Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] r., znak [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: organ) stwierdził uchybienie terminu do złożenia przez M. S. (dalej: Skarżący) wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od marca do maja 2020 r.
Przedmiotowa decyzja została wydana na podstawie art. 134 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.; dalej: k.p.a.), w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 z późn. zm.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.; dalej: ustawa COVID-19).
Z akt administracyjnych wynika, że 19 maja 2020 r. Skarżący zwrócił się do organu na wniosku RDZ o zwolnienie z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek za marzec, kwiecień i maj 2020 r.
Decyzją z [...] r., znak [...] organ odmówił Skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.
W dniu 26 sierpnia 2020 r. (data wpływu 27 sierpnia 2020 r.) Skarżący zwrócił się o ponowne rozpatrzenie wniosku. W uzasadnieniu podniósł, że był to dla niego trudny okres, sytuacje losowe uniemożliwiły odebranie korespondencji organu. Jak tylko ją odebrał, przekazał brakujące dokumenty.
Decyzją z [...] r., znak [...] organ stwierdził uchybienie terminu do złożenia Skarżącego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od marca do maja 2020 r. W uzasadnieniu podał, że decyzja została doręczona 30 lipca 2020 r., zatem w terminie do 13 sierpnia 2020 r. należało złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wniosek ten został nadany 26 sierpnia 2020 r. (wpływ do organu 27 sierpnia 2020 r.) Wobec tego termin na jego wniesienie nie został zachowany.
Wnosząc skargę na powyższą decyzję Skarżący podniósł, że powiadomienie e-mail o elektronicznym dostarczeniu decyzji administracyjnej trafiło do spamu, nie potwierdził jej odbioru. Dopiero po powrocie z urlopu i zalogowaniu się na platformę zapoznał się z informacją o negatywnym rozpatrzeniu wniosku. W systemie jest możliwość ustalenia daty faktycznego odbioru wniosku. Natychmiast po zapoznaniu się z decyzją złożył stosowny wniosek. Kolejne płatności Skarżący dokonywał już systematycznie.
W odpowiedzi na skargę organ stwierdził, że brak jest podstaw do jego pozytywnego rozpatrzenia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy ustalono, że datą odebrania decyzji jest 17 sierpnia 2020 r., co oznacza że termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy został zachowany. Niezależnie pomimo ustawowego warunku wydłużającego termin do złożenia deklaracji (do 30 czerwca 2020 r.) dokumentacja rozliczeniowa za marzec 2020 r. została przesłana 15 lipca, natomiast za kwiecień i maj 2020 r. – 16 lipca 2020 r. Organ podnosi, że skarżący jako płatnik składek posiada wiedzę o obowiązujących zasadach i terminach składania dokumentów rozliczeniowych, jak również o terminie wynikającym z art. 31 zq ustawy COVID-19. Z uwagi na powyższe wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz.329 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje, postanowienia administracyjne (por. art. 3 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a.).
Z kolei na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Jak wynika z art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji.
W szczególności zastosowanie znajdą zatem przepisy dotyczące legitymacji do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wymagań formalnych, skutków wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dla wykonalności decyzji. Przed upływem terminu wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzja nie podlega wykonaniu, zaś skorzystanie z omawianego środka rodzi skutek suspensywny. Zastosowanie mają wprost przepisy regulujące postępowanie przed organem drugiej instancji co do zakresu ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy. Sprawa podlega zatem ponownej merytorycznej kontroli. (wyrok TK z 6 grudnia 2011 r., SK 3/11, OTK-A 2011/10, poz. 113).
Wniesienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oparte jest bezwzględnie na zasadzie skargowości (wyrok NSA z 21 stycznia 2020 r., II OSK 564/18, LEX nr 2785205). Podobnie jak w postępowaniu odwoławczym, organ rozpatrujący wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy jest zobowiązany do powtórnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w całości. Organ ten jest również zobowiązany do stosowania art. 139, tj. nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny (wyrok NSA z 14 września 1999 r., III SA 8275/98, LEX nr 40865).
Innymi słowy, w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, tak jak w postępowaniu odwoławczym, organ zobowiązany jest do ponownego, wyczerpującego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie, a w szczególności do ustosunkowania się do zarzutów i argumentów, jak i dowodów zawartych w tym środku zaskarżenia (wyrok WSA w Bydgoszczy z 1 grudnia 2021 r., I SA/Bd 664/21, LEX nr 3286533).
W niniejszej sprawie istotą sporu jest prawidłowość stwierdzenia przez organ uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od marca do maja 2020 r.
Jak wynika z udzielonej przez organ odpowiedzi na skargę, decyzję z [...] r. organ skutecznie doręczył Skarżącemu 17 sierpnia 2020 r. Skarżący wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył 26 sierpnia 2020 r. Natomiast organ decyzją z [...] r. stwierdził uchybienie terminu do złożenia przez Skarżącego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od marca do maja 2020 r.
Organ nie skorzystał z możliwości dokonania autokontroli, chociaż jest ona dopuszczalna na gruncie art. 54 § 3 p.p.s.a.
Skoro skarżący dotrzymał 14-dniowego terminu na złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, obowiązkiem organu było przeprowadzenie postępowania, mającego na celu zweryfikowanie pod względem legalności wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. W tym stanie postępowanie organu stanowi naruszenie art. 127 § 3 k.p.a.
Ponownie rozstrzygając sprawę organ uwzględni wskazania wynikające z niniejszego wyroku, dokona weryfikacji pod względem legalności wydanego rozstrzygnięcia a swoje stanowisko uzasadni, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze, Sąd – działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji wyroku.