Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Rektora Wyższej Szkoły Technicznej w Katowicach (dalej jako: organ, WST, Szkoła) z dnia 30 listopada 2021 r. oznaczoną nr 05/DR/21/L/JR/A.O, po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymano w mocy decyzję Rektora Wyższej Szkoły Technicznej w Katowicach z dnia 3 listopada 2021 r. nr [...] o zawieszeniu we wszystkich prawach studenta do czasu wydania orzeczenia przez Komisję Dyscyplinarną, J. R. (dalej: jako skarżąca) studentki kierunku [...], trybu niestacjonarnego, Wyższej Szkoły Technicznej w Katowicach.
Z akt administracyjnych wynika następujący stan prawny i faktyczny sprawy:
W dniu 10 września 2021 r. skarżąca wystąpiła do WST z prośbą o przesłanie karty przebiegu studiów, która to karta została jej wysłana w dniu 7 października 2020 r. Następnie w dniu 8 października 2021 r. do WST wpłynęła prośba z [...] University [...] w S. o weryfikację karty przebiegu studiów, która wpłynęła do ww. placówki od skarżącej. Po weryfikacji okazało się, że karta przebiegu studiów przekazana przez [...] University [...] różni się znacząco od karty, którą WST wydała skarżącej. Różnice polegały na tym, że na karcie znalazły się przedmioty które nie były objęte programem nauczania na pierwszym roku studiów oraz były zamieszczone inne oceny niż te, które otrzymała skarżąca. Nadto pieczęć i podpis Dziekana WST był w innym miejscu. Inna też była szata graficzna karty. O stwierdzonych różnicach WST poinformowało [...] University [...].
W związku z powyższym WST w dniu 2 listopada 2021 r. złożyła w Prokuraturze Rejonowej w Z. zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa z art. 270 § 1 ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. kodeks karny (tj. Dz.U z 2022 poz. 1138) (dalej: KK), polegającego na przerobieniu karty przebiegu studiów przez skarżącą.
Niezależnie od powyższego w październiku 2021 r. do Rektora Wyższej Szkoły Technicznej w Katowicach wpłynął wniosek Prorektora Wyższej Szkoły Technicznej w Katowicach o wszczęcie wobec skarżącej postępowania dyscyplinarnego w związku ze stalkingiem opisanym w art. 190A KK. jakiego miała się dopuszczać skarżąca. Polegał on na częstym nękaniu wyżej wymienionego sms-ami niezwiązanymi ze sprawami Uczelni, które były wysyłane nocą i burzyły mir domowy. Nadto skarżąca miała pomawiać publicznie Prorektora o różne nieobyczajne zachowania.
W związku z powyższym, Rektor WST polecił pismem z dnia 3 listopada 2021 r. Rzecznikowi Dyscyplinarnemu WST wszcząć wobec skarżącej postępowanie wyjaśniające. Rzecznik Dyscyplinarny to postępowanie wszczął.
Od wniosku dyscyplinarnego z dnia 3 listopada 2021 r. odwołała się skarżąca pismem z dnia 11 grudnia 2021r. przecząc stawianym zarzutom i podnosząc, że poinformowała Policję w S. o fałszerstwie jej dokumentów oraz o kradzieży Macbooka.
W dniu 3 listopada 2021 r., organ wydał decyzję nr [...], o zawieszeniu skarżącej we wszystkich prawach studenta do czasu wydania orzeczenia przez Komisję Dyscyplinarną.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zawieszenie jest środkiem zapobiegawczym do czasu wydania orzeczenia przez Komisję Dyscyplinarną ponieważ istnieją wobec skarżącej uzasadnione przesłanki podejrzenia popełnienia przestępstwa z art. 270 § 1 KK, a podejrzewany czyn jest na tyle poważny że sam w sobie uzasadnia zawieszenie. Organ wskazał też, że podejrzenie skarżącej o jeszcze jedno popełnienie przestępstwa przez skarżącą jakim jest pomówienie pracownika uczelni szkodzi dobremu imieniu uczelni w tym przypadku również na arenie międzynarodowej.
Od tej decyzji pismem z dnia 12 listopada 2021 r. odwołała się skarżąca, opisując okoliczności sprawy i podnosząc m.in., że poczyniła olbrzymie nakłady finansowe oraz czasowe podejmując studia a zawieszenie jej w prawach studenta spowodowało zablokowanie jej w dotychczasowych zajęciach oraz utratę dotychczasowych osiągnięć.
Ostateczną decyzją z dnia 30 listopada 2021 r. oznaczoną nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy Rektor Wyższej Szkoły Technicznej w Katowicach utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 3 listopada 2021 r. nr [...] o zawieszeniu we wszystkich prawach skarżącej do czasu wydania orzeczenia przez Komisję Dyscyplinarną
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ m.in. wskazał, że zgodnie z art. 312 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2018 r. poz. 1668 ze zm. – dalej jako: "P.s.w.n."), w przypadku uzasadnionego podejrzenia popełnienia przez studenta przestępstwa, rektor jednocześnie z poleceniem przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego może zawiesić studenta w prawach studenta do czasu wydania orzeczenia przez komisję dyscyplinarną. Organ rozpatrując sprawę stwierdził, że istnieją rzeczywiste przesłanki do zawieszenia skarżącej.
Nadto organ podniósł, iż skarżąca przez wzgląd na wybrany kierunek studiów zamierza zostać [...], który w praktyce postępowania kieruje się najwyższymi wartościami.
W konsekwencji wskazał też, że skarżona decyzja odpowiadała prawu, zaś rozstrzygnięcie było konieczne.
Na powyższą decyzję Rektora Wyższej Szkoły Technicznej w Katowicach, skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zarzuciła w niej:
- - naruszenie przepisów postępowania tj. art. 39 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), dalej "KPA" poprzez brak doręczenia zaskarżonej decyzji zgodnie z wymogami stawianymi w tym zakresie przez powołany przepis prawa, skutkujące wprowadzeniem postronnie skarżącej stan niepewności co do dalszych następstw oraz konsekwencji wydanej decyzji w sferze przysługujących skarżącej praw oraz w zakresie jej statusu jako studenta Wyższej Szkoły Technicznej w Katowicach,
- - naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 312 ust. 5, P.s.w.n., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie tj.:
1.niepoczynienie własnych merytorycznych ustaleń faktycznych w przedmiocie istnienia uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa przez skarżącą i w konsekwencji bezpodstawne zawieszenie jej we wszystkich prawach studenta jedynie w oparciu o uzyskane informacje z [...] University [...] w S., które stanowią jedyne źródło informacji do poczynienia własnych ustaleń faktycznych.
2.zastosowanie środka zapobiegawczego w postaci zawieszenia skarżącej we wszystkich prawach studenta przy jednoczesnym nie uwzględnieniu całokształtu dotychczasowej postawy skarżącej jako studenta, jej dotychczasowych osiągnięć na uczelni oraz zaangażowania w naukę, a także złożonych przez skarżąca wyjaśnień i dowodów.
W związku z czym skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji administracyjnej i poprzedzającej ją decyzji Rektora Wyższej Szkoły Technicznej w Katowicach z dnia 3 listopada 2021 r. nr [...], ewentualnie o:
- - przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi, a także zasądzenia kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.
Skarżąca w uzasadnieniu ww. skargi wskazała, że zaskarżona decyzja nie została jej prawidłowo doręczona poprzez drogę elektroniczną, ponieważ nie wyraziła zgody na taką formę doręczenia. Zatem doręczenie pisma drogą elektroniczną było nieprawidłowe.
Nadto podniosła okoliczności, które były zawarte w jej wcześniejszych pismach oraz podniosła następujące argumenty:
- - zgłoszenie kradzieży jej dokumentów i komputera po siedmiu dniach od zdarzenia, organ interpretuje na jej niekorzyść,
- - organ wydając zaskarżona decyzję nie poczynił własnych, merytorycznych ustaleń w przedmiocie istnienia uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa przez skarżącą, ponieważ samo zawiadomienie z [...] University [...] w S., to za mało by podjąć rzetelne rozstrzygnięcie,
- - organ pominął fakt złożenia przez skarżącą zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa przerobienia dokumentów i wykluczenie jej z kręgów podejrzanych o to przestępstwo przez [...] Policję.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ wskazał m.in., że zgodnie z art. 312 ust. 5 P.s.w.n. w przypadku uzasadnionego podejrzenia popełnienia przez studenta przestępstwa, Rektor jednocześnie z poleceniem przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego może zawiesić studenta w prawach studenta do czasu wydania orzeczenia przez komisję dyscyplinarną.
Organ wskazał też, że Prokuratura Rejonowa w Z. prowadzi śledztwo przeciwko skarżącej podejrzanej o popełnienie przestępstwa z art. 270 § 1 KK, które nie zostało dotychczas zakończone. Zdaniem organu, zawieszenie skarżącej w prawach studenta jest celowe, gdyż jako studentka dopuściła się naruszenia porządku dyscyplinarnego, które nie licuje z godnością studenta. Ponadto, z uwagi na rodzaj przestępstwa jest wysoce prawdopodobne skazanie studentki przez sąd powszechny, a tym samym orzeczenie przez komisję dyscyplinarną kary wydalenia z uczelni.
Zawieszenie skarżącej jest niezbędne dla zapewnienia poczucia bezpieczeństwa w uczelni i wymaga tego jej dobre imię.
Zatem w opinii organu, skarga jest nieuzasadniona i jako taka powinna być oddalona.
Na rozprawie w dniu 9 września 2022 r. skarżąca podniosła m.in., że w sprawie sfałszowania jej karty przebiegu studiów i przesłania tejże karty do [...] University [...] zawiadomiła Policję w S., która uniewinniła ją od zarzucanego jej podejrzenia popełnienia tego przestępstwa wskazała też, że skradziono jej dokumenty oraz telefon komórkowy wraz z laptopem o czym poinformowała organy ścigania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) tej działalności administracji publicznej, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
Sąd uznał, że zaskarżony akt podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego ponieważ rozstrzygnięcie rektora wydane na skutek rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy może stanowić przedmiot skargi do sądu administracyjnego zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a. Zatem nie ulega wątpliwości, że ostateczna decyzja o zawieszeniu studenta w jego prawach przez rektora podlega kognicji sądu administracyjnego.
Sąd przyjął za prawidłowy stan sprawy ustalony przez organ.
Istotą sporu jest ocena zasadności zaskarżonej decyzji o zawieszeniu we wszystkich prawach studenta do czasu wydania orzeczenia przez Komisję Dyscyplinarną.
W Ustawie o szkolnictwie wyższym i nauce zawarte są przepisy dotyczące odpowiedzialności dyscyplinarnej studentów. Natomiast instytucję zawieszenia studenta w prawach studenta uregulowano w art. 312 ust. 5 P.s.w.n. Zgodnie z tym przepisem w razie uzasadnionego podejrzenia popełnienia przez studenta przestępstwa, Rektor jednocześnie z poleceniem przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego może zawiesić studenta w prawach studenta do czasu wydania orzeczenia przez komisję dyscyplinarną. Zawieszenie studenta w jego prawach jest elementem postępowania w sprawach dotyczących odpowiedzialności dyscyplinarnej studentów, o czym świadczy m.in. sama treść przepisu art. 312 ust. 5 P.s.w.n. Ponieważ istnieje ścisły związek między podejrzeniem popełnienia przestępstwa a zawieszeniem studenta w prawach studenta oraz wszczęciem postępowania wyjaśniającego i ewentualnie później dyscyplinarnego (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt III SA/Lu 104/13).
Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela ww. stanowisko.
W ocenie Sądu organ zgodnie z art. 312 ust. 5, P.s.w.n. który przewiduje możliwość zawieszenia przez rektora studenta w prawach studenta do czasu wydania orzeczenia przez komisję dyscyplinarną, przyjął dopuszczalne prawnie rozwiązanie wobec skarżącej opierając się o rzeczywisty stan faktyczny sprawy. Albowiem może to mieć miejsce w przypadku uzasadnionego podejrzenia popełnienia przez studenta przestępstwa, jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Jednocześnie rektor ma obowiązek polecić przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, co też uczynił występując z odpowiednim wnioskiem do Rzecznika dyscyplinarnego.
Zdaniem Sądu wbrew przedstawionej przez skarżącą w skardze argumentacji nie można uznać za nieodwracalne skutków zaskarżonej decyzji polegających na niemożności uczestniczenia skarżącej w zajęciach. W świetle zasad doświadczenia życiowego, mając na względzie różne sytuacje losowe, które niekiedy nawet w znacznym okresie uniemożliwiają udział w zajęciach w ramach przewidzianego programu studiów (np. choroba, urodzenie dziecka), nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej, iż nawet wielotygodniowa przerwa studenta w nauce pociąga za sobą zaległości niemożliwe do nadrobienia. Zarazem zwrócić należy uwagę, że skarżąca sama deklaruje podjęcie starań w celu nadrobienia już powstałych zaległości w zakresie niezaliczonych egzaminów i nieodbytych praktyk, a zatem przewiduje taką możliwość.
W związku z powołaniem się przez skarżącą na niebezpieczeństwo skreślenia z listy studentów należy podkreślić, że ocena prawidłowości zaskarżonej decyzji o zawieszeniu w prawach studenta, a w konsekwencji kwestia wywołania przez nią skutków prawnych ma charakter wyłącznie tymczasowy, ponieważ dopiero rozstrzygnięcie Komisji Dyscyplinarnej ma charakter finalny.
W ocenie Sądu nie można również zgodzić się z twierdzeniem skarżącej, iż zaskarżona decyzja spowoduje faktyczne pozbawienie skarżącej możliwości kontynuowania nauki oraz zniweczenie na zawsze sukcesów naukowych skarżącej, jak również dotychczas poniesionych wydatków na kształcenie. Skarżąca nie przedstawiła bowiem żadnych argumentów i okoliczności, które przemawiałyby za przyjęciem, iż niemożność aktualnego uczestniczenia w zajęciach miałaby wyłączać kontynuowanie studiów w przyszłości i wykorzystanie dotychczasowych osiągnięć w tym zakresie.
Sąd zauważył, że instytucja zawieszenia studenta w prawach może zostać wykorzystana przez Rektora w razie uzasadnionego podejrzenia popełnienia przez studenta przestępstwa. Jednocześnie Rektor wraz z poleceniem przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego może zawiesić studenta w prawach studenta (art. 312 ust. 5 P.s.w.n. Istnieje zatem ścisły związek między uzasadnionym podejrzeniem popełnienia przestępstwa a zawieszeniem studenta w prawach studenta oraz wszczęciem w pierwszej kolejności postępowania wyjaśniającego i potencjalnie później procedury dyscyplinarnej. Ratio legis wykorzystania tej instytucji przez rektora może być podyktowane potrzebą "zapewnienia poczucia bezpieczeństwa w uczelni i wymaga tego jej dobre imię". Umiejscowienie tej regulacji w rozdziale traktującym o odpowiedzialności studenta wskazuje, że zawieszenie studenta w jego prawach przez rektora jest elementem postępowania w sprawach dotyczących odpowiedzialności dyscyplinarnej studentów, choć decyzja taka nie jest wydawana w ramach postępowania dyscyplinarnego ani w ramach poprzedzającego go postępowania wyjaśniającego.
W konsekwencji należy przyjąć, iż w tych sprawach nie znajduje zastosowania kodeks postępowania karnego. Zaś zastosowanie tego instrumentu przez rektora traktowane jest jako środek zapobiegawczy, a nie surogat kary dyscyplinarnej.
W ocenie Sądu w praktyce pojawiają się problemy interpretacyjne w odniesieniu do użytego przez ustawodawcę zwrotu "jednocześnie" jako momentu wydania przedmiotowego rozstrzygnięcia przez rektora. Zastosowanie wykładni językowej może prowadzić do wniosku, że zawieszenie studenta w prawach następuje w koegzystencji z poleceniem przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Niemniej w orzecznictwie sądowym podkreśla się, że termin ten wyznacza najwcześniejszy moment zawieszenia studenta w prawach w tym trybie, czyli innymi słowy, może nastąpić bez uprzedniego polecenia wszczęcia postępowania wyjaśniającego. W rezultacie oznacza, że zastosowanie tego środka będzie możliwe także w toku postępowania wyjaśniającego oraz dyscyplinarnego.
Okres zawieszenia studenta w prawach w tym przypadku nie został przez ustawodawcę określony w sposób ścisły. Z dyspozycji art. 312 ust. 5 P.s.w.n. wynika, że maksymalny czas zawieszenia trwa do czasu wydania orzeczenia przez komisję dyscyplinarną. Wykorzystanie przez Rektora przyznanego uprawnienia może być zasadne zwłaszcza wtedy, gdy prawdopodobne jest orzeczenie przez komisję dyscyplinarną kary najsurowszej w postaci wydalenia studenta z uczelni.
Ponadto ustawodawca – w przeciwieństwie do kary dyscyplinarnej określonej w art. 308 pkt 4 P.s.w.n. nie wskazuje, że zawieszenie następuje w określonych prawach, lecz generalnie, we wszystkich prawach. Podkreślenia wymaga jednak, że student zawieszony w prawach nie traci statusu studenta, ale niemożność korzystania z uprawnień wynikających ze stosunku administracyjnoprawnego łączącego go z uczelnią. W szczególności zawieszony student może nadal korzystać z ulgi komunikacyjnej w tym nawet w niektórych liniach lotniczych dla studentów, a także, ze zniżki na zakup biletów do obiektów kultury, kin, parków wodnych, na imprezy sportowe, ulg i zniżek w księgarniach, restauracjach, a nawet w niektórych bankach oferujących konta studenckie i specjalne karty kredytowe, o ile posiada ważną legitymację studencką.
W opinii Sądu dla zakresu kontroli sądowoadministracyjnej takich decyzji istotne znaczenie ma ich uznaniowy charakter. Wszak w odniesieniu do decyzji tego rodzaju kontrola sądu sprowadza się do zbadania prawidłowości postępowania prowadzonego przez Rektora oraz formalnej prawidłowości rozstrzygnięcia oraz ustalenia, czy ocena organu nie była dowolna i mieściła się w granicach wyznaczonych przez normy prawne, a także czy Rektor uzasadnił rozstrzygnięcie sprawy studenta dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami. Ponadto zakres sądowej kontroli legalności decyzji uznaniowej rektora obejmuje ocenę, "czy organ podejmujący decyzję prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym decyzji mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym oraz czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach". Sąd administracyjny bada bowiem zgodność z prawem, a nie celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia w niej zawartego.
Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organ rzetelnie rozważał, czy spełnione zostały przesłanki do zawieszenia skarżącej we wszystkich prawach studenta do czasu wydania orzeczenia przez Komisję Dyscyplinarną.
W ocenie Sądu na podstawie okoliczności ustalonych w trakcie postępowania administracyjnego trafnie uznano, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa ponieważ w okolicznościach przedmiotowej sprawy zostały spełnione przesłanki do zawieszenia skarżącej.
Sąd zauważył też, że zaskarżona decyzja nie przesądza o winie skarżącej i nie jest tożsama z decyzją o skreśleniu z listy studentów. Natomiast stwierdzone i zważone okoliczności sprawy stanowiły zasadną podstawę do wydania zaskarżonej decyzji o zawieszeniu skarżącej we wszystkich prawach studenta do czasu wydania orzeczenia przez Komisję Dyscyplinarną. Zaś zarzut niepoczynienia przez organ własnych ustaleń w przedmiocie uzasadnionego popełnienia przestępstwa przez skarżącą nie znajduje oparcia w przedstawionych aktach sprawy.
W konsekwencji Sąd nie stwierdził też zarzucanego przez skarżącą naruszenia przez organ art. 39 k.p.a., ponieważ organ doręczył zaskarżoną decyzję na wskazany adres do doręczeń korespondencji listem poleconym a dodatkowo (grzecznościowo) za pośrednictwem poczty e-mail, ponieważ skarżąca pozostawała z uczelnią w takim kontakcie.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151.p.p.s.a., orzekł jak sentencji wyroku.