Uzasadnienie
[...] r. W. S. nadał przesyłką poleconą skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach na pismo Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] r. nr [...]. Skarżący domagał się uchylenia wskazanej "decyzji-pisma" oraz uchylenia "decyzji" [...] Ośrodka Medycyny Pracy w K. z [...] r. nr [...]. W uzasadnieniu opisał przebieg postępowania w sprawie badania lekarskiego kierowców.
W odpowiedzi na skargę Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. wyjaśnił, że [...]r. wpłynęło tam odwołanie skarżącego od orzeczenia lekarskiego [...] Ośrodka Medycyny Pracy z [...] r. nr [...], którym stwierdzono u badanego brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi oraz ustalono datę ponownego badania lekarskiego za 3 lata. Instytut przypomniał, że procedurę wnoszenia odwołania od wskazanego orzeczenia reguluje § 13 rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 czerwca 1999 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz. U. Nr 69, poz. 772).
Wobec tego, na [...] r. wyznaczono termin badania W. S., a to zgodnie z § 14 wskazanego rozporządzenia. Tego badania jednak nie wykonano, jak również nie wydano orzeczenia lekarskiego w terminie 30 dni, wynikającym z § 14 ust. 1 rozporządzenia. Wobec tych faktów, pismem z [...]r. poinformowano W. S. o tym, że zaskarżone orzeczenie lekarskie stało się ostateczne.
Następnie Instytut zwrócił uwagę na to, że jego pismo z [...]r. nie było decyzją administracyjną, jak również orzeczeniem lekarskim. Podkreślił, że wydanie orzeczenia lekarskiego jest możliwe jedynie po uprzednim badaniu osoby zainteresowanej.
Na końcu, zwrócono uwagę na to, że jednostki badawczo-rozwojowe nie mogą kwestionować orzeczeń lekarskich jednostek pierwszego stopnia bez przeprowadzenia badań lekarskich, nie mogą również kwestionować podstawy prawnej takich badań. Zgodnie z art. 122 ust. 7 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 ze zm.), kontrolę nad wykonywaniem badań lekarskich i wydawaniem orzeczeń lekarskich sprawuje odpowiedni wojewoda.
W piśmie procesowym z [...]r. skarżący wyraził pogląd, że Instytut nie przesłał Sądowi całości akt postępowania, do czego był zobowiązany z mocy prawa. Następnie stwierdził, że zaskarżone pismo jest decyzją administracyjną wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a., taką decyzją jest również zaskarżone orzeczenie lekarskie. Na końcu, podtrzymał zarzuty podniesione w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga W. S. została nadana [...] r. przesyłką poleconą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach, kiedy obowiązywały przepisy art. 16 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), zgodnie z którymi, Sąd orzekał w sprawach skarg na decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym, inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, uchwały organów jednostek samorządu terytorialnego, akty nadzoru, a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidywały sądową kontrolę. Według art. 35 ust. 1 tej ustawy, skargę na decyzję administracyjną wnosiło się bezpośrednio do Sądu w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Zgodnie zaś z art. 34 ust. 1 i 2 tej ustawy, skargę można było wnieść po wyczerpaniu środków odwoławczych, jeżeli służyły skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie.
Wyczerpanie środków odwoławczych oznaczało sytuację, w której stronie nie przysługiwał żaden środek odwoławczy przewidziany w ustawie. Na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy o NSA, Sąd odrzucał skargę, między innymi niedopuszczalną z innych przyczyn.
Należy jednak zauważyć, że wskazana ustawa straciła moc z dniem 1 stycznia 2004 r., na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. Dz. U. z 2002 r. Nr 240, poz. 2052). W myśl art. 85 ostatnio cytowanej ustawy, z dniem 1 stycznia 2004 r. utworzono w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego, wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1259) oraz zniesiono ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Stosownie do art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwie wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Na podstawie § 1 pkt 4 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 72, poz. 652) utworzony został dla obszaru województwa śląskiego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach.
Zgodnie z art. 3 § 2 i 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na: decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym, inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, akty prawa miejscowego, inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego, akty nadzoru, bezczynność, a także w innych sprawach z mocy ustaw szczególnych. Te przepisy wyznaczają zatem zakres rzeczowy postępowania sądowoadministracyjnego.
W rozpoznawanej sprawie W. S. domaga się uchylenia orzeczenia lekarskiego z [...] r. oraz pisma z [...] r. jednostki odwoławczej uprawnionej do wydania ponownego orzeczenia lekarskiego.
Zgodnie z art. 122 ust. 1 pkt. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515 ze zm.), badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega między innymi kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Natomiast według art. 122 ust. 4 i 8 tej ustawy, badania lekarskie przeprowadza uprawniony lekarz. Przeprowadzanie badań lekarskich i wydawanie orzeczeń podlega kontroli wojewody.
Na podstawie art. 123 ustawy Prawo o ruchu drogowym wydane zostało rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 czerwca 1999 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz.U. Nr 69, poz. 772), w którym określono warunki i tryb przeprowadzania badań lekarskich: wydawania orzeczeń lekarskich stwierdzających brak lub istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, odwoływania się od orzeczeń lekarskich, uzyskiwania uprawnień przez lekarzy przeprowadzających badania, kontroli wykonywania i dokumentowania badań oraz wydawanych orzeczeń lekarskich, dodatkowe kwalifikacje lekarzy przeprowadzających badania, sposób postępowania z dokumentacją związaną z badaniami oraz wzory stosowanych dokumentów.
Zgodnie z § 13 tego rozporządzenia, od orzeczenia lekarskiego badany lub podmiot kierujący na badania może wnieść odwołanie wraz z uzasadnieniem, w terminie 7 dni od dnia otrzymania orzeczenia lekarskiego, które wnosi się za pośrednictwem lekarza, który je wydał, do wskazanych tam podmiotów odwoławczych. Jednym z nich jednostka badawczo rozwojowa w dziedzinie medycyny pracy - Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S..
Według § 14 rozporządzenia, uprawniony lekarz podmiotu odwoławczego wydaje orzeczenie lekarskie w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia otrzymania odwołania przez podmiot odwoławczy między innymi, na podstawie wyników badania ogólnego stanu zdrowia. Orzeczenie lekarskie wydane przez lekarza jest ostateczne.
Z tych regulacji prawnych wynika zatem, że badanie lekarskie kierującego pojazdem mające na celu stwierdzenie istnienia lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem może zostać przeprowadzone jedynie na podstawie decyzji starosty, a nie na skutek faktycznych działań kierującego pojazdem polegających na zgłoszeniu się z własnej inicjatywy w jednostce orzeczniczej.
Taka decyzja, jako należąca do właściwości jednostki samorządu terytorialnego podlega kontroli przez organ wyższego stopnia – właściwe samorządowe kolegium odwoławcze. Z kolei decyzja organu odwoławczego podlega kontroli sądowoadministracyjnej na podstawie art. 3 § 2 pkt. 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w sytuacji, kiedy wyczerpano wskazany środek zaskarżenia.
W rozpoznawanej sprawie brak jest ostatecznej decyzji administracyjnej wydanej na podstawie art. 122 ust. 1 pkt. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, którą W. S. został skierowany na badanie.
Brak jest również jakiejkolwiek innej decyzji administracyjnej, aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej podlegających kontroli sądowoadministracyjnej.
Orzeczenie lekarskie z [...] r. oraz pismo jednostki naukowo – badawczej z [...] r. nie podlegają takiej kontroli, ponieważ nie pochodzą od organów administracji publicznej, w szczególności zaś, to ostatnie nie stanowi rozstrzygnięcia w sprawie administracyjnej.
Z tego też powodu, w rozumieniu art. 58 § 1 pkt. 6 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniesienie skargi przez W. S. było niedopuszczalne.
Konsekwencją takiego stanu rzeczy jest odrzucenie skargi na posiedzeniu niejawnym z mocy art. 58 § 1 pkt. 6, art. 58 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co też orzeczono.