Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicachz 24 czerwca 2020 r., sygn. akt III SA/Gl 154/20

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją Prezes Wyższego Urzędu Górniczego, w wyniku rozpatrzenia wniosku skarżącego A. S. z [...] r. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z [...] r., znak: [...], zakazującą mu wykonywania czynności kierownika ruchu w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny na okres 12 miesięcy, uchylił tę decyzję w zakresie punktów od 1 do 3 i orzekł zakaz wykonywania czynności kierownika ruchu w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny na okres 12 miesięcy.

W podstawie prawnej organ powołał art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730 i 1133) oraz art. 77 ust. 1 ustawy z 9 czerwca 2011r. — Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2019 r. poz. 868 ze zm.).

Z akt sprawy wynika, że [...] i [...] r. pracownik Wyższego Urzędu Górniczego przeprowadził kontrolę w "A’, gdzie skarżący zatrudniony był na stanowisku dyrektora technicznego, a jednocześnie pełnił funkcję zastępcy kierownika ruchu zakładu górniczego.

W wyniku tej kontroli Prezes Wyższego Urzędu Górniczego działający jako organ I instancji zakazał stronie wykonywania czynności kierownika ruchu w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny na okres 12 miesięcy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna, w związku z tym, że skarżący:

1. 1) od [...] r. do [...] r. dopuścił do wykonywania w "A" robót górniczych w przekopie wyładowczym na poziomie [...] m, polegających na rozładunku urobku z wozów kopalnianych poprzez podnoszenie ich przy pomocy wciągników do kolejek podwieszanych typu [...] zabudowanych na szynach typu [...], podwieszonych do łuków stropnicowych obudowy chodnikowej, pomimo że stopień korozji obudowy chodnikowej był tak duży, że stwarzał zagrożenie dla bezpieczeństwa osób wykonujących czynności w tym przekopie,
2. - co stanowiło wykonywanie czynności kierownika ruchu w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgieł kamienny z naruszeniem art. 105 ust. 1 ustawy z 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze, zwanej dalej "Pgg", oraz rażącym naruszeniem § 7 ust. 1 pkt 2, § 25, § 28 ust. 1 oraz § 124 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Energii z 23 listopada 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących prowadzenia ruchu podziemnych zakładów górniczych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1118), zwanego dalej "RME";
3. 2) od [...] r. do [...] r. dopuścił do wykonywania w "A" robót górniczych w przekopie wyładowczym na poziomie [...] m, bez zatwierdzonej przez kierownika ruchu zakładu górniczego technologii wykonywania tych prac,
4. - co stanowiło wykonywanie czynności kierownika ruchu w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgieł kamienny z naruszeniem art. 105 ust. 1 Pgg oraz rażącym naruszeniem § 34 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 oraz § 38 ust. 3 i 4 RME;
5. 3) od [...] r. do [...] r. dopuścił do wykonywania w "A" robót górniczych związanych z drążeniem chodnika (przekopu) rurowego w pokładzie [...], poziom [...] m, pomimo braku ujęcia tego wyrobiska w Planie ruchu oraz braku zatwierdzonego przez kierownika ruchu zakładu górniczego projektu technicznego tego wyrobiska,
6. - co stanowiło wykonywanie czynności kierownika ruchu w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgieł kamienny z naruszeniem art. 105 ust. 1 Pgg oraz rażącym naruszeniem § 34 ust. 1, ust. 2 pkt 3, § 38 ust 1 pkt 1 oraz ust. 4 RME.

W oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy organ uznał, że istnieją podstawy do pociągnięcia strony do odpowiedzialności zawodowej jako osoby posiadającej kwalifikacje do wykonywania czynności kierownika ruchu zakładu górniczego.

Odnośnie punktu 1. zarzutów organ zauważył, że pismem z [...] r. podpisanym przez skarżącego "A" powiadomiła Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w G. o planowanej akcji otworzenia (włączenia do sieci wentylacyjnej) przekopu wyładowczego na poziomie [...] m. Akcja miała się odbyć na zasadach akcji ratowniczej. Otwarcie przekopu wynikało z potrzeby zapewnienia miejsca do lokowania urobku z przebudów prowadzonych w "A" przez firmę "B" i "C" Sp. z o.o. Sp. k. Składowanie urobku w tym przekopie wynikało z tego, że w "A" nie wydobywano urobku na powierzchnię, ponieważ z założenia w "A" prowadzi tylko roboty likwidacyjne. Dyrektor kopalni stwierdził, że "to jest stare wyrobisko i "D" nie ma pieniędzy na zabezpieczenie wyrobiska. Nie warto w nie inwestować."

Przesłuchany w toku postępowania świadek zeznał, że stan obudowy wyrobiska pozwalał na poruszanie się w wyrobisku, nie pozwalał jednak na prowadzenie prac związanych z podwieszaniem. W pierwszej części technologii firma miała transportować taczkami urobek i wyładowywać ręcznie. Problem się stworzył kiedy pierwsza warstwa został ułożona w przekopie wyładowczym i należało układać kolejne warstwy urobku na wysokość wyrobiska. Tych czynności nie dało się zrobić za pomocą taczek. W związku z tym firma "B" wykorzystała obudowę do zawieszania elementów kolejki podwieszanej, dokładnie trasy i podciągarek, za pomocą których rozładowywała urobek. Oświadczył, że przygotował technologię wzmocnienia przekopu wyładowczego w trzech wariantach. Przekazał ten projekt technologii skarżącemu, jednak żadna technologia nie została podpisana ani wariant nie został wybrany, bo stanowisko dyrektora naczelnego było takie że nie ma na to środków finansowych.

Skarżący znał zły stan techniczny obudowy wyrobiska, ponieważ dyrektor naczelny kazał mu się zająć tym problemem. W ocenie świadka trzeba było podjąć jakieś decyzje, ponieważ było niebezpiecznie, bo firma wykorzystywała obudowę do podwieszania kolejki i rozładunku urobku. Jednakże pomimo złego stanu obudowy w przekopie wyładowczym i zgłaszanych wątpliwości, od [...] r. rozpoczęto tam składowanie urobku.

Z notatek z objazdów dokonanych przez skarżącego jako zastępcę kierownika ruchu zakładu górniczego wynika, że objazdy obejmowały przekop wyładowczy w dniach [...],[...] i [...] r., [...] r., [...] r., [...] r. i [...] r. W każdej z notatek z ww. objazdów w "Ustaleniach i polecaniach" zawarto informację: "Skontrolowano w rejonie: (...) stan obudowy chodnikowej - bez uwag".

Kontrola przeprowadzona w "A" [...] i [...] r. wykazała, iż "Urobek pochodzący z drążenia chodnika rurowego i przebudów przekopu spływowego oraz upadowej do szybu "[...]" rozładowywany był w przekopie wyładowczym na poziomie [...] m (...).Obudowę wyrobiska stanowiły łuki typu [...], wzmocnione podciągiem stalowym w stropie wyrobiska z szyn typu [...]. Przekop wyładowczy został na potrzeby tokowania urobku otwarty [...] r. na zasadach akcji ratowniczej. Stopień korozji obudowy chodnikowej w przekopie wyładowczym był tak duży, że w kilkunastu przypadkach łuki ociosowe nie miały kontaktu ze spągiem z powodu ubytków obudowy. Wydano decyzję wstrzymującą roboty związane z rozładunkiem urobku w przekopie wyładowczym i wszczęto postępowanie wyjaśniające."

Decyzją Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z [...] r. znak [...] został wstrzymany ruch zakładu górniczego "A": w części dotyczącej drążenia chodnika rurowego w pokładzie [...], poziom [...]m. Drążone wyrobisko nie było ujęte w Planie ruchu likwidowanego zakładu górniczego;

2. w części dotyczącej robót górniczych w przekopie wyładowczym, związanych z rozładunkiem wozów z urobku pochodzącego z drążenia chodnika rurowego i przebudów przekopu spływowego oraz upadowej do szybu "[...]", do czasu wzmocnienia obudowy w przekopie wyładowczym.

Warunki wznowienia ruchu w części dot. punktu 2. zostały określone następująco:

1. 1) kierownik ruchu zakładu górniczego powoła komisję dokonującą oceny stanu technicznego obudowy przekopu wyładowczego, określi częstotliwość kontroli obudowy oraz sposób nadzoru nad pracami związanymi z rozładunkiem urobku z wozów;
2. 2) komisja określi zakres i sposób wzmocnienia obudowy przekopu wyładowczego oraz bezpieczny sposób rozładowywania urobku z wozów.

W odniesieniu do warunków wznowienia ruchu w części dotyczącej przekopu wyładowczego, firmy wykonujące prace w tym przekopie na rzecz Kopalni na własny koszt zleciły rzeczoznawcy wykonanie ekspertyzy i dopiero na jej podstawie dyrekcja kopalni "A" wybrała 1 z 3 wariantów wzmocnienia obudowy, wskazanego wcześniej przez pracownika Kopalni. Wykonywali to pracownicy kopalni m.in. działu górniczo- wentylacyjnego i stacji ratownictwa. Przy czym rzeczoznawca przy takim wyborze wariantu kategorycznie zakazał wykorzystywania obudowy do rozładunku urobku. Poligon drewniany był wykonywany przez cały okres prac w przekopie wyładowczym i wyprzedzał strefę rozładunku o 30 m. (...) Komisja powstała, zjechała na dół i potwierdziła stan wyrobisk po kontroli Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego.

Organ podniósł, że zakres czynności skarżącego na stanowisku zastępcy dyrektora określała "Karta stanowiska pracy - ramowy zakres obowiązków, uprawnień i odpowiedzialności", przyjęta przez niego do stosowania z dniem [...] r., zwana dalej "Kartą stanowiska pracy".

W zakresie obowiązków merytorycznych zostały wskazane m.in.:

1. 1) "Prowadzenie ruchu zakładu górniczego zgodnie z Prawem geologicznym i górniczym, zatwierdzonym Planem Ruchu Zakładu Górniczego, Dokumentem Bezpieczeństwa, Planem Ratownictwa oraz innymi aktami prawnymi i przepisami, zgodnie z zasadami techniki i sztuki górniczej, przy zachowaniu zasady bezpieczeństwa zdrowia i życia ludzi, bezpieczeństwa ruchu zakładu górniczego i bezpieczeństwa powszechnego." (pkt II. 1 "Karty stanowiska pracy");
2. 2) " Zapewnienie stosowania i przestrzegania w działalności Kopalni obowiązujących przepisów prawa, w szczególności Prawa geologicznego i górniczego wraz z przepisami wykonawczymi, Kodeksu pracy, Układu Zbiorowego Pracy, Regulaminu Pracy itp. " (pkt. II.5 "Karty stanowiska pracy");
3. 3) "Kierowanie Kopalnią i wszelkimi zagadnieniami technicznymi (...)" (pkt II.8 "Karty stanowiska pracy").

W zakresie uprawnień zostały wskazane m.in.:

1. 1) " Wydawanie decyzji regulujących działalność podległych mu komórek organizacyjnych, a także ruchu zakładu górniczego i w zakresie kierowanie Kopalnią jako Oddziałem "D" S.A. " (pkt III.1 "Karty stanowiska pracy");
2. 2) "Wydawanie wiążących poleceń służbowych bezpośrednio podległym pracownikom co do metod i sposobu wykonywania pracy" (pkt III.2 "Karty stanowiska pracy");
3. 3) "Wydawanie zarządzeń, poleceń służbowych i pism okólnych w ramach posiadanych kompetencji, regulujących działalność podległych komórek." (pkt III ostatnia linijka "Karty stanowiska pracy").

Organ I instancji przyjął, że z ustaleń dotyczących stanu faktycznego wynika, że skarżący wiedział o złym stanie obudowy wyrobiska w przekopie wyładowczym, zagrażającym bezpieczeństwu ruchu zakładu górniczego i ludzi zatrudnionych w tym ruchu, a pomimo tej wiedzy nie doprowadził do poprawienia stabilności i podporności przedmiotowej obudowy lub ograniczenia prac w miejscu występowania zagrożenia, zgodnie z § 25 RME i to pomimo tego, że był dyrektorem ds. technicznych, więc to nim spoczywał główny ciężar odpowiedzialności za nadzorowanie prawidłowości prowadzenia robót w "A". Zgodnie z pkt II.8 "Karty stanowiska pracy", jego obowiązkiem było "kierowanie Kopalnią i wszelkimi zagadnieniami technicznymi", a w ramach posiadanych uprawnień miał narzędzia umożliwiające mu to.

Ponadto skarżący w okresie od [...] r. do [...] r. pełnił obowiązki kierownika ruchu zakładu górniczego w dniach: [...]-[...], [...], [...]-[...], [...]-[...], [...]-[...], [...]-[...], [...]-[...]oraz [...]-[...]r. (w dniach [...], [...] i [...] r. pełnił dyżur domowy).

Mając na uwadze powyższe, organ uznał, że skarżący - Zastępca Kierownika Ruchu Zakładu Górniczego w "A", wykonywał swoje czynności z naruszeniem art. 105 ust. 1 Pgg oraz z rażącym naruszeniem § 7 ust. 1 pkt 2, § 25, § 28 ust. 1 oraz § 124 ust. 1 pkt 2 RME.

W zakresie zarzutu wskazanego w pkt. 2 sentencji organ I instancji uznał, że z zebranego materiału dowodowego wynika, że od [...] r. do [...] r. w przekopie wyładowczym na poziomie [...] m w "A" wykonywano roboty górnicze w postaci składowania urobku, bez zatwierdzonej przez kierownika ruchu zakładu górniczego technologii wykonywania tych prac. Z zeznań świadka P. M. wynika, że to firma "B" miała obowiązek opracowania technologii, a "A" nie uczestniczyła w sposobie opracowania technologii.

Sam skarżący stwierdził, że " Do momentu kontroli WUG nie była opracowana taka technologia. Za opracowanie technologii odpowiada kierownik Działu Górniczo- Wentylacyjnego. Została ona opracowana po kontroli WUG."

W ocenie organu składowanie urobku w przekopie wyładowczym podlegało obowiązkowi opracowania technologii wykonywania robót, uwzględniającej warunki geologiczne i górnicze. Stosownie do § 34 ust. 1 RME, "Roboty górnicze prowadzi się na podstawie dokumentacji uwzględniającej warunki geologiczne i górnicze", a z § 34 ust. 2 pkt 3 RME wynika, że dokumentację tę stanowią m.in. projekty techniczne lub technologie wykonywania robót. W związku z § 38 ust. 3 RME, stanowiącym, że "Dla robót górniczych innych niż wymienione w ust. 1 opracowuje się technologię ich wykonywania", lokowanie urobku w przekopie wyładowczym powinno odbywać się na podstawie technologii wykonywania robót, uwzględniającej warunki geologiczne i górnicze, w szczególności stan obudowy wyrobiska. Z § 38 ust. 4 RME wynika, że - niezależnie od podmiotu, który opracowuje technologię - powinna ona zostać zatwierdzona przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

Natomiast z "Karty stanowiska pracy" strony wynika, że to na skarżącym spoczywał obowiązek "kierowania Kopalnią i wszelkimi zagadnieniami technicznymi". Jako zastępca kierownika ruchu zakładu górniczego "A" i dyrektor ds. technicznych, winien był doprowadzić do sporządzenia technologii wykonywania robót i podpisania jej przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

Natomiast dopuszczenie do wykonywania prac w przekopie wyładowczym na poziomie [...] m bez zatwierdzonej przez kierownika ruchu zakładu górniczego technologii wykonywania tych prac stanowiło wykonywanie czynności kierownika ruchu w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny z naruszeniem art. 105 ust. 1 Pgg oraz rażącym naruszeniem § 34 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 RME oraz § 38 ust. 3 i 4 RME.

Co do zarzutu wskazanego w pkt. 3 sentencji organ I instancji stwierdził, że w pkt 18 "Dodatku nr 4 do Planu ruchu likwidowanego podziemnego zakładu górniczego" pt. " Zagrożenie tąpaniami; przewidywanie kształtowania się i sposoby usuwania zagrożenia w miarę postępu likwidacji" wskazano, że "W latach 2016-2020 nie będą prowadzone żadne roboty górnicze w warunkach zagrożenia tąpaniami". W pkt 18.1 Dodatku nr 4 zaliczono pokład [...] do II (najwyższego) stopnia zagrożenia tąpaniami, a zgodnie z pkt 18.2 Dodatku nr 4 pt. "Monitorowanie zagrożenia tąpaniami i profilaktyka tąpaniowa" postanowiono, co następuje: " W "A" jest brak bieżącego, ciągłego monitorowania zagrożenia tąpaniami. W przypadku drążenia wyrobisk w zagrożeniu tąpaniami, zostaną one objęte monitoringiem, który wprowadzony będzie dodatkiem do planu ruchu."

W pkt 9 "Dodatku nr 5 do Planu ruchu likwidowanego podziemnego zakładu górniczego na lata 2016-2020" "A" z [...] r., pt. " Opis robót górniczych związanych z likwidacją zakładu górniczego lub jego oznaczonej części, zabezpieczeniem sąsiednich złóż kopalin oraz wyrobisk sąsiednich zakładów górniczych - według wzoru nr 6" przewidziano wyłącznie roboty górnicze wykonywane tylko w skałach płonnych. W kolumnie pt. " Grubość pokładu lub sposób zalegania złoża" wskazano wyłącznie drążenia wyrobisk w łupkach piaszczystych.

W dniu [...] r. w "A" zostały rozpoczęte roboty związane z drążeniem przodka chodnika (przekopu) rurowego a następnie przebudowy Chodnika dojazdowego do rozdzielni na poziomie [...] m. Pomimo postanowień Dodatku nr 4, wskazujących, że pokład [...] jest zaliczony do II (najwyższego) stopnia zagrożenia tąpaniami, a w przypadku drążenia wyrobisk w zagrożeniu tąpaniami, zostaną one objęte monitoringiem, który będzie wprowadzony dodatkiem do planu ruchu, monitoring taki nie został wdrożony.

Kolejnym aspektem, podlegającym ocenie organu, oprócz drążenia przedmiotowego chodnika (przodka) w II stopniu zagrożenia tąpaniami, było zagadnienie projektu technicznego, na podstawie którego był on drążony.

Drążenie Chodnika (Przekopu) rurowego było wykonywane na podstawie "Projektu technicznego drążenia przodka chodnika (przekopu) rurowego następnie przebudowy chodnika dojazdowego do rozdzielni na poz. [...] m w "D" S.A. w B., Oddział w B., Kopalni Węgla Kamiennego »A« w B.". Skarżący podpisał się w lewym dolnym rogu projektu jako zastępca kierownika ruchu, a miejsce na zatwierdzenie przez kierownika ruchu zakładu górniczego pozostało puste. Projekt techniczny został ostatecznie zatwierdzony przez kierownika ruchu zakładu górniczego, dopiero [...] r. czyli w dniu kontroli Prezesa WUG.

P. M. zeznał, że "Według mnie projekt techniczny był zatwierdzony przez kierownika ruchu zakładu górniczego (skarżącego), który w tym momencie pełnił obowiązki kierownika ruchu zakładu górniczego. Nie potrafię wytłumaczyć dlaczego podpisał się on w miejscu dyrektora technicznego, a nie kierownika ruchu zakładu górniczego. Dyrektor zatwierdził technologię [...] r.". Ponadto, zeznający potwierdził, że skarżący był świadomy rozpoczęcia robót.

Skarżący wyjaśnił, że "Za wszystko odpowiedzialny był kierownik ruchu zakładu górniczego M.R. Ja byłem tylko zastępcą kierownika ruchu i wykonywałem obowiązki kierownika ruchu zakładu górniczego w czasie jego nieobecności."

Organ zauważył, że stosownie do art. 105 ust. 1 Pgg, ruch zakładu górniczego prowadzi się w sposób zgodny z przepisami prawa, w szczególności na podstawie planu ruchu zakładu górniczego, a także zgodnie z zasadami techniki górniczej.

Drążenie chodnika (przekopu) rurowego w pokładzie [...] zagrożonym tąpaniami bez wdrożenia monitorowania tego zagrożenia naruszało pkt 18 Dodatku nr 4. Powyższe oznacza, że od dnia rozpoczęcia drążenia chodnika, tj. [...] r., ruch "A" w tym zakresie był prowadzony niezgodnie z planem ruchu.

Organ podkreślił, że skarżący jako zastępca kierownika ruchu zakładu górniczego "A" był dyrektorem ds. technicznych, więc to nim spoczywał główny ciężar odpowiedzialności za nadzorowanie prawidłowości prowadzenia robót w "A". Zgodnie z powołanym wcześniej pkt II.8 "Karty stanowiska pracy", jego obowiązkiem było "kierowanie Kopalnią i wszelkimi zagadnieniami technicznymi", a obowiązkowi temu odpowiadały bardzo szerokie uprawnienia, w szczególności określone w pkt. III ppkt 1 i 2 oraz ostatnia linijka "Karty stanowiska pracy".

Jako zastępca kierownika ruchu zakładu górniczego "A" i dyrektor ds. technicznych przed rozpoczęciem drążenia chodnika (przekopu) rurowego w pokładzie [...] zagrożonym tąpaniami winien był doprowadzić do wdrożenia monitoringu tąpań pokładu [...] oraz do sporządzenia technologii wykonywania robót i podpisania jej przez kierownika ruchu zakładu górniczego. Organ zważył również, że w okresie [...] do [...] r., obejmującym dzień rozpoczęcia drążenia chodnika (przekopu) rurowego, tj. datę [...] r., skarżący pełnił obowiązki kierownika ruchu zakładu górniczego w "A", co oznacza, że miał nie tylko możliwość, ale i powinność podpisania ww. projektu technicznego przedmiotowego drążenia.

Jak wskazano wcześniej, roboty górnicze prowadzi się na podstawie dokumentacji obejmującej m.in. projekty techniczne łub technologie wykonywania robót (§ 34 ust. 2 pkt 3 RME).

Stosownie do § 38 ust. 1 pkt 1 RME, dla robót górniczych przed rozpoczęciem m.in. drążenia, opracowuje się projekty techniczne wraz z technologią wykonywania robót. W myśl § 38 ust. 4 RME, "Projekty techniczne i technologie wykonywania robot są zatwierdzane przez kierownika ruchu zakładu górniczego."

Jednocześnie organ zauważył, że zmiana tytułu ww. projektu technicznego, dokonana [...] r., polegająca na tym, że w zwrocie "Chodnika rurowego" przekreślono wyraz "chodnika" i nadpisano nad nim wyraz "przekopu", nie ma prawnego znaczenia dla oceny odpowiedzialności strony, gdyż zarzut dotyczy faktu, że skarżący zastępujący nieobecnego dyrektora naczelnego M.R. a jednocześnie kierownika ruchu "A", w okresie [...]-- [...] r. dopuścił do rozpoczęcia [...] r. drążenia wyrobiska (niezależnie od jego nazwy – przekop czy chodnik) z naruszeniem postanowień obowiązującego planu ruchu oraz bez zatwierdzonego projektu technicznego dla tej roboty, zatem z naruszeniem art. 105 ust. 1 Pgg oraz rażącym naruszeniem § 34 ust. 1 i ust. 2 pkt 3, § 38 ust 1 pkt 1, ust. 2 pkt 4 oraz ust. 4 RME.

Nadto organ stwierdził, że w myśl art. 77 ust. 1 Pgg, w stosunku do osoby, która czynności określone w rozdziałach 1 i 2 [w działe IV Pgg] wykonuje z rażącym niedbalstwem, z naruszeniem Pgg lub rażącym naruszeniem wydanych na jej podstawie przepisów, można orzec, w drodze decyzji, zakaz ich wykonywania, na okres do 2 lat.

Organ wskazał, że zastępca kierownika ruchu podziemnego zakładu górniczego wydobywającego węgiel kamienny musi posiadać kwalifikacje do wykonywania czynności kierownika ruchu zakładu górniczego w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny, stwierdzone w drodze świadectwa przez Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego i strona takie uprawnienia posiadała. Jednak oprócz wspomnianych najwyższych kwalifikacji (w stosunku do "przeciętnych" pracowników) od kierownika ruchu podziemnego zakładu górniczego i jego zastępcy wymagana jest podwyższona staranność z uwagi na powierzenie tym osobom kierowania ruchem całego zakładu górniczego. Kierownik ruchu zakładu górniczego i jego zastępca swoim zachowaniem powinni dawać przykład prawidłowej pracy, również poprzez brak tolerancji dla nieprawidłowości.

Organ zważył również na rolę w prowadzeniu ruchu "A", jaką w zeznaniach P.M. oraz wyjaśnieniach strony, przypisano kierownikowi ruchu "A". Jednakże w ocenie organu, skarżący jako zastępca kierownika ruchu "A", posiadający takie same kwalifikacje jak kierownik ruchu "A" winien był podjąć czynności zmierzające do doprowadzenia prowadzonych prac do stanu zgodności z prawem, czego nie uczynił, a zaniechanie to ma – w ocenie organu – charakter rażący. W tym zakresie organ zważył, że postępowanie strony było świadome. Jednak z uwagi na dotychczasowy przebieg pracy i niekaralność uznał, iż zasadne jest zakazanie stronie wykonywania czynności kierownika ruchu w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny na okres 12 miesięcy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.

Zaskarżoną decyzją z [...] r. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego działający jako organ II instancji:

1. - uchylił Decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w K. z [...] r., znak: [...] w zakresie punktów od 1 do 3,
2. - zakazał skarżącemu wykonywania czynności kierownika ruchu w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny na okres 12 miesięcy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna w związku z tym, że:
3. 1) od [...] r. do [...] r., jako zastępca kierownika ruchu zakładu górniczego, a dodatkowo w dniach: od [...] do [...] r., od [...] do [...] r., od [...] do [...] r. i od [...] do [...] r. pełniąc obowiązki kierownika ruchu zakładu górniczego, dopuścił do wykonywania w "A" robót górniczych w przekopie wyładowczym na poziomie [...] m, polegających na rozładunku urobku z wozów kopalnianych poprzez podnoszenie ich przy pomocy wciągników do kolejek podwieszanych typu [...] zabudowanych na szynach typu [...], podwieszonych do łuków stropnicowych obudowy chodnikowej, pomimo że stopień korozji obudowy chodnikowej był tak duży, że stwarzał zagrożenie dla bezpieczeństwa osób, wykonujących czynności w tym przekopie,
4. - co stanowiło naruszenie art. 105 ust. 1 ustawy z 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze, zwanej dalej "Pgg", oraz rażące naruszenie § 7 ust. 1 pkt 2, § 25, § 28 ust.1 oraz § 124 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Energii z 23 listopada 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących prowadzenia ruchu podziemnych zakładów górniczych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1118), zwanego dalej "RME";
5. 2) od [...] r. do [...] r., jako zastępca kierownika ruchu zakładu górniczego, a dodatkowo w dniach: od [...] do [...] r., od [...] do [...] r., od [...] do [...] r. i od [...] do [...] r. pełniąc obowiązki kierownika ruchu zakładu górniczego, dopuścił do wykonywania w "A" robót górniczych w przekopie wyładowczym na poziomie [...] m, bez zatwierdzonej przez kierownika ruchu zakładu górniczego technologii wykonywania tych prac,
6. - co stanowiło naruszenie art. 105 ust. 1 Pgg oraz rażące naruszenie § 34 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 oraz § 38 ust. 3 i 4 RME;
7. 3) od dnia [...] r. do [...] r., jako zastępca kierownika ruchu zakładu górniczego, a dodatkowo od dnia [...] r. do dnia [...] r. wykonując czynności kierownika ruchu zakładu górniczego, dopuścił do rozpoczęcia [...] r. w "A" robót górniczych związanych z drążeniem chodnika (przekopu) rurowego w pokładzie [...], poziom [...] m, pomimo braku ujęcia tego wyrobiska w Planie ruchu oraz braku zatwierdzonego przez kierownika ruchu zakładu górniczego projektu technicznego tego wyrobiska,
8. - co stanowiło naruszenie art. 105 ust. 1 Pgg oraz rażące naruszenie § 34 ust. 1, ust. 2 pkt 3, § 38 ust 1 pkt 1 oraz ust. 4 RME.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Prezes wskazał, że skarżący ponosi odpowiedzialność zawodową za naruszenie obowiązków wykonywanych jako zastępca kierownika ruchu zakładu górniczego a dodatkowo – jako kierownik ruchu w tych dniach, w których zastępował nieobecnego kierownika. Dlatego zasadnym było wskazanie w poszczególnych zarzutach ram czasowych, w których tę odpowiedzialność ponosi na podstawie pierwszego, a dodatkowo drugiego tytułu. Jednocześnie jednak co do zasady podzielił stanowisko zajęte przez organ I instancji. Stwierdził, że skarżący ponosi, przewidzianą Pgg, odpowiedzialność zawodową za dopuszczenie do wykonywania robót górniczych niezgodnie z obowiązującymi przepisami, wskazanymi w zarzutach i to odpowiedzialność za naruszenie obowiązków wykonywanych jako zastępca kierownika ruchu zakładu górniczego, a dodatkowo jako kierownik ruchu zakładu górniczego tylko w dniach konkretnie wskazanych w zarzutach.

Bowiem na osobach ścisłego kierownictwa ruchu zakładu górniczego ciąży szczególny obowiązek prowadzenia ruchu zakładu górniczego (likwidacji zakładu górniczego) zgodnie z planem ruchu zakładu i obowiązującymi przepisami.

Odnosząc się do zarzutu strony nie przeprowadzenia żadnej ekspertyzy potwierdzającej iż stopień korozji obudowy w przekopie wyładowczym stwarzał zagrożenie dla bezpieczeństwa osób tam pracujących oraz że w przepisach brak jest parametrów określających dopuszczalny stopień korozji, organ zwrócił uwagę, że decyzja Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z [...] r., znak: [...],, ws. częściowego wstrzymania ruchu zakładu górniczego w pkt. 2 uzasadnienia, wskazuje że stopień korozji obudowy był tak duży, że w kilkunastu przypadkach obudowa nie miała kontaktu ze spągiem wyrobiska (dolnych odcinków łuków ociosowych - ze względu na korozję - już nie było). Powyższe stwierdzenie jednoznacznie wskazuje, że obudowa nie spełniała wymagań co do konieczności zapewnienia stabilności i podporności, a tym samym stwarzała zagrożenie dla bezpieczeństwa osób tam pracujących. Od tej decyzji nie złożono odwołania, a to dodatkowo potwierdziło słuszność jej wydania i akceptację ze strony jej adresata.

Tak więc zarzut powyższy uznał za nie mający uzasadnienia zarówno w stwierdzonym stanie faktycznym jak i prawnym, odnoszącym się do wymagań, jakim powinna odpowiadać obudowa. Prezes WUG przyznał, że zgodnie z przepisami za stan obudowy odpowiada kierownik działu górniczego, ale wyjaśnił, że nie zarzucił skarżącemu odpowiedzialności za stan obudowy, a jedynie za dopuszczenie do robót górniczych w sytuacji niespełniania stabilności i podporności obudowy wskutek jej korozji. Tym bardziej, że skarżący wykazał się w trakcie postępowania wieloma objazdami z przekopu wyładowczego (mających miejsce w krótkim okresie przed kontrolą przeprowadzoną przez pracownika Wyższego Urzędu Górniczego), a które to objazdy miały miejsce w dniach: [...], [...] i [...] r., [...] r., [...] r., [...] r., [...] i [...] r., co wynika z notatek z objazdów przeprowadzonych w tych dniach.

Skarżący stwierdzał w nich, że stan obudowy jest dobry lub nie odnosił się do zagadnienia związanego ze stanem obudowy choć widział jaki jest jej stan. Pomimo istniejącego stanu faktycznego obudowy skarżący nie wstrzymał prowadzonych robót górniczych w tym wyrobisku, czym naraził na bezpośrednie zagrożenie dla życia i zdrowia pracującą tam załogę. Natomiast do wstrzymania robót górniczych przy takim stanie obudowy obligował skarżącego zakres obowiązków i uprawnień, jak również posiadanie stwierdzonych najwyższych kwalifikacji w ruchu zakładu górniczego, to jest kwalifikacji kierownika ruchu zakładu górniczego i posiadane doświadczenie zawodowe. Skarżący był również Dyrektorem do spraw Technicznych, co wiąże się z tym, że zakresem obowiązków był zobowiązany do kierowania kopalnią i wszelkimi zagadnieniami technicznymi.

Ustosunkowując się do zarzutu, dotyczącego niewskazania daty rozpoczęcia robót w przekopie wyładowczym oraz tego kto wtedy pełnił funkcję kierownika ruchu zakładu górniczego, a także, że niezrozumiale odstąpiono od przesłuchania kierownika ruchu zakładu górniczego, organ wyjaśnił, że nie jest istotne, kiedy prace te zostały rozpoczęte, ale że w dniu kontroli trwały, bo nie zostały wstrzymane. Co do przesłuchania świadka organ stwierdził, że sam skarżący o to nie wnosił, a skoro organ I instancji odstąpił od jego przesłuchania, to oznacza to, że nie uznał tego dowodu za istotny.

Odnośnie zarzutu dot. zmiany nazwy wyrobiska (chodnik czy przekop), którego drążenie bez ujęcia tego wyrobiska w Planie ruchu i braku zatwierdzenia projektu technicznego tego wyrobiska przez kierownika ruchu zakładu górniczego organ stwierdził, że nie jest istotna nazwa wyrobiska, lecz warunki górniczo-geologiczne w nim występujące. Zarzut wobec skarżącego dotyczy prowadzenia ruchu zakładu górniczego (drążenia wyrobiska w pokładzie [...]) niezgodnie z planem ruchu zakładu, który nie zezwala na wykonywanie wyrobisk w pokładzie węgla zagrożonym tąpaniami, a jedynie na wykonywanie wyrobisk w skale płonnej. Pokład [...] w "A" zaliczony jest do II (najwyższego) stopnia zagrożenia tąpaniami. Prowadzenie robót w takich warunkach, dla zapewnienia bezpieczeństwa zatrudnionej załogi, wymaga odpowiednich obserwacji sejsmicznych i sejsmologicznych oraz zastosowania adekwatnej profilaktyki i rygorów wykonywania robót. "A" nie posiada technicznych możliwości zapewniających powyższe obserwacje, nie zastosowano również żadnej profilaktyki przeciwtąpaniowej, ani nie wprowadzono żadnych rygorów prowadzenia robót.

Roboty prowadzono tak, jakby wyrobisko drążone było w skale płonnej, a kontrola przeprowadzona przez pracownika Wyższego Urzędu Górniczego [...] r. wykazała, że w pokładzie [...] w całym przekroju wyrobiska (ok. 4,0 m) występował węgiel. Podzielił w tej kwestii stanowisko organu I instancji przedstawione na stronie 8 do 10 decyzji I instancji.

W podsumowaniu stwierdził, że zebrany materiał dowodowy wskazuje, że będące przedmiotem zarzutów nieprawidłowości miały miejsce, zwrócił też uwagę na obniżony wymiar orzeczonego zakazu.

Na tę decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję pierwszoinstancyjną strona wywiodła skargę zarzucając zaskarżonym decyzjom naruszenie:

1. 1. art. 77 ust. 1 prawa geologicznego i górniczego z 9 czerwca 2011 r. (Dz. U. z 2019r. poz. 868 t.j. zwanego dalej p.g.g.) poprzez błędne jego zastosowanie w sytuacji, w której nie wystąpiły przesłanki naruszenia ustawy oraz rażącego naruszenia przepisów wydanych na jej podstawie, a także rażącego niedbalstwa oraz przyjęcie, że jakiekolwiek naruszenie przepisów stanowi jedyną odpowiedzialność skarżącego bez względu na to kto jest odpowiedzialny piastując określone stanowisko w zakładzie górniczym za prawidłowe nadzorowanie robót górniczych oraz bez ustalenia kręgu podmiotów ponoszących ewentualną odpowiedzialność za naruszenie przepisów;
2. 2. art. 7 k.p.a i art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, brak ustalenia prawdy obiektywnej i oparcie rozstrzygnięcia na podstawie stanu faktycznego odbiegającego od rzeczywistej sytuacji oraz nie zebrania całokształtu materiału dowodowego co uniemożliwiło ocenę czy dana okoliczność została udowodniona to jest na:
3. - przyjęciu, że od [...] r. do [...] r. korozja obudowy chodnikowej w przekopie wyładowczym na poziomie [...] m była tak duża, iż stwarzała zagrożenie dla bezpieczeństwa osób wykonujących czynności w tym przekopie bez dokonania jakichkolwiek czynności w celu ustalenia faktycznego stanu obudowy,
4. - przyjęciu, że od [...] r. do [...] r. skarżący dopuścił do wykonywania robót górniczych w przekopie wyładowczym na poziomie [...] m., bez zatwierdzonej przez kierownika ruchu zakładu górniczego technologii wykonywania tych prac nie podejmując ustaleń od kiedy dokonywano rozładunku systemem podwieszania oraz faktu, że zgodnie z § 122 rozporządzenia Ministra Energii w sprawie Szczegółowych Wymagań Dotyczących Prowadzenia Ruchu Podziemnych Zakładów Górniczych z 23 listopada 2016 r. (DZ. U. z 2017r. poz. 118) wykorzystywanie obudowy wyrobiska poprzez zawieszanie maszyn mogących spowodować obciążenia dynamiczne wymaga uzyskania zgody kierownika robót działu górniczego, w tym wypadku kierownika robót działu górniczego i wentylacji,
5. - przyjęciu, że roboty związane z drążeniem przekopu rurowego były rozpoczęte [...] r. bez dokonania faktycznego ustalenia rozpoczęcia tych robót.
6. 3. art. 77 § 1 k.p.a., poprzez uchybienie obowiązkowi wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego) w tym w szczególności przez pominięcie przesłuchania w charakterze świadka Dyrektora Naczelnego M.R., osób wykonujących prace w przekopie wyładowczym na poziomie [...] m oraz wykonujących roboty górnicze związane z drążeniem przekopu rurowego na poziomie [...] m, treści umów zawartych pomiędzy "D" S.A. w B. a "B" Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, nieuwzględnienia jako dowodu notatki sporządzonej [...] r. ze spotkania [...] r. skarżącego i świadka D. W. z urzędnikami Okręgowego Urzędu Górniczego w G. w sprawie ustaleń w zakresie dalszego drążenia wyrobiska przekopu rurowego na poziomie [...], pominięcia dowodu z dokumentacji w zakresie ustaleń stanu obudowy w przekopie wyładowczym na poziomie [...], bezpodstawne przyjęcie, że przekop rurowy był drążony w pokładzie [...] podczas gdy był on drążony na poziomie [...] w łupku piaszczystym i nie zagrożony tąpaniami zgodnie z przekrojami dołączonym do akt sprawy podczas zeznań świadka D. W. i planem ruchu zakładu górniczego wraz z dodatkami.
7. 4. art. 24 § 3 k.p.a oraz art. 24 § 1 k.p.a. poprzez nie podjęcie decyzji o wyłączeniu z orzekania A. B., który dokonywał kontroli z ramienia Wyższego urzędu Górniczego w dniach [...] i [...] r. w Spółce "D" S.A. oddział KWK "A" w B. i wydał decyzję o wstrzymaniu ruchu zakładu górniczego z [...] r. numer [...] stwierdzając, że w przekopie wyładowczym na poziomie [...] stopień korozji obudowy chodnikowej jest tak duży, że uniemożliwia bezpieczne prowadzenie robót. Wskazał, że protokół z kontroli sporządzony przez A. B. jest w aktach sprawy jedynym dowodem na to, że obudowa jest skorodowana i należy w związku z tym wstrzymać roboty lokowania urobku, co w konsekwencji prowadzi do wywołania wątpliwości o jego bezstronności.
8. 5. art. 83 § 3 k.p.a. oraz art. 233 § 1 kodeksu karnego poprzez nieprawidłowe pouczenie świadków o odpowiedzialności za złożenie fałszywych zeznań polegające na uprzedzeniu świadków o treści art. 233 kodeksu karnego " kto składając zeznanie mające służyć za dowód w postępowaniu sądowym lub innym postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy zeznaje nieprawdę lub zataja prawdę podlega karze pozbawienia wolności do 3 lat " podczas gdy poczynając od [...] r. zmieniono za to przestępstwo karę pozbawienia wolności w ten sposób, że karę pozbawienia wolności za to przestępstwo określono od 6 miesięcy do lat 8 co powoduje brak odpowiedzialności za złożenie nieprawdziwych zeznań zgodnie z art. 233 § 2 k.k. i konieczność przesłuchania świadków nieprawidłowo pouczonych ponownie, bowiem ich zeznania mogą budzić wątpliwości.

Podnosząc powyższe zarzuty wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z [...] r. numer [...] oraz decyzji Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z [...] r. numer [...] z powodu wskazanych powyżej naruszeń, które miały istotny wpływ na wynik postępowania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że postępowanie prowadzone było w związku z decyzją z [...] r. Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego numer [...], na mocy której wstrzymano ruch zakładu górniczego w części dotyczącej drążenia chodnika rurowego w pokładzie [...], poziom [...] m z uwagi na fakt, że wyrobisko to nie było ujęte w Planie ruchu likwidowanego podziemnego zakładu górniczego. Zdaniem skarżącego analiza materiału dowodowego wskazuje, że organ prowadząc postępowanie przed wydaniem pierwszej decyzji nie zebrał pełnego materiału dowodowego i z niewiadomych przyczyn założył, że za ewentualne naruszenia obowiązujących przepisów w kontrolowanym zakładzie górniczym jedyną osobą odpowiedzialną jest skarżący. Wskazał, że roboty w przekopie wyładowczym na poziomie [...] m wykonywało "B" Sp. z o.o. a ze Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia wynika, że wykonawca ponosi pełną odpowiedzialność przed zamawiającym, organami nadzoru górniczego oraz innymi organami kontrolnymi za całokształt prac związanych z realizacją przedmiotowego zadania.

Obowiązki wykonawcy wynikają również z treści umowy zawartej z zakładem górniczym. Z tego skarżący wywodzi, że nie zebrano pełnego materiału dowodowego celem ustalenia kto i za co odpowiada. Wskazuje, że kontrolujący zobowiązał kierownika ruchu zakładu górniczego do powołania komisji dokonującej oceny stanu technicznego obudowy przekopu wyładowczego, która miała określić sposób wzmocnienia obudowy przekopu wyładowczego oraz bezpieczny sposób rozładowywania urobku z wozów. Zarzucił, że ustalenia komisji oraz opinia rzeczoznawców nie zostały dopuszczone przez organ jako dowody w sprawie, co w ocenie skarżącego ma istotne znaczenie dla faktycznego stwierdzenia zagrożenia oraz ewentualnie wskazania osób odpowiedzialnych za naruszenie przepisów. Samo stwierdzenie kontrolującego, że stan obudowy zagraża bezpieczeństwu bez dokonania badań w tym zakresie nie może stanowić podstawy do ustaleń, że rażąco oraz że z rażącym niedbalstwem naruszono przepisy.

W zakresie wstrzymania ruchu w części dotyczącej drążenia przekopu rurowego skarżący podniósł, że wykonawca sporządził projekt techniczny wskazując w nim błędną nazwę wyrobiska jako "chodnik rurowy" zachowując przy tym wymagania techniczne takie same jak w planie ruchu zakładu górniczego. Zmiana zatem nazwy projektu technicznego spowodowała możliwość przystąpienia do drążenia wyrobiska, a to nie miało żadnego negatywnego wpływu na bezpieczeństwo robót. W ocenie skarżącego ustalenia dokonane w postępowaniu prowadzonym przez Okręgowy Urząd Górniczy w G., w tym zapisy notatki z [...] r., mają istotne znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego i określenia osób odpowiedzialnych za ewentualne naruszenie przepisów. Nie biorąc tego pod uwagę, zdaniem skarżącego, można było dopuścić dowód z przesłuchania osób uczestniczących w spotkaniu w tym urzędzie. Niezrozumiałe dla skarżącego jest twierdzenie, że przekop rurowy był drążony w pokładzie [...] niezgodnie z planem ruchu zakładu.

Skarżący twierdził też, że niezgodne ze stanem faktycznym jest stwierdzenie, że kontrola wykazała w całym przekroju wyrobiska (około 4.0 m) węgiel, bowiem przekop rurowy drążony był w łupku piaszczystym i zalegała tam jeszcze pryzma nie wybranego urobku i nie było zagrożenia tąpaniami.

Stwierdził, że nie ma oparcia w obowiązujących przepisach uznanie, że za wszystkie roboty prowadzone w kontrolowanym zakładzie górniczym jedyną osobą odpowiedzialną jest zastępca kierownika ruchu zakładu górniczego, tj. skarżący, bowiem np. zasady wykorzystania obudowy wyrobiska są ustalane przez kierownika działu górniczego, co wynika z treści § 120, 121, 122 cytowanego wyżej rozporządzenia Ministra Energii. Podniósł, że uzasadnienie decyzji nie wykazuje na czym miało polegać rażące i lekceważące naruszenie przepisów przez skarżącego, a sama decyzja opiera się tylko i wyłącznie na ustaleniach A. B. poczynionych podczas kontroli [...] i [...] r., który stwierdził, iż stopień skorodowania obudowy chodnikowej nie pozwala na bezpieczne wykonywanie robót oraz niezgodne z planem ruchu drążenie chodnika rurowego w pokładzie [...], poziom [...]. Na podstawie tego skarżący stwierdził, że ustalenia kontrolującego oraz "sygnowana" przez niego decyzja stanowiące jedyny dowód na twierdzenia zawarte w decyzji, budzą zastrzeżenia co do bezstronności A. B. w orzekaniu.

Zdaniem skarżącego nie wyłączenie tego pracownika "ze składu orzekającego stanowi naruszenie wskazanych w zarzutach skargi przepisów, podstawę do uchylenia decyzji i przeprowadzenia postępowania bez jego udziału". Ponadto skarżący wskazał, że istotne znaczenie, budzące wątpliwości co do waloru dowodowego ma błędne pouczenie świadków w zakresie odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o uznanie skargi za bezzasadną i jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: P.p.s.a.), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.).

Z art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Materialną podstawę rozstrzygnięcia stanowi art. 105 § 1 ustawy z 9 czerwca 2011r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2019 r. poz. 868 ze zm.) dalej powoływane jako Pgg.

Stosownie do powołanego przepisu, ruch zakładu górniczego prowadzi się w sposób zgodny z przepisami prawa, w szczególności na podstawie planu ruchu zakładu górniczego, a także zgodnie z zasadami techniki górniczej.

Szczegółowo owe zasady zostały określone w rozporządzeniu Ministra Energii z 23 listopada 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących prowadzenia ruchu podziemnych zakładów górniczych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1118), dalej powoływanego jako "rozporządzenie."

Zgodnie z § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, ruch zakładu górniczego jest organizowany i prowadzony przez kierownika ruchu zakładu górniczego, który w szczególności (...) dokonuje właściwego oraz zgodnego z przeznaczeniem doboru maszyn, urządzeń, materiałów, środków i substancji chemicznych, wyrobów z tworzyw sztucznych oraz środków strzałowych i sprzętu strzałowego w sposób uniemożliwiający powstanie zagrożenia dla bezpieczeństwa i zdrowia osób oraz środowiska.

Odnosząc cytowane przepisy do stanu faktycznego sprawy, zdaniem Sądu, zasad tych skarżący – jako zastępca kierownika ruchu zakładu górniczego, pełniący we wskazanych w decyzji okresach funkcję kierownika tego ruchu - nie przestrzegał, choć był do tego zobligowany z racji ww. funkcji oraz zajmowanego stanowiska Dyrektora Technicznego.

Z jego Karty stanowiska pracy wynika bowiem, że do jego obowiązków pracowniczych należało:

1. 1. "Prowadzenie ruchu zakładu górniczego zgodnie z Prawem geologicznym i górniczym, zatwierdzonym Planem Ruchu Zakładu Górniczego, Dokumentem Bezpieczeństwa, Planem Ratownictwa oraz innymi aktami prawnymi i przepisami, zgodnie z zasadami techniki i sztuki górniczej, przy zachowaniu zasady bezpieczeństwa zdrowia i życia ludzi, bezpieczeństwa ruchu zakładu górniczego i bezpieczeństwa powszechnego." (pkt II. 1);
2. 2. "Zapewnienie stosowania i przestrzegania w działalności Kopalni obowiązujących przepisów prawa, w szczególności Prawa geologicznego i górniczego wraz z przepisami wykonawczymi. Kodeksu pracy. Układu Zbiorowego Pracy, Regulaminu Pracy itp." (pkt. II.5);
3. 3. "Kierowanie Kopalnią i wszelkimi zagadnieniami technicznymi (...)" (pkt II.8).

W zakresie uprawnień Karta stanowiska pracy przewiduje prawo strony do:

1. 1. "Wydawania decyzji regulujących działalność podległych mu komórek organizacyjnych, a także ruchu zakładu górniczego i w zakresie kierowania Kopalnią jako Oddziałem "D" S.A. " (pkt III. 1);
2. 2. "Wydawania wiążących poleceń służbowych co do metod i sposobu wykonywania pracy" (pkt III.2);
3. 3. "Wydawanie zarządzeń, poleceń służbowych i pism okólnych w ramach posiadanych kompetencji, regulujących działalność podległych komórek. " (pkt III).

Odnośnie zarzutu 1. Sąd zaważył, że kontrola przeprowadzona [...] r., w wyniku której Prezes WUG wydał decyzję znak [...], wykazała, że stopień korozji obudowy był tak duży, że w kilkunastu przypadkach obudowa nie miała kontaktu ze spągiem wyrobiska, co potwierdzał stwierdzony brak dolnych odcinków łuków ociosowych. W odniesieniu do tego zarzutu skarżący zarzuca "brak dokonania jakichkolwiek czynności w celu ustalenia faktycznego stanu obudowy," jednak Sąd nie uznał tego zarzutu za uzasadniony. Po pierwsze, stan obudowy stał się przyczyną wydania ww. decyzji o wstrzymaniu ruchu zakładu górniczego w części określonej w jej pkt. 2 tj. dotyczącej robót w przekopie wyładowczym, która – wobec niewniesienia odwołania - stała się ostateczna, z czego można wywieść, że Kopalnia nie kwestionowała zawartych w niej ustaleń, także w zakresie stanu obudowy, na co zwrócił uwagę organ odwoławczy.

Po wtóre – co nawet bardziej istotne - świadomość złego stanu obudowy mieli nawet przed kontrolą sami pracownicy Kopalni, w tym skarżący.

W decyzji I instancji wskazano bowiem, że z zeznań P. M., kierownika działu górniczo-wentylacyjnego w "A" wynikało, że w jego ocenie stan obudowy pozwalał na poruszanie się w chodniku, ale nie pozwalał na wykorzystanie obudowy do podwieszenia do niej kolejek, przy pomocy których dokonywano rozładunku urobku. Wskazał też, że w jego odczuciu "było niebezpiecznie". Oświadczył, że przygotował technologię wzmocnienia przekopu wyładowczego w trzech wariantach i przekazał ten projekt technologii skarżącemu, jednak żadna technologia nie została podpisana ani wariant nie został wybrany, bo stanowisko dyrektora naczelnego było takie, że nie ma na to środków finansowych. Po wydaniu decyzji o częściowym wstrzymaniu ruchu zakładu górniczego firma wykonująca prace z wykorzystaniem podwieszanych kolejek zleciła wykonanie niezależnej ekspertyzy i to na jej podstawie dyrekcja kopalni "A" wybrała 1 z wariantów wzmocnienia obudowy, wskazanego wcześniej przez niego.

Okoliczności te wskazują również na niezasadność zarzutu 2. skargi w zakresie nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego co do stanu obudowy, skoro jej zły stan wskazujący na konieczność dokonania wzmocnień wskazywali zarówno inni pracownicy Kopalni, jak i niezależny ekspert.

Z powyższego wynika, że skarżący musiał sobie zdawać sprawę ze stanu obudowy i to zarówno z racji własnych najwyższych kwalifikacji górniczych, ale także z racji tego, że na zły stan obudowy zwracali uwagę inni wykwalifikowani pracownicy, a mimo to dopuścił do wykonywania pracy (nie wstrzymał jej) w przekopie wyładowczym w takiej technologii, która stwarzała niebezpieczeństwo dla pracujących tam ludzi.

Fakt, że na wykonanie prac wzmacniających przekop nie wyraził zgody dyrektor nie może stanowić usprawiedliwienia dla skarżącego, którego obowiązkiem było nie dopuścić do prowadzenia pracy w warunkach zagrażających bezpieczeństwu załogi.

Co do tej okoliczności należy zwrócić uwagę na § 28 ust 1 rozporządzenia, zgodnie z którym w zakładzie górniczym stosuje się maszyny, urządzenia, materiały, środki i substancje chemiczne, wyroby z tworzyw sztucznych oraz środki strzałowe i sprzęt strzałowy, które zostały odpowiednio dobrane do warunków geologiczno-górniczych i środowiskowych w miejscu ich zastosowania oraz § 124 ust. 1 rozporządzenia, stanowiący, że obudowę podporową wyrobisk wykonuje się w sposób zapewniający (...) jej odpowiednią stabilność i podporność.

Odnosząc cytowane przepisy do stanu faktycznego sprawy zauważyć należy, że zastosowane urządzenia (podwieszana kolejka) nie została odpowiednio dobrana do warunków środowiskowych w miejscu ich zastosowania, gdzie obudowa była skorodowana, a obudowa podporowa nie zapewniała stabilności i podporności odpowiedniej do zastosowanej technologii.

W zakresie zarzutu 2. tj. dopuszczenia do wykonywania robót górniczych w chodniku (przekopie) wyładowczym na poziomie [...] m bez zatwierdzonej przez kierownika ruchu zakładu górniczego technologii wykonywania tych prac Sąd zauważył, że projekt techniczny wykonania tych prac został zatwierdzony przez kierownika ruchu zakładu górniczego po kontroli, co oznacza, że skoro prace w tym chodniku (przekopie) były wykonywane przed zatwierdzeniem projektu, to odbywały się sprzecznie z § 34 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 3 i § 38 ust. ust. 3 rozporządzenia.

Stosownie do § 34 ust. 1 rozporządzenia, roboty górnicze prowadzi się na podstawie dokumentacji uwzględniającej warunki geologiczne i górnicze, a z § 34 ust. 2 pkt 3 wynika, że dokumentację tę stanowią m.in. projekty techniczne lub technologie wykonywania robót. Z § 38 ust. 3 rozporządzenia wynika, że dla robót górniczych innych niż wymienione w ust. 1 opracowuje się technologię ich wykonywania. Sąd podziela stanowisko organów obu instancji, że lokowanie urobku w przekopie wyładowczym powinno odbywać się na podstawie technologii wykonywania robót, uwzględniającej warunki geologiczne i górnicze, w tym stan obudowy wyrobiska. Z § 38 ust. 4 rozporządzenia wynika, że - niezależnie od podmiotu, który opracowuje technologię - technologia ta powinna zostać zatwierdzona przez kierownika ruchu zakładu górniczego. Z powyższego wynika, że także zarzut 2. znalazł oparcie w przepisach prawa i zgromadzonych dowodach.

Co do zarzutu 3. tj. dotyczącego dopuszczenia do prowadzenia ruchu zakładu górniczego (drążenia wyrobiska w pokł. [...]) niezgodnie z Planem ruchu zakładu górniczego i bez zatwierdzenia przez kierownika ruchu zakładu górniczego projektu technicznego tego wyrobiska, Sąd zważył, że plan ruchu nie zezwala na wykonywanie wyrobisk w pokładzie węgla zagrożonym tąpaniami, a jedynie na wyrobiska wykonywane w skale płonnej.

W pkt. 18 "Dodatku nr 4 do Planu ruchu likwidowanego podziemnego zakładu górniczego pt. "Zagrożenie tąpaniami; przewidywanie kształtowania się i sposoby usuwania zagrożenia w miarę postępu likwidacji" wskazano, że "W latach 2016-2020 nie będą prowadzone żadne roboty górnicze w warunkach zagrożenia tąpaniami". W pkt. 18.1 Dodatku nr 4 zaliczono pokład [...] do II (najwyższego) stopnia zagrożenia tąpaniami, a zgodnie z pkt. 18.2 Dodatku nr 4 pt. "Monitorowanie zagrożenia tąpaniami i profilaktyka tąpaniowa" postanowiono, że "W "A" jest brak bieżącego, ciągłego monitorowania zagrożenia tąpaniami. W przypadku drążenia wyrobisk w zagrożeniu tąpaniami, zostaną one objęte monitoringiem, który wprowadzony będzie dodatkiem do planu ruchu."

Jak wskazały organy obu instancji, pokład [...] w "A" zaliczony jest do II stopnia zagrożenia tąpaniami (najwyższego). Prowadzenie robót w takich warunkach, dla zapewnienia bezpieczeństwa zatrudnionej załogi, wymaga odpowiednich obserwacji sejsmicznych i sejsmologicznych oraz zastosowania adekwatnej profilaktyki i rygorów robót i – jak wynika z cytowanych zapisów pkt.18.2. Dodatku nr 4 – wprowadzone będzie kolejnym dodatkiem do planu ruchu, co nie nastąpiło. "A" nie posiadała technicznych możliwości zapewniających takie obserwacje, nie zastosowano również żadnej profilaktyki przeciwtąpaniowej ani nie wprowadzono żadnych rygorów prowadzenia robót. Roboty prowadzono tak, jakby wyrobisko drążone było w skale płonnej, a kontrola przeprowadzona [...] r. przez pracownika Wyższego Urzędu Górniczego wykazała, że w całym przekroju wyrobiska (ok. 4,0 m) występował węgiel. Oznacza to, że skarżący zastępujący nieobecnego kierownika ruchu "A", w okresie [...]- [...] r. dopuścił do drążenia wyrobiska z naruszeniem postanowień obowiązującego planu ruchu oraz bez zatwierdzonego projektu technicznego dla tej roboty, co uczyniło uzasadnionym także zarzut 3.

Stosownie do art. 77 ust. 1 Pgg, w stosunku do osoby, która czynności określone w rozdziałach 1 i 2 [w dziale IV Pgg] wykonuje z rażącym niedbalstwem, z naruszeniem Pgg lub rażącym naruszeniem wydanych na jej podstawie przepisów, można orzec, w drodze decyzji, zakaz ich wykonywania, na okres do 2 lat.

W ocenie Sądu w badanej sprawie przesłanki te zostały spełnione, zatem zarzut 1. skargi nie jest zasadny. Samo tylko dopuszczenie do wykonywania pracy w warunkach zagrażających bezpieczeństwu ludzi (zarzut 1. decyzji ws. orzeczenia zakazu), czego skarżący miał świadomość z racji znanego mu złego stanu obudowy, stwierdzonego wariantowym projektem jej wzmocnienia, uznać należy za wykonane z rażącym niedbalstwem, naruszeniem Pgg i rażącym naruszeniem przepisów wykonawczych w zakresie zapewnienia odpowiedniej stabilności i podporności przez obudowę podporową wyrobisk.

Również dwa pozostałe zarzuty organów obu instancji, z powodów wyżej omówionych, Sąd cenił jako uzasadnione. W szczególności dopuszczenie do wykonywania prac bez zatwierdzenia koniecznej dokumentacji przez kierownika ruchu zakładu górniczego i ich ujęcia w Planie ruchu zakładu górniczego uznać należy za rażące naruszenie Pgg, przy czym podnoszona przez stronę kwestia terminologii (przekop czy chodnik) nie ma znaczenia; prace takie w ogóle nie powinny być wykonywane bez sporządzenia kolejnego dodatku do planu ruchu zakładu górniczego przewidującego zastosowanie adekwatnej profilaktyki i rygorów robót i poprzedzonego obserwacjami sejsmicznymi i sejsmologicznymi.

Odnośnie obciążenia strony konsekwencjami wszelkich nieprawidłowości Sąd nie stwierdził, aby istotnie cała odpowiedzialność spoczywała na skarżącym. Jednak skoro ani on sam nie doprowadził do stanu prowadzenia robót górniczych w sposób zgodny z prawem, ani nie wykazał, że zlecił określone działania podległym mu pracownikom i podjął działania w celu wyegzekwowania wydanych poleceń, to taka odpowiedzialność na nim ciąży z racji zajmowanego stanowiska Dyrektora Technicznego, odpowiedzialnego za wszelkie sprawy techniczne w kopalni, jak i funkcji zastępcy kierownika ruchu zakładu górniczego, a w okresach wskazanych w decyzji II instancji – pełniącego obowiązki kierownika tego ruchu.

Co do faktycznej daty rozpoczęcia robót związanych z drążeniem przekopu (chodnika) rurowego Sąd podziela pogląd organu, że jest to okoliczność drugorzędna; istotnym jest, że w dniu kontroli prace te trwały i nie zostały wstrzymane.

Fakt, że chodnik rurowy drążony był w pokładzie [...], a nie łupku piaszczystym wynika z pkt. 1 uzasadnienia decyzji z [...] r. o częściowym wstrzymaniu ruchu zakładu górniczego.

W przedmiotowej sprawie Sąd uwzględnił, że orzeczony zakaz niewątpliwie stanowi uciążliwość dla strony. Tym niemniej, z drugiej strony został nałożony w wymiarze połowy dopuszczalnego okresu. Nadto uwzględnić należy i to, że wszelkie uchybienia w zakresie zgodniej z prawem organizacji działalności górniczej mogą skutkować zagrożeniem życia i zdrowia ludzi, dlatego organy nadzoru górniczego nie mogą tolerować żadnych nieprawidłowości w tym zakresie.

Odnośnie zarzutu skargi niewyłączenia od załatwienia sprawy pracownika Wyższego Urzędu Górniczego przeprowadzającego kontrolę należy zauważyć, że żadna z decyzji wydanych w przedmiotowej sprawie nie została wydana przez tego pracownika, działającego z upoważnienia organu, lecz przez działających z upoważnienia Prezesa: Wiceprezesa K. K. (I inst.) i Wiceprezesa K.W. (II inst.).

W zakresie zarzutu dotyczącego błędnego pouczenia świadków o wymiarze kary za zeznanie nieprawdy lub zatajenie prawdy, Sąd podziela stanowisko organu, że uchybienie to nie ma wpływu na wynik sprawy.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.