Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. o nr [...] Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po rozpatrzeniu wniosku A s.c. z J. o ponowne rozpatrzenie sprawy - uchylił decyzję z [...] r. [...] i orzekł o odmowie prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres kwiecień-maj 2020 r.
W podstawie prawnej organ powołał się na art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256, ze zm.; dalej k.p.a.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem C0VID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. poz. 1842, ze zm.; dalej ustawa COVID-19)
W uzasadnieniu wskazał, że [...]r. wpłynął wniosek Spółki o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek (RDZ) za okres od marca do maja 2020 r. Zakład decyzją z [...] r. umorzył postępowanie w sprawie uznając, że zachodzi jego bezprzedmiotowość z powodu braku deklaracji rozliczeniowej za kwiecień-maj 2020 r. Dnia 30 lipca 2020 r. złożyła Spółka wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, argumentując to problemami z wysłaniem deklaracji rozliczeniowych, trudną sytuacją panującą w kraju w związku ze stanem pandemii oraz utrzymaniem stanowisk pracy.
Rozpoznając sprawę w toku odwoławczym Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydał zaskarżoną decyzję, w której uchylił decyzję z [...]r. w związku ze stwierdzeniem bezzasadności umorzenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku z [...]r. oraz orzekł co do istoty sprawy odmawiając prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres kwiecień-maj 2020 r. Podkreślił, że wydana decyzja powinna zostać uchylona z uwagi na fakt, że nie stwierdzono bezprzedmiotowości postępowania i zachodzi konieczność orzeczenia co do istoty sprawy poprzez wydanie decyzji o prawie bądź odmowie prawa do zwolnienia. Dlatego zawiadomieniem z [...]r. poinformował Spółkę o zakończeniu postępowania wyjaśniającego i o możliwości zapoznania się i wypowiedzenia w sprawie; po ponownej analizie zapisów na koncie Spółki ustalił, że dokumenty rozliczeniowe za okres kwiecień-maj 2020 r. zostały złożone dopiero w dniu 8 i 14 lipca 2020 r., co oznacza to, że podmiot nie spełnił warunków wynikających z art. 31zq ustawy COVID-19 i nie przekazali wymaganych dokumentów do 30 czerwca 2020 r. Tym samym Zakład nie mógł zwolnić z opłacenia należności z tytułu składek.
Deklaracje za powyższe miesiące wpłynęły do Zakładu po 30 czerwca 2020 r., co oznacza, że nie doszło do właściwej weryfikacji stanu wysłanych do ZUS dokumentów, za okres objęty wnioskiem. Przytoczone zaś argumenty nie mogą stanowić okoliczności łagodzącej w związku z niedotrzymaniem ustawowego terminu do złożenia dokumentów. Warunkiem bowiem zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania.
Na powyższą decyzję ostateczną Spółka złożyła skargę kwestionując jej prawidłowość. Podkreśliła, że deklaracje rozliczeniowe zostały przygotowane w terminie, niestety wszystkie dokumenty rozliczeniowe wysyłane są programem udostępnionym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych PŁATNIK, i nie jest on bez wad. W okresie pandemii, gdzie tych dokumentów drogą elektroniczną składało się ogromną ilość program w ogóle nie chciał działać i ciągle się zawieszał, a informacje dotyczące wysyłki Zakład Ubezpieczeń Społecznych przekazuje z ogromnym opóźnieniem. Do dnia dzisiejszego nie można pobrać UPO co do niektórych dokumentów wysłanych drogą elektroniczną do ZUS. Niestety do 30 czerwca nie sprawdzono czy deklaracje dotarły do ZUS czy nie, co uzasadniono nawałem pracy i obowiązków w okresie covid-19 ogromnie wzrosły.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania sądowo – administracyjnego ewentualnie o oddalenie skargi. Wyjaśnił, że skargę z dnia 16 października 2020r. składa spółka cywilna A; wspólnikami Spółki niemającej osobowości prawnej są W. B., D. B. i B. O., a skarżona decyzja została wydana na spółkę. W związku z tym Zakład wszczął postępowanie celem unieważnienia wydanej decyzji, co uzasadnia umorzenie postępowania w sprawie.
Odnosząc się do skargi – w ocenie organu rentowego - wydana decyzja jest prawidłowa, zgodna z obowiązującymi przepisami i ustalonym w sprawie stanem faktycznym, który między stronami jest bezsporny. Argumenty skargi nie zasługują na uwzględnienie, bowiem zgodnie z przepisem art. 31zq ustawy C0V1D-19 za marzec, kwiecień i maj 2020 r. płatnik składek zobowiązany jest przesyłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony jest z obowiązku ich składania. Zgodnie z art. 46 i 47 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, ze zm.), płatnik składek jest obowiązany obliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać należne składki za dany miesiąc kalendarzowy w terminach do 5, 10 lub 15-go dnia następnego miesiąca.
Deklaracje za kwiecień i maj 2020 r. zostały złożone za spółkę A w lipcu 2020 r., czego skarżący nie kwestionuje.
Do akt załączono decyzję z [...]r. nr [...], którą na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i 157 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256; dalej k.p.a.) w związku z art. 83a ust.2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - orzeczono o stwierdzeniu nieważności: decyzji z [...] r. znak: [...] umarzającej postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku z [...] r. o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za okres kwiecień-maj 2020 r. oraz decyzji z [...] r. znak: [...] uchylającej decyzję z [...] r. znak: [...] i orzekającej o odmowie prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres kwiecień-maj 2020 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c ustawy).
Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Natomiast podstawą do merytorycznego rozpatrzenia sprawy w powyżej zakreślonych ramach jest istnienie zaskarżonego aktu w obrocie prawnym. Natomiast jak wynika z akt [...]r. została wydana przez Prezesa ZUS z urzędu decyzja stwierdzająca nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji z [...] r. znak: [...] umarzającej postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku Spółki z [...] r. o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za okres kwiecień-maj 2020 r. W uzasadnieniu ten organ stwierdził bowiem, że zgodnie z przepisem art. 30 k.p.a. zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych stron ocenia się według przepisów kodeksu cywilnego; z przepisów Kodeksu cywilnego (art. 8 i nast.) zdolność prawna to możliwość bycia podmiotem praw i obowiązków i ma ją każda osoba fizyczna, prawna i jednostka organizacyjna, która nie jest osobą prawną, ale której przepisy odrębne przyznają zdolność prawną.
Zdolność do czynności prawnych, to możliwość dokonywania czynności prawnych (zawierania umów, składania oświadczeń, zaciągania zobowiązań, rozporządzania majątkiem i inne) i mają ją pełnoletnie nieubezwłasnowolnione osoby fizyczne, osoby prawne i jednostki organizacyjne, która nie są osobą prawną, ale której przepisy odrębne przyznają zdolność do czynności prawnych. Spółka cywilna nie jest osobą prawną i żadne przepisy nie przyznają jej wprost zdolności prawnej i zdolności do czynności prawnych, chociaż np. na podstawie przepisu art. 3 Kodeksu pracy może być pracodawcą. Zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych mają wyłącznie wspólnicy spółki cywilnej.
Zatem na dzień orzekania przez tut. Sąd zaskarżona decyzja została już trwale wyeliminowana z obrotu prawnego wobec jej unieważnienia i tym samym utraciła swój byt z mocy w/w decyzji Zaakcentować więc należy, że stwierdzenie nieważności decyzji powoduje, że takie orzeczenie ma skutek prawny ex tunc. Inne są bowiem skutki prawne, jakie niesie ze sobą uchylenie (bądź ewentualnie zmiana) decyzji i stwierdzenie jej nieważności. Mianowicie, uchylenie (zmiana) wywołuje skutki od daty jej wydania, na przyszłość - ex nunc, pozostawiając w mocy skutki powstałe na podstawie uchylonej (lub zmienionej) decyzji. Natomiast stwierdzenie jej nieważności wywołuje skutki dalej idące i sięga wstecz, aż do daty jej podjęcia - ex tunc, co oznacza, że taki akt prawny od samego początku nie mógł skutecznie kształtować praw i obowiązków jego adresatów.
Wprawdzie art. 56 p.p.s.a. ustanawia zakaz dwutorowości postępowania stanowiąc, że w razie wniesienia skargi do sądu po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania, postępowanie sądowe podlega zawieszeniu. Jednakże w niniejszej sprawie kolejność zdarzeń była odmienna - skarga została bowiem wniesiona przed wszczęciem postępowania o stwierdzenie nieważności m.in. także zaskarżonej do WSA decyzji ostatecznej. Zatem skoro na datę wyrokowania zaskarżona decyzja nie istnieje w obrocie prawnym, utraciła swój byt ex tunc czyli z mocą wsteczną – to tym samym brak było przed tut. Sądem przedmiotu procedowania i z tej przyczyny niniejsze postępowanie musiało zostać umorzone.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając w oparciu o art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
- - ---------------------- 5