Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z [...] r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C., na podstawie art. 59 § 2 w zw. z art. 58 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., odtąd K.p.a.) odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego tejże Agencji w B. z [...] r. nr [...] odmawiającej przyznania "A" w S. pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania ONW na rok 2010.
W uzasadnieniu postanowienia przedstawił stan faktyczny sprawy. W tych ramach podniósł, że strona, reprezentowana przez J. M., [...] r. złożyła do Biura Powiatowego Agencji w B. wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010. Przeprowadzone zostało postępowanie przed organem I instancji, którego najistotniejszym elementem były czynności kontrolne dokonane w [...] r., które wykazały nieprawidłowości. Na podstawie deklaracji strony i protokołu czynności kontrolnych organ pierwszej instancji wydał opisaną na wstępie decyzję z [...] r. Decyzja ta została skierowana na adres siedziby [...], podany przez stronę i do jego pełnomocnika wskazanego we wniosku o przyznanie płatności J. M., ale faktycznie została doręczona do rąk R.K.
W dniu [...] r. J. M., działając w imieniu "A", złożył odwołanie od decyzji z [...] r.
Postanowieniem z [...] r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania uznając, że wobec skutecznego doręczenia decyzji stronie [...] r., czego dowodem jest zwrotne potwierdzenie odbioru, termin do wniesienia odwołania upłynął [...] r., zatem odwołanie wniesione [...] r. Zostało złożone z uchybieniem terminu.
Pismem datowanym na dzień [...] r. J. M. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że nie uchybił terminowi do wniesienia odwołania, albowiem nie otrzymał odpisu zaskarżonej decyzji a zawarte w treści uzasadnieniu postanowienia z [...] r. stwierdzenie, że decyzja została skutecznie doręczona jemu jako reprezentantowi "A" jest sprzeczne z rzeczywistym stanem faktycznym, albowiem na potwierdzeniu odbioru brak jest jego podpisu. Podniósł, że została ona doręczona innemu podmiotowi, który nie jest reprezentantem ani "A", ani też jego jako pełnomocnika. Zdaniem pełnomocnika, ponieważ do niego decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR dotarła 4 maja 2011 r., to składając odwołanie [...] r. uczynił to z zachowaniem terminu.
W tym stanie rzeczy organ odwoławczy wydał opisane na wstępie postanowienie. W uzasadnieniu powołał się na art. 43 K.p.a. i podniósł, że to J. M. był adresatem pisma zawierającego odpis decyzji, a zatem data odebrania przesyłki przez R. K., będącą jego dorosłym domownikiem, była datą doręczenia, od której należy liczyć termin przewidziany na złożenie odwołania. Powołał się również na pismo Urzędu Pocztowego w S. z [...] r. stwierdzające, że pod podanym przez wnioskodawcę adresem istnieją dwie firmy – oprócz "A" także "B", a wszelka korespondencja nadchodząca do ww. podmiotów jak i J. M. była odbierana przez R. K.- sekretarkę, z kolei J. M. nigdy nie składał zastrzeżeń odbioru przesyłek. Na tej podstawie organ podtrzymał swe stanowisko co do skutecznego doręczenia zaskarżonej decyzji [...] r. a w konkluzji stwierdził, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu.
Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze zarzucono, że narusza ono szereg przepisów Kpa, a w szczególności art. 6, art. 11, art. 40 § 2, art. 126 w zw. z art. 107 § 3 tej ustawy i wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu wniosku strona podniosła, że R. K. czyli osoba, która odebrała decyzję nie jest upoważniona do odbioru korespondencji kierowanej do "A" nie jest bowiem ani jego członkiem, ani pracownikiem. Pod tym samym adresem ma bowiem siedzibę "A", jak i zupełnie odrębny podmiot – "B" i R. K. jest pracownikiem tej firmy i jest uprawniona do odbioru przesyłek kierowanych do "B", ale z faktu tego nie można wyprowadzić upoważnienia do odbioru przesyłek adresowanych do koła łowieckiego lub do J.M.. Reprezentujący "A" J. M. o doręczeniu odpisu decyzji dowiedział się 4 maja 2011 r. i dopiero od tej daty należy, w jego opinii, liczyć bieg terminu przewidzianego na złożenie odwołania.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustrojów sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1).
Kontrola, o której mowa sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo-administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.
Dodać również należy, że stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z przepisu tego wynika, że niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze sąd z urzędu bada, czy nie nastąpiło naruszenie prawa materialnego lub procesowego skutkujące koniecznością usunięcia zaskarżonego aktu z obrotu przez jego uchylenie lub stwierdzenie nieważności.
Odnosząc się do sprawy bieżącej Sąd podkreśla, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności trzeba podkreślić, iż zasadny jest zarzut strony zawarty w skardze, że merytoryczne odnoszenie się przez organ do decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w treści zaskarżonego postanowienia nie jest zasadne, albowiem na tym etapie postępowania przedmiotem oceny jest zgodność z prawem postanowienia o odmowie przywrócenia terminu, a więc kwestia proceduralna, której rozstrzygnięcie – jeśli będzie pozytywne dla strony - dopiero otworzy drogę do oceny decyzji w przedmiocie płatności ONW. Dlatego też Sąd orzekający przy analizie zaskarżonego postanowienia pominął ocenę zgodności z prawem decyzji Kierownika ARiMR, od której strona wniosła odwołanie.
Po wtóre, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Dyrektora [...] Oddziału ARiMR (karta 86 akt administracyjnych), organ odwoławczy przyjął założenie, iż w sprawie znajduje zastosowanie art. 43 K.p.a., jednak w ocenie Sądu uznać należy, że jest to założenie błędne. Stosownie do powołanego przepisu w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Z powyższego wynika zatem, że przepis ten odnosi się tylko do doręczania przesyłek osobom fizycznym.
Natomiast stroną w postępowaniu jest osoba prawna – "A" i to ten podmiot a nie J.M. był adresatem korespondencji. Tym samym skuteczność doręczenia należy oceniać w świetle art. 45 K.p.a., zgodnie z którym jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób upoważnionych do odbioru pism.
Należy w tym miejscu podkreślić, że Sąd nie neguje, że doręczający nie ma obowiązku weryfikacji czy osoba czynna w siedzibie osoby prawnej jest uprawniona do odbioru korespondencji kierowanej do tej osoby, gdyż co do zasady "za osobę upoważnioną należy uznać każdą osobę, która ze względu na swą funkcję w strukturze organizacyjnej podmiotu odbioru takiego faktycznie dokonuje" – tak WSA w Gliwicach w wyroku z 12 lipca 2010 r., sygn. akt II SA/Gl 117/10. Nie oznacza to jednak, że doręczenie przezeń korespondencji dowolnej osobie jest skuteczne, tym bardziej, że R. K. de facto nie była osobą pozostającą w strukturze organizacyjnej osoby prawnej - adresata pisma, lecz innego podmiotu – "B" co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, która została opatrzona podpisem "K." i pieczęcią firmową "B" s.c. (karta nr 48 akt administracyjnych). Domniemanie uprawnienia odbiorcy do przyjmowania korespondencji jest domniemaniem podlegającym obaleniu, zwłaszcza w sytuacji, gdy w jednym lokalu znajduje się więcej podmiotów.
Jak podniesiono w skardze R.K. nie jest pracownikiem "A" ani nie łączy jej z adresatem korespondencji żaden inny stosunek prawny, a więc nie posiada uprawnienia do odbioru kierowanej do tego podmiotu korespondencji. Tym samym doręczenie jej odpisu decyzji organu I instancji [...] r. uznać należy za nieskuteczne, a to z kolei czyni założenie organu odwoławczego o upływie terminu przewidzianego na wniesienie odwołania w dniu [...] r. założeniem błędnym. Nie można bowiem przyjąć uchybienia terminu, który nie zaczął biec [...] r. z powodu wadliwości doręczenia. Zarazem jednak zauważyć należy, że decyzja dotarła do adresata, skoro zostało złożone odwołanie, zatem uznać należy, że skutek doręczenia powstał z dniem, w którym decyzja faktycznie dotarła do J. M. Wobec braku jakichkolwiek innych danych - poza twierdzeniem strony - należy przyjąć na korzyść strony skarżącej, że nastąpiło to 4 maja 2011 r. Zatem J. M. składając odwołanie w siedzibie organu I instancji [...] r. dochował terminu i odwołanie to winno zostać merytorycznie rozpatrzone. Z kolei wniosek o przywrócenie terminu, w sytuacji braku jego uchybienia, uznać należy za bezprzedmiotowy.
Tym samym zasadny jest zarzut naruszenia przez organ odwoławczy przepisów postępowania, przy czym naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego też, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Sąd postanowił jak w sentencji.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ weźmie pod uwagę powyższe wywody i umorzy postępowanie wpadkowe w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jako bezprzedmiotowe, następnie na podstawie art. 126 K.p.a. w zw. z art. 134 i 156 § 1 pkt 2 K.p.a. stwierdzi nieważność postanowienia w sprawie uchybienia terminu do wniesienia odwołania i wreszcie rozpatrzy wniesione odwołanie.
Koszty postępowania w kwocie 357 zł (100 zł – wpis sądowy, 240 zł – koszty zastępstwa procesowego i 17 zł – opłata skarbowa od pełnomocnictwa) Sąd zasądził na rzecz strony skarżącej stosownie do art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.). a także art.1 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej w zw. z częścią IV. załącznika do tej ustawy, w/s wykazu przedmiotów i opłaty skarbowej, stawek tej opłaty oraz zwolnień (Dz. U. Nr 225, poz.1635 ze zm.).