Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 24 listopada 2021 r., znak [...], Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako organ, Prezes ZUS) stwierdził uchybienie przez M. B. (dalej jako strona, skarżąca) terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L., którą odmówiono umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą będącą jednocześnie płatnikiem tych składek, w łącznej kwocie 25.350,75 zł.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 134, art. 127 § 3, art. 180 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej jako kpa) w zw. z art. 83b ust. ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 423 – dalej jako usus).
W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że decyzję organu I instancji skarżąca odebrała 20 października 2021 r. Czternastodniowy termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął 4 listopada 2021 r. Strona swój wniosek złożyła 5 listopada 2021 r., zatem jeden dzień po upływie przepisanego terminu.
W skardze do tutejszego Sądu skarżąca podniosła, że w jej ocenie złożyła wniosek z zachowaniem terminu ustawowego. Gdyby tak jednak nie było domagała się przywrócenia terminu do złożenia tego wniosku. Wskazała również, że postępowanie dotyczy umorzenia należności po jej zmarłym mężu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Przedstawił stan faktyczny sprawy i wywiódł, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony dopiero w skardze, a nie wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 – dalej jako ppsa) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c ppsa).
Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uszło uwagi organu, że ustawą z dnia 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 2255) do ustawy nowelizowanej (ustawa o szczególnych rozwiązaniach (...) Dz. U. z 2020 r., poz. 374) dodany został przepis art. 15zzzzzn2, którego ust. 1 pkt 2 i 5 i ust. 2 stanowi, że w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
Stan epidemii na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej został ogłoszony z dniem 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z tej samej daty, w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 491). Stan ten został zniesiony dopiero 16 maja 2022 r. na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczpospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r., poz. 1027). W dacie złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stan epidemii trwał. Organ stwierdzając złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z uchybieniem terminu zobowiązany był wdrożyć tryb wynikający z powołanego wyżej art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19, zawiadomić stronę o uchybieniu terminu i wyznaczyć jej 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
Obowiązkiem organu ponownie rozpatrującego sprawę będzie zastosowanie trybu przewidzianego powołanym przepisem, rozstrzygnięcie ewentualnego wniosku o przywrócenie terminu, a dopiero później – merytoryczne rozpatrzenie sprawy, jeżeli wniosek o przywrócenie terminu okaże się zasadny. Nawet jeśli organ ponownie rozpoznając sprawę będzie procedował już po zniesieniu stanu epidemii, to powołany wyżej przepis i tak znajdzie zastosowanie. Istotnym jest to, kiedy nastąpiło uchybienie terminu, a nie kiedy będzie orzekał organ.
Z tych względów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa.