Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 8 stycznia 2022 r., znak 070000/71/45616/2020-RED-RDZ-ODW-EB, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako organ, Prezes ZUS) stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie L. K. (dalej jako strona, skarżący) z opłacania należności z tytułu składek należnych za maj 2020 r.
Podstawą prawną decyzji były przepisy art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 – dalej jako k.p.a.) w związku z art. 83b ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 ze zm.) oraz z art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm. – dalej jako ustawa COVID-19).
Organ wskazał, że zgodnie z art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19 płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. Na podstawie art. 129 k.p.a., wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy należy złożyć w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia.
Strona 12 maja 2020 r. złożyła wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek, a decyzją z 29 lipca 2020 r. ZUS odmówił prawa do zwolnienia. Decyzja ta została odebrana przez stronę 3 sierpnia 2020 r. Ustawowy termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął 17 sierpnia 2020 r. Wniosek strony wpłynął do ZUS 1 grudnia 2020 r. został zatem złożony po terminie.
W skardze do tutejszego Sądu skarżący zwrócił uwagę, że jego wniosek został przez niego złożony w terminie, wysłał go 8 maja 2020 r. Podkreślił, że spełnił wszystkie przesłanki uprawniające go do złożenia wniosku: wystąpił u niego spadek obrotów, prowadził działalność i nie posiadał zaległości w opłacaniu składek. Ponadto poinformował, że wniosek składał w tym samym czasie co jego wspólnik, który został zwolniony z opłacania składek za maj 2020 r., natomiast jemu nie przyznano zwolnienia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga jest zasadna, jednak z innych przyczyn niż w niej podniesione.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 – dalej jako p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c p.p.s.a.).
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 p.p.s.a.).
Zdaniem Sądu organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Uszło uwagi Prezesa ZUS, że ustawą z dnia 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 2255), do ustawy COVID-19 dodany został przepis art. 15zzzzzn2. W myśl ust. 1 pkt 2 i ust. 2 tego artykułu, w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów, od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej oraz terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
Decyzja stwierdzająca uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy została wydana 8 stycznia 2021 r., zatem w czasie, kiedy cytowany przepis już obowiązywał. Przed stwierdzeniem uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes ZUS winien najpierw zastosować tryb przewidziany cytowanym przepisem. Ponownie rozpoznając wniosek strony organ zawiadomi stronę o uchybieniu terminu i wyznaczy 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Dopiero jeżeli strona nie złoży wniosku o przywrócenie terminu lub wniosek ten okaże się niezasadny, otworzy się możliwość stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.