Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r., ozn. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w C., po rozpatrzeniu odwołania M.W. od decyzji z dnia [...] r. o nr [...], wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z., w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010 - utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszo-instancyjne.
W podstawie prawnej powołano art. 138 §1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 maja 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 10 ust. 1 oraz 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2008r., nr 98, poz. 634 ze zm.), art. 7 ust. 1 i 2 oraz art. 19 ust. 3, ust. 4 i ust. 5 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2008r., nr 170, poz. 1051 ze zm.).
W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w C. wskazał, że M. W. zawnioskowała przyznanie płatności na rok 2010 w zakresie płatności bezpośredniej, uzupełniającej płatności obszarowej, specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych, płatności uzupełniającej do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatności zwierzęce) oraz płatności do krów i owiec na wskazanych działkach - zgłaszając:
- - do jednolitej płatności obszarowej powierzchnię 2,43 ha;
- - do uzupełniającej płatności podstawowej powierzchnię 0,85 ha;
- - do uzupełniającej płatności zwierzęcej powierzchnię 0,23 ha;
- - do uzupełniającej płatności do grupy upraw strączkowych powierzchnię 0,49 ha;
- - do płatności do krów i owiec - jedną sztukę bydła.
Organ odwoławczy powołując się na regulacje z art. 7 ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego dotyczące problematyki dopłat przeprowadził analizę całości dokumentacji skarżącej w tym zakresie. W szczególności zauważył, iż gospodarstwo rolne skarżącej podlegało w dniu [...] roku zasadniczej kontroli, wykonanej przez firmę "A" sp. z o.o. metodą inspekcji terenowej bez udziału strony. Raport z przeprowadzonych czynności kontrolnych wskazywał na konkretne nieprawidłowości. Natomiast kontrola sprawdzająca z dnia [...] roku wykonana przez Regionalne Biuro Kontroli na Miejscu ŚIOR ARiMR w C. zastąpiła dotychczasowe wyniki kontroli zasadniczej, wykazując rozbieżności wielkości powierzchni kwalifikowanej i rodzaju upraw deklarowanych przez skarżącą we wniosku o płatność na rok 2010 a stanem rzeczywistym. I tak zaakcentowano, że działka A o deklarowanej powierzchni 0,19 ha okazała się być nieużytkiem; działka D o deklarowanej powierzchni 0,28 ha w swej powierzchni posiadała 0,13 ha nieużytku; działka nr E oraz działka nr E2 o deklarowanej powierzchni 0,38 ha każda w rzeczywistości wedle poczynionych pomiarów posiadały 0,37 ha; podobnie działka E1- deklarowana powierzchnia to 0,38 ha, natomiast kontrola wykazała 0,13 ha; działka G deklarowana powierzchnia 0,13 ha, a powierzchnia stwierdzona 0,18 ha – zalesiona; działka L deklarowana powierzchnia 0,19 ha, powierzchnia stwierdzona w trakcie kontroli to 0,09 ha; podobnie działka Ł1- powierzchnia zadeklarowana tej działki to 0,11 ha, zaś stwierdzona powierzchnia 0,08 ha.
Weryfikacja wykazała 0,90 ha różnicy w powierzchni względem płatności JPO; 0,36 ha względem płatności UPO; 0,23 ha względem płatności PZ; 0,38 ha względem płatności ST, które to powierzchnie nie znalazły potwierdzenia w stanie faktycznym.
W konsekwencji stwierdzone rozbieżności pomiędzy deklarowanym posiadaniem określonej powierzchni działek rolnych oraz rodzajem ich upraw spowodowały doniosłe dla skarżącej skutki w postaci wydania przez organ pierwszoinstancyjny decyzji z dnia [...] r. o nr [...], którą odmówiono przyznania skarżącej płatności JPO, UPO, płatności zwierzęcej oraz uzupełniającej płatności do powierzchni roślin strączkowych z jednoczesnym nałożeniem sankcji wieloletnich odpowiednio w kwotach [...] zł, [...] zł i [...] zł. Jednocześnie decyzją tą przyznano płatność do krów i owiec – [...] zł.
Rozstrzygnięcie uzasadniono tym, że powierzchnie deklarowane stanowiły zawyżenie wynoszące powyżej 50% względem powierzchni stwierdzonej podczas kontroli na miejscu w dniu 9 marca 2011 roku. Natomiast przepis prawa unijnego w postaci art. 58 Rozporządzenia Komisji (WE) 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz.Urz. UE L 316 z 02.12.2009r.), przewiduje, że jeżeli różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% płatność zostaje odmówiona, a na rolnika nakłada się sankcje w wysokości odpowiadającej różnicy między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną.
Od decyzji odwołała się skarżąca kwestionując wyniki przeprowadzonej na miejscu kontroli stwierdzając, że pomimo trudnych warunków gospodarstwo jest użytkowane w całości, stosowany jest płodozmian, wysiewane są rośliny drobnonasienne. Podkreślono niewłaściwość przeprowadzonej kontroli i zawnioskowano jej powtórzenie z udziałem strony.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w C., rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym, podtrzymał stanowisko organu I instancji. Stwierdził, że dla spraw dotyczących płatności do gruntów rolnych w roku 2010 zmieniły się zasady kontroli administracyjnej i źródłem dokonywania pomiarów powierzchni jest obecnie znajdująca się w systemie ZSZiK tzw. ortofotomapa, za pomocą której dokonywana jest weryfikacja powierzchni. Niedozwolone jest dokonywanie jakichkolwiek płatności na rzecz obszarów, które wykraczałyby poza ustaloną w systemie informacji geograficznej powierzchnię referencyjną. Organ odwoławczy przychylił się do stanowiska organu I instancji w zakresie poprawności przeprowadzonej zarówno przez firmę zewnętrzną jak i Regionalne Biuro Kontroli na Miejscu ŚIOR ARiMR kontroli pod względem spójności dokumentacji pokontrolnej z zapisami zawartymi w raporcie; nie stwierdził również uchybień, które skutkowałyby koniecznością skierowania protokołu pokontrolnego do poprawy.
Na ostateczną decyzję M. W. wniosła, w przepisanym terminie, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, żądając jej uchylenia. Podtrzymała argumentację zawartą w odwołaniu, akcentując krzywdzący sposób przeprowadzenia kontroli w terenie; prawidłowość użytkowania swoich działek oraz koszenie dodatkowej powierzchni, która nawet nie jest wpisywana do dopłat.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w C. wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał zasadność i prawidłowość stanowiska podjętego w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie sądowej strona wskazała na protokoły wyników z dotychczasowych kontroli z lat ubiegłych i za [...] rok, niestwierdzające żadnych uchybień w uprawie gruntów.
Pełnomocnik organu przyznał, że kontrole za lata wcześniejsze i [...] rok nie wykazały żadnych nieprawidłowości, zaś za [...] rok nierzetelne czynności kontrolne dokonane były przez firmę zewnętrzną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem rozstrzygniętą sprawę z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwany dalej p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyj-ny skargi i uchylenie zaskarżonego aktu w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem organ przy rozpatrywaniu sprawy naruszył obowiązujące przepisy – przede wszystkim prawa procesowego, co w konsekwencji mogło skutkować niewłaściwym zastosowaniem przepisów materialnych.
Na wstępie zaznaczyć trzeba, że zgodnie z art. 7 Kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności; z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 Kpa) i zobowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 Kpa) - co koreluje z przepisem art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, który stanowi, że w postępowaniu w sprawach dotyczą-cych płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego organ administracji publicznej stoi na straży praworządności i jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z kolei norma prawna zawarta w art. 80 Kpa nakazuje by organ administracji publicznej ocenił na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona.
W przekonaniu składu Sądu orzekającego w niniejszej sprawie organ odwoławczy dopuścił się naruszenia wskazanych powyżej przepisów naczelnych zasad procesowych w zakresie prawidłowości przeprowadzonych czynności kontrolnych i braku wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy. Pełnomocnik organu odwoławczego w dniu [...] r. w trakcie rozprawy sądowej – ustosunkowując się do wypowiedzi i zarzutów skarżącej - przyznał, iż przeprowadzona kontrola nie odzwierciedlała rzeczywistego stanu gruntu. Nadto dodał, że przeprowadzone kontrole u skarżącej pod kątem przyznania płatności za poprzednie lata oraz rok [...] nie wykazały żadnych odchyleń zarówno w zakresie deklarowanej powierzchni jak i rodzaju upraw uprawniających do otrzymania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego.
Zatem w konsekwencji powyższego oraz wobec braku ustosunkowania się organu odwoławczego do zarzutów strony podnoszonych w odwołaniu i zaniechaniu przeprowadzenia ponownej weryfikacji ustaleń stwierdzonych przez organ I instancji w kontekście argumentów skarżącej - należało stwierdzić, że postępowanie dowodowe przeprowadzone zostało niewłaściwie, z całkowitym pominięciem podnoszonych przez M. W. zastrzeżeń wobec wyników kontroli za [...] rok.
Wobec zatem tak ustalonego stanu faktycznego i prawnego rozpatrywanej sprawy Sąd stwierdził, że naruszając normy proceduralne organ odwoławczy dopuścił się także naruszenia prawa materialnego, a to art. 7 ust.1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez niewłaściwe przyjęcie, że rolnikowi nie przysługują wnioskowane płatności. W wyniku bowiem zakwestionowanej przez stronę, nierzetelnie przeprowadzonej kontroli, na której swą decyzję oparł także organ odwoławczy powielając stanowisko I instancji, skarżącej odmówiono przyznania jednolitej płatności obszarowej JPO z jednoczesnym nałożeniem sankcji wieloletnich w wysokości [...] zł; odmówiono przyznania jednolitej płatności obszarowej UPO z jednoczesnym nałożeniem sankcji wieloletnich w wysokości [...] zł; odmówiono przyznania uzupełniającej płatności zwierzęcej oraz uzupełniającej płatności do powierzchni roślin strączkowych z jednoczesnym nałożeniem sankcji wieloletnich w wysokości [...] zł.
Reasumując więc należało stwierdzić konieczność ponownego przeprowa-dzenia czynności wyjaśniających celem jednoznacznego ustalenia w jakiej kulturze rolnej utrzymane były grunty skarżącej zadeklarowane w przedmiotowym wniosku. Wynik dopiero takiego postępowania pozwoli na prawidłowe rozstrzygnięcie kwestii ewentualnego przyznania lub odmowy wnioskowanych płatności.
Mając powyższe na uwadze, Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono stosownie do żądania strony w tym zakresie zgłoszonym na rozprawie zasądzając zwrot kwoty uiszczonego wpisu. Uznając, że zaskarżona decyzja nie wywołuje skutków prawnych i nie nadaje się do realizacji wobec odmownego rozpatrzenia wniosku Sąd nie orzekł o wstrzymaniu jej wykonania do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku.