Uzasadnienie
W dniu 12 kwietnia 2010 r. (data złożenia skargi) T.D. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] odmawiające sprostowania oczywistych omyłek pisarskich w decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z [...] r. nr [...]. Wraz ze skargą T. D. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, ze względu na trudną sytuację finansowo bytową oraz wzrost kosztów utrzymania wynikający z pogarszającego się stanu zdrowia jego i żony, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo.
Postanowieniem z 17 marca 2010 r. Referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie uznając, brak podstaw merytorycznych do zwolnienia wnioskodawcy z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w kwocie [...] zł. Postanowienie zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu [...] 2010 r. i zostało zaskarżone wniesieniem sprzeciwu. Został on wniesiony w terminie. Skarżący podkreślił, iż nie jest w stanie ponosić kosztów sądowych nawet w kwocie [...] zł ze względu na "ogólną drożyznę na rynku krajowym, ale przede wszystkim na stale pogarszający się stan zdrowia" jego i żony Barbary, a w konsekwencji wzrost wydatków na leczenie (lekarstwa i wizyty lekarskie). Do sprzeciwu załączył dwa rachunki za leki na łączną kwotę ok. [...] zł. Wyjaśnił, że kwota [...] zł, jako pozostaje dla małżonków, po odliczeniu niezbędnych miesięcznych wydatków ulega stałej deprecjacji, i tym samym jest w przeliczeniu na osobę dużo niższa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W przedmiotowej sprawie, jak wynika z przedłożonych Sądowi akt skarżącemu w dniu 14 lipca 2010 r. doręczono postanowienie Referendarza sądowego z 17 czerwca 2010 r. rozstrzygające kwestię wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zatem złożony w dniu 23 lipca 2010 r. sprzeciw został wniesiony w terminie.
Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Sąd nie znalazł podstaw do odrzucenia sprzeciwu wniesionego na postanowienie referendarskie, a zatem kwestia przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie podlega rozpoznaniu przez Sąd.
Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Obejmuje ono zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego (..) art. 244 § 1 i może być przyznane w zakresie całkowitym i częściowym zgodnie z zapisem art. 245 § 1 wyżej wskazanej ustawy. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 ustawy). Wniosek o przyznanie prawa pomocy strona składa na stosownym formularzu (art. 257), a kiedy jego treść okaże się niewystarczająca do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego winna go uzupełnić w zakreślonym terminie zgodnie z wezwaniem (art. 255). Na stronie, która ubiega się o przyznanie jej prawa pomocy ciąży obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających jego przyznanie.
W niniejszej sprawie strona złożyła wniosek o całkowite zwolnienie jej z kosztów sądowych. Uczyniła to na stosownym formularzu, ale nie wykazała w dostateczny i przekonujący sposób, aby jej sytuacja materialna i bytowa uzasadniała przyznanie prawa pomocy w pełnym zakresie.
Należy podkreślić, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w procedurach sądowych, w tym w postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi (art. 214 § 1 p.p.s.a.). W przedmiotowej sprawie strona składając wniosek przedłożyła formularz, w którym przedstawiła swoją sytuację majątkową. Prowadzi z żoną Barbarą wspólne gospodarstwo. Oboje są emerytami otrzymującymi świadczenia emerytalne w łącznej kwocie brutto [...] zł. Skarżący w piśmie z [...] 2010 r. szczegółowo określił średniomiesięczne koszty utrzymania na kwotę [...] zł oraz kwotę [...] zł pozostającą na bieżące potrzeby. Trudno podzielić pogląd, że z kwoty tej skarżący nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych w kwocie [...] zł, co jest wydatkiem jednorazowym i nie stanowi istotnego uszczerbku dla posiadanych dochodów. Bez znaczenia w przedmiotowej sprawie pozostaje okoliczność, iż w innych sprawach sądy zwalniały go z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, gdyż, jak sam wskazuje koszty te były znacznie wyższe ([...] zł) bądź był zwalniany częściowo – do kwoty [...] zł.
Przypomnieć przyjdzie, że w świetle przedstawionych wyżej zasad udzielania prawa pomocy, Sąd rozpoznając wnioski w tym zakresie bierze pod uwagę tylko aktualną sytuację majątkową wnioskodawcy, która w przedmiotowej sprawie nie uzasadnia pozytywnego rozpatrzenia wniosku ze względu na osiągane dochody, posiadany majątek oraz kwotę tychże kosztów.
Mając na względzie powyższe na zasadzie art. 260 i art. 254 § 1 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uznał, że strona skarżąca nie wykazała zasadność złożonego wniosku odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Sąd zauważa, że stosownie do art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Wniosek w tym zakresie należy złożyć najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia (art. 210 § 1 p.p.s.a.), pod rygorem utraty uprawnienia do żądania zwrotu kosztów. Nadto w przypadku zmiany okoliczności faktycznych wniosek o prawo pomocy może w każdej chwili zostać ponowiony.