Uzasadnienie
Wraz ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] G.M. reprezentowana przez pełnomocnika procesowego będącego adwokatem, złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu wniosku skarżąca oświadczyła, że ma 55 lat i mieszka z sześćdziesięcioletnim mężem i z córką (26 lat), rozwódką, która studiuje stacjonarnie [...]. Strona i jej mąż są rencistami, córka nie uzyskuje dochodu. Strona oraz jej domownicy są osobami schorowanymi. Z dwóch świadczeń rentowych należy pokryć koszty utrzymania siebie i studiującej córki oraz koszty leczenia.
Z oświadczenia skarżącej na druku urzędowego formularza PPF wynika, że prowadzi ona trzyosobowe gospodarstwo domowe. Nie posiada żadnego majątku, oszczędności, papierów wartościowych, ani przedmiotów o wartości przekraczającej kwotę 3.000 Euro. Jedynie córka jest właścicielem domu o powierzchni [...] m2.
Świadczenie rentowe skarżącej zamyka się w kwocie 1.073 zł brutto, natomiast świadczenie rentowe męża skarżącej wynosi 727 zł brutto. Córka skarżącej nie pracuje, nie pobiera alimentów, ani nie otrzymuje stypendium.
W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia 29 października 2014 r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy z uwzględnieniem pozostałych osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Wezwanie to miało na celu uzupełnienie, jak również udokumentowanie danych zawartych we wniosku o prawo pomocy.
W odpowiedzi na to wezwanie, nadesłano następujące dokumenty: zaświadczenie o zameldowaniu pod adresem zamieszkania skarżącej (strona mieszka aktualnie jedynie ze swoim mężem); rachunki za zakupy w aptece; zaświadczenie o wysokości świadczenia rentowego męża skarżącej; zaświadczenie o wysokości świadczenia rentowego skarżącej za okres od września 2014 r. do listopada 2014 r. (wyrównania w listopadzie 2014 r.); wyciąg z rachunku w Bank (...) z dnia 31 grudnia 2009 r.; zeznanie PIT-37 męża skarżącej za 2013 r. i zeznanie PIT-36L za 2013 r. samej skarżącej; zaświadczenie o tym, że skarżąca nie prowadzi już działalności gospodarczej.
W piśmie przewodnim z 19 listopada 2014 r. pełnomocnik wnioskodawcy oświadczył, że córka skarżącej nie mieszka już obecnie ze swoimi rodzicami. Jednocześnie w piśmie tym zawarto stwierdzenie, że odnośnie udokumentowania pożyczek, to pochodzą one od osób dla skarżących najbliższych i osoby te "obawiają się ujawnienia okoliczności, które mogą skutkować pociągnięciem ich lub osób im bliskich do odpowiedzialności karnej lub karnej skarbowej".
Jednocześnie w piśmie tym stwierdzono, że skarżąca otrzymała niewielki czas na uzupełnienie wniosku. Reszta dokumentów miała być nadesłana niezwłocznie do akt sprawy – skarżąca jednak nadal, w dalszym ciągu oczekuje na ich otrzymanie.
W dniu 28 listopada 2014 r. wpłynęło do akt sprawy pismo, stanowiące informację z (...) Bank o zamkniętych rachunkach bankowych prowadzonych dla P.H.U. "A".
Postanowieniem z 5 grudnia 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Pismem z 23 grudnia 2014 r. (również data nadania) pełnomocnik skarżącej w zakreślonym terminie wniósł zażalenie od postanowienia z 5 grudnia 2014 r. skierowane do Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie WSA w Gliwicach do ponownego rozpoznania. Zarządzeniem z 30 grudnia 2014 r. powyższe zażalenie uznane zostało za sprzeciw.
Pełnomocnik skarżącej w sprzeciwie zarzucił błędne przyjęcie przez Sąd, że skarżąca osiągała znaczne przychody z działalności gospodarczej oraz dysponowała środkami trwałymi o dużej wartości podczas gdy z przedłożonych dokumentów wynika, że rachunki bankowe skarżącej zostały zajęte przez fiskalny organ egzekucyjny, jakiekolwiek wpływy na rachunki bankowe podlegają natychmiastowemu zajęciu, w tym środki otrzymywane z tytułu uposażeń rentowo-emerytalnych do kwot ustawowo wolnych od zajęcia go przesądza o niemożności zapłaty wpisu od skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Jak stanowi art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 tekst jedn. ze. zm.- zwana dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Złożony przez skarżącego sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy wywołał taki skutek, że Sąd jest zobowiązany ponownie rozpatrzyć wniosek o przyznanie prawa pomocy uwzględniając okoliczności faktyczne i prawne sprawy oraz zebrany materiał dowodowy istniejący w chwili obecnej.
Stosownie do art. 243 § 1 p.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.).
Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.).
Sąd rozważając przedmiotową sprawę musi ustalić, czy spełniona została określona w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.). Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek, o którym mowa wyżej, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie może ona zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, niepubl.).
Dlatego też prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04, Lex nr 393645).
Należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, zgodnie zatem z art. 246 § 2 pkt 2 powinna wykazać, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.
Odnosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku.
Pełnomocnik skarżącej w sprzeciwie z 23 grudnia 2014 r. (zatytułowanym "zażalenie") zarzucił błędne przyjęcie przez Sąd, że skarżąca osiągała znaczne przychody z działalności gospodarczej oraz dysponowała środkami trwałymi o dużej wartości podczas gdy z przedłożonych dokumentów wynika, że rachunki bankowe skarżącej zostały zajęte przez fiskalny organ egzekucyjny, jakiekolwiek wpływy na rachunki bankowe podlegają natychmiastowemu zajęciu, w tym środki otrzymywane z tytułu uposażeń rentowo-emerytalnych do kwot ustawowo wolnych od zajęcia go przesądza o niemożności zapłaty wpisu od skargi. Pełnomocnik stwierdził także, że z nadesłanych przez niego uprzednio dokumentów wynika, że skarżącej faktycznie nie stać na poniesienie najmniejszych nawet kosztów postępowania. Dodaje, że aktualny jest argument, iż przesłanką zwolnienia od kosztów nie jest brak jakichkolwiek wolnych środków finansowych (oszczędności) na ich opłacenie, ale niemożności ich wygospodarowania z uzyskanych przychodów i posiadanego majątku z uwagi na to, że całość zużywana jest na niezbędne utrzymanie strony i jej bliskich, z których nie można zrezygnować lub czasowo ograniczyć, bowiem są nieodzowne.
Do powyższego pisma pełnomocnik skarżącej nie załączył żadnych dokumentów.
Wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącej głównym powodem odmowy przyznania prawa pomocy skarżącej nie było posiadanie wysokich przychodów i oszczędności, lecz nierzetelne wykonanie wezwania celem uzupełnienia i uprawdopodobnienia sytuacji finansowej strony skarżącej. Referendarz uzasadniając postanowienie z 5 grudnia 2014 r. wskazał na istotne braki w dokumentacji, które uniemożliwiły przyznanie skarżącej prawa pomocy. To przede wszystkim brak dokumentu wskazującego wysokość świadczeń emerytalnych skarżącej, brak wyciągów z osobistych kont bankowych skarżącej oraz jej męża (nadesłano jedynie wydruki z kont bankowych dotyczące prowadzonej działalności gospodarczej). Skarżąca nie złożyła także żadnych oświadczeń w zakresie posiadania kont osobistych. Nadesłanie przy sprzeciwie brakujących dokumentów mogłyby wyjaśnić istniejące wątpliwości. Pełnomocnik skarżącej jednakże w treści sprzeciwu oprócz cytowania orzeczeń i powtarzania argumentów z wniosku o przyznanie prawa pomocy i złożonych wcześniej pism nie wyjaśnił żadnych wspomnianych okoliczności i nie odniósł się w żadem sposób do sformułowanych w postanowieniu z 5 grudnia 2014 r. zastrzeżeń w stosunku do nieprawidłowo uzupełnionych braków wniosku. Pełnomocnik nie załączył także do sprzeciwu brakującej dokumentacji.
Ze zgromadzonej w aktach dokumentacji wynika, że skarżąca ma niewątpliwie trudną sytuację zdrowotną w swojej rodzinie. Fakt ten jednak nie świadczy jednocześnie o jej sytuacji finansowej.
Twierdzenia co do ciężkiej sytuacji finansowej skarżącej nie poparte dokumentacją w pełni ją obrazującą, nie mogą być podstawą przyznania pomocy ze środków Skarbu Państwa.
Reasumując, należy stwierdzić, że skarżąca nie udowodniła w sposób nie budzący wątpliwości ani na etapie postępowania referendarskiego, ani w postępowaniu zainicjowanym wniesionym sprzeciwem, aby znajdowała się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy.
Wobec powyższego, działając na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd postanowił orzec jak w sentencji.