Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, po rozpatrzeniu odwołania B. U. (dalej: Strona, Skarżąca) od decyzji Prezydenta Miasta J. nr [...] z [...] r., przyznającej dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od 1 stycznia do 30 czerwca 2020 r. - utrzymało w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie.
W podstawie prawnej SKO wskazało na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.. Dz. U. z 2018 poz. 2096 ze zm.) oraz art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 570)
W uzasadnieniu przedstawiło stan faktyczny i argumentację prawną. Podkreśliło, że Kierownik Zespołu ds. dodatków mieszkaniowych Miejskiego Zarządu Nieruchomości Komunalnych w J. decyzją z [...] r. przyznał Stronie dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł miesięcznie na okres pierwszego półrocza 2020r.
Od powyższej decyzji, w terminie, odwołanie wniosła Strona wyrażając swoje niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji.
Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym SKO powołało się na regulacje zawarte w ustawie z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych (t.j. Dz.U.z 2019, poz.2133) m.in. na warunki przyznawania tego świadczenia, definicję dochodu, tryb wyliczania tego dodatku. Podkreśliło, że organ I instancji ustalił, że dla celów obliczenia dodatku mieszkaniowego łączna kwota wydatków wg. powierzchni normatywnej wraz z ryczałtem za ostatni miesiąc wyniosła w tej sprawie [...] zł, a dochód miesięczny na 1 osobę - [...] zł i nie przekraczał dopuszczalnego dochodu. Średni miesięczny dochód rodziny Strony wyniósł [...] zł. Skoro więc wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego wpłynął do organu pierwszej instancji w dniu [...] r. to należało uwzględnić dochody rodziny strony z trzech miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku tj. wrzesień, październik, listopad 2019 r. Strona w dniu składania wniosku złożyła deklarację o wysokości dochodów członków gospodarstwa domowego za okres od września do listopada 2019 r. podając, że uzyskała dochód z emerytury ZUS w kwocie [...] zł i emerytur z ZUS w kwocie [...] zł oraz zwrotu za wodę w kwocie [...] zł. Tym samym średni miesięczny dochód rodziny strony za ww. okres wynosi [...] zł, co na osobę w rodzinie daje kwotę [...] zł. Zatem dodatek mieszkaniowy w gospodarstwie 2 osobowym jest różnicą między wydatkami wg. powierzchni normatywnej wraz z ryczałtem a 15 % udziałem średniego miesięcznego dochodu gospodarstwa: [...] zł-15% z [...] zł =[...] zł.
Odnosząc się do zarzutów odwołania SKO stwierdziło prawidłowe ustalenie dochodu przez organ pierwszej instancji z uwzględnieniem nadpłaty za wodę za okres I półrocza 2019 r. strona otrzymała zwrot w wysokości [...] zł, które zostało zaksięgowane na kartotece wnioskodawcy [...] r. do rozliczenia w październiku 2019 r. Odnośnie skargi na pracownika MZNK w J. dot. kwestii dodatku energetycznego Kolegium wskazało swą niewłaściwość i możliwość złożenia skargi do Dyrektora MZNK w J..
Kwestionując prawidłowość powyższej decyzji ostatecznej Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wskazując, że dodatek mieszkaniowy ustalony dla skarżącej winien być wyższy, gdyż organ nieprawidłowo policzył koszty i zawyżył dochody.
W odpowiedzi na skargę, SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U z 2019 r., poz. 2325; zwanej dalej ppsa) Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Nadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1).
Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem rozstrzygnięcie w tej sprawie nastąpiło z naruszeniem przepisów prawa procesowego i w konsekwencji materialnego. W przedmiotowej sprawie spór sprowadza się do prawidłowości ustalenia dochodu skarżącej przyjętego do wyliczenia dodatku mieszkaniowego, w tym zwrotu podatku nadpłaconego za wodę za I półrocze 2019.
Wskazać należy, że dla prawidłowego ustalenia dodatku mieszkaniowego niezbędne jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, w tym wysokości dochodu wnioskodawcy za okres ostatnich 3 miesięcy przed złożeniem wniosku. Tylko do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego możliwe jest zastosowanie prawa materialnego, co winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji zgodnie z art. 107 § 3 kpa. Powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, z kolei, uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Winno być dla strony przekonujące (art. 11 kpa), gdyż ma ona prawo znać argumenty i przesłanki wydanej. Motywy decyzji winny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśnić tok rozumowań prowadzących do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy.
W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie zaskarżona decyzja nie spełnia wskazanego wymogu, bowiem jest niepełna, a przez to nieprzekonująca. W szczególności organ nie wyjaśnił dlaczego przyjął za średniomiesięczny dochód rodziny skarżącej kwotę [...] zł, na osobę [...] zł wliczając oprócz świadczeń emerytalnych otrzymany zwrot za wodę. Powołał wprawdzie regulacje ustawowe i definicję dochodu; wskazał, że skarżąca sama wpisała taką kwotę dochodu w deklaracji załączonej do wniosku, jednakże przyjęte za Stroną wyliczenie w rzeczywistości nie odpowiada faktycznym jej dochodom, co zresztą skarżąca podnosi zarówno w odwołaniu, jak i w skardze.
Przedstawione przez organy wyliczenie dodatku mieszkaniowego, z racji wątpliwości co do rzeczywistego dochodu skarżącej w okresie 3 miesięcy poprzedzających jego złożenie - w ocenie Sądu - nie pozwalają uznać, że dodatek mieszkaniowy został prawidłowo obliczony. Kwestii dochodu nie ustaliły prawidłowo organy obu instancji. SKO bezkrytycznie przyjęła do dochodu również rozliczenie zapłaconych mediów w 2019r. i zwróconą Stronie z tytułu wody nadpłatę - czyli kwotę inną niż wymienione w ustawie.
W myśl bowiem art. 3 ust. 3 ustawy za dochód uważa się wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. Do dochodu nie wlicza się natomiast, według dalszej treści wskazanego przepisu, min. świadczeń pomocy materialnej dla uczniów, dodatków dla sierot zupełnych, jednorazowych zapomóg z tytułu urodzenia się dziecka, dodatku z tytułu urodzenia dziecka, pomocy w zakresie dożywiania, zasiłków pielęgnacyjnych, zasiłków okresowych z pomocy społecznej, jednorazowych świadczeń pieniężnych i świadczeń w naturze z pomocy społecznej, dodatku mieszkaniowego. Z treści przytoczonego przepisu wynika, iż ustawodawca uznał za dochód "wszelkie przychody" wnioskodawcy. Nie ma zatem znaczenia czy dany przychód został otrzymany jednorazowo, incydentalnie, czy też jest on uzyskiwany regularnie, ani czy ma on charakter materialny czy też nie.
Nie można jednak pominąć dalszej część zdania w którym zwrot ten został wyrażony (art. 3 ust. 3 zdanie pierwsze), a w którym wskazuje się, że dochodem są wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz chorobowe. Powyższe oznacza, że zwrot "wszelkie przychody" jest związany z dochodami, od których należy i można odliczyć koszty ich uzyskania, składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Nie można zatem zwrotu tego, tak jak zdaje się uczyniły to orzekające w sprawie organy, stosować do zwrotu nadpłaty z tytułu opłat za media, np. za wodę.
W analizowanym przepisie chodzi bowiem o te wszelkie przychody, od których istnieje obowiązek odliczania kosztów ich uzyskania oraz składek ubezpieczeniowych i zdrowotnych. Takiego rozumienia art. 3 ust. 3 zdanie pierwsze ustawy nie zmienia zawarte w zdaniu drugim tego przepisu wyliczenie rodzajów przychodów, które nie podlegają wliczeniu do dochodu, gdyż wskazanie tych przychodów nie stanowi wyjątku od użytego w zdaniu pierwszym terminu "wszelkie przychody", a jest tylko wskazaniem rodzajów świadczeń socjalnych, które przyznane przez władzę publiczną nie mają wpływu na ustalenie dochodu wnioskodawcy (vide: wyrok WSA w Gliwicach z 28.09.2016 r., sygn. IV SA/Gl 208/16; WSA w Rzeszowie z 19.05.2005 r., sygn. akt. SA/Rz 1890/03, WSA w Bydgoszczy z 29.03.2012 r., sygn. akt II SA/Bd 125/12 publ. orzeczenia.nsa.gov.pl.). W orzecznictwie przyjęto stanowisko, że pojęcia przychodu to wyłącznie korzyść zewnętrzna w stosunku do wnioskodawcy, czyli korzyć pochodząca z innego źródła i nie będąca już majątkiem wnioskodawcy (do tego opodatkowanym), kwota otrzymana lub pozostawiona do dyspozycji. Nie ma też wątpliwości, że chodzi o dochód brutto (wyrok NSA z 17.01.2019 r. I OSK 474/17).
Tym samym więc brak rzetelnego ustalenia dochodu skarżącej, co mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Sąd nie akceptuje doliczenia do dochodu zwrotu nadpłaty z tytułu wcześniej poniesionych przez Stronę kosztów mediów tj. za wodę za półrocze 2019r. Zwrot ten stanowił środki skarżącej, które nie stanowiły korzyści ani powiększenia jej dochodów (por. wyrok WSA w Krakowie z 16.10.2019 r. III SA/KR 859/19), podobnie jak zwrot nadpłaty czynszu czy rozliczenia mediów (por. wyrok WSA w Krakowie z 14.02.20 r. III SA/Kr 844/19, WSA w Kielcach z 22.01.20 r. II SA/Ke 1118/19, publ. jw.).
Ponownie rozpatrując sprawę, organ wyda decyzję uwzględniającą powyższe wskazania Sądu. Zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 kpa wyjaśni zatem z jakiego tytułu skarżąca osiągnęła przychody i które z nich stanowią dochód w rozumieniu art. 3 ust. 3 ustawy. Następnie organ uzasadni wydane rozstrzygnięcie zgodnie z wymaganiami zawartymi w art. 107 § 3 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, a także z naruszeniem prawa materialnego co do wykładni pojęcia dochodu zawartego w art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Organ ze szczególną wnikliwością winien badać przesłanki uprawniające do otrzymania świadczenia i żądać oświadczeń lub weryfikować ich treść innymi dowodami, gdy przedłożone dokumenty są niepełne, niejasne lub rozbieżne w treści.
Mając powyższe na uwadze, Sąd w oparciu o art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa orzekł jak w sentencji
- - ---------------------- 1