnego, to organ prowadzący takie postępowanie, miał obowiązek wyjaśnić wszelkie okoliczności sprawy i na podstawie art. 97 § 1 pkt 3 K.p.a. zawiesić postępowanie w sprawie do czasu odzyskania zdolności do czynności prawnej przez dany podmiot. Dopiero po uzupełnieniu składu organu, a tym samym odzyskaniu zdolności do czynności prawnych, możliwie jest kontynuowanie postępowania związanego z wniesieniem odwołania od decyzji organu I Instancji.
W niniejszej sprawie organ prowadzący postępowanie 23 lipca 2021 r. otrzymał informację od pełnomocnika strony, że spółka nie na ustawowych organów uprawnionych do działania w jej imieniu. Na tę okoliczność pełnomocnik spółki przedstawił: oświadczenie z 12 maja 2021 r. M. J. o rezygnacji z funkcji prezesa zarządu; oświadczenie z 26 maja 2021 r. spółki G Sp. z o.o. -jedynego wspólnika A. Sp. z o.o. - o przyjęciu rezygnacji; zawiadomienie z 12 maja 2021 r. o zwołaniu Zwyczajnego Zgromadzenia Wspólników na dzień 26 maja 2021 r., gdzie w porządku obrad przewidziano powołania nowego zarządu; oświadczenie z 26 maja 2021 r. o odwołaniu prokury.
Informacje te obligowały organ do przeprowadzenia postępowania na okoliczność ustalenia, czy zachodzą przesłanki do zawieszenia postępowania w trybie art. 97 § 1 pkt 3 K.p.a.
Organ zaniechał tych czynności i wydał decyzję z 23 lipca 2021 r. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, decyzja ta została odebrana przez osobę upoważnioną do odbioru korespondencji 9 sierpnia 2021 r.
W tym miejscu zauważyć przyjdzie, że w myśl art. 110 K.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Przepis ten wyraża zasadę związania organu administracji publicznej wydaną przez siebie decyzją administracyjną, która w aspekcie proceduralnym oznacza, że powstaje ona z chwilą jej doręczenia lub ogłoszenia stronie (art. 109 K.p.a.) i trwa do czasu uchylenia lub zmiany takiej decyzji w sposób przewidziany w kodeksie. Warunkiem związania organu wydaną przez niego decyzją jest doręczenie lub ogłoszenie decyzji stronie zgodnie z przepisami kodeksu. Użyte w art. 110 K.p.a. pojęcie "wydanie decyzji" jest pojęciem normatywnym, którego nie można rozumieć jako wydania decyzji adresatowi w znaczeniu w jakim używa się pojęcia wydanie w odniesieniu do wydania rzeczy. Wydanie decyzji jest czynnością procesową organu administracji publicznej, polegającą na podpisaniu decyzji zawierającej wymagane prawem elementy.
W związku z tym datą wydania przez organ administracji publicznej decyzji jest data jej podpisania przez osobę upoważnioną do jej wydania, przy czym w razie wątpliwości datą podpisania jest data umieszczona na decyzji (por. wyrok SN z 2 października 2002 r. o sygn. akt III RN 149/01; publ. OSNP2003/16/371). Dzień wydania decyzji jest miarodajny dla oceny podstawy prawnej i podstawy faktycznej decyzji (por. A. Wróbel w: M. Jaśkowska i A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydanie II, Zakamycze 2005, str. 687). W postępowaniu administracyjnym jest bowiem niekwestionowaną regułą, że podstawę rozstrzygnięcia sprawy stanowi stan prawny i faktyczny obowiązujący na dzień orzekania przez organ administracji. Także w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 kwietnia 2006 r. o sygn. akt II OSK 714/05 (publ. ONSAiWSA 2006, nr 5, poz. 132) wyrażono pogląd, że obowiązujące przepisy K.p.a. nie dają podstaw do utożsamiania wydania decyzji z jej doręczeniem.
Wydanie, ogłoszenie i doręczenie decyzji administracyjnej, to trzy odrębne czynności podejmowane w toku postępowania, które ustawodawca wyraźnie rozróżnia i z którymi łączy różne skutki tak procesowe, jak i materialne (por. E. Frankiewicz, Wydanie a doręczenie decyzji administracyjnej, PiP 2002/2/70). Niewątpliwie decyzja wywołuje skutki prawne dopiero z chwilą wprowadzenia jej do obrotu prawnego w drodze doręczenia lub ogłoszenia (art. 110 K.p.a.). Dopiero bowiem prawidłowe doręczenie (lub ogłoszenie) decyzji umożliwia adresatowi zapoznanie się z jej treścią. Stwarza ono nie tylko jakościowo nową sytuację procesową strony w postępowaniu, ale również zmienia jej sytuację w sferze prawa materialnego.
Tymczasem w rozpoznawanej sprawie mając na uwadze przedłożone przez pełnomocnika spółki dokumenty, z których wynika, że spółka utraciła zdolność do czynności procesowych z powodu braku organu uprawnionego do jej reprezentowania, nie sposób uznać, że decyzja została doręczona prawidłowo.
Z dokumentów przedłożonych przez pełnomocnika do skargi skierowanej do Sądu wynika, że spółka na dzień orzekania posiada zarząd i jest prawidłowo reprezentowana. Zatem organ winien ponownie doręczyć jej decyzję z 23 lipca 2021 r.
W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżona decyzja nie weszła do obrotu prawnego, w oparciu o art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329) Sąd odrzucił skargę, albowiem z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne.