Uzasadnienie
Pismem z 21 października 2020 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na pismo Prezydenta Miasta B. działającego przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. z dnia [...]r. [...], którym to odmówiono skarżącemu wglądu w akta sprawy dotyczącej dofinansowania do likwidacji barier architektonicznych ze środków pochodzących z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: PFRON) bowiem nie jest on stroną tego postępowania.
W uzasadnieniu skarżący zarzucił organowi administracji naruszenie art. 74 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256, dalej: k.p.a.). Podkreślił, że odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelniania tych kopii i odpisów lub wydawania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie nie zaś w drodze pisma. Skarżący zarzucił także organowi administracji celowe i świadome działanie mające na celu pozbawienie go prawa do kontroli rozstrzygnięcia w administracyjnym postępowaniu instancyjnym oraz w postępowaniu przed sądem administracyjnym.
W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym piśmie. Dodatkowo zaakcentował, że stronami postępowania o udzielenie dofinansowania do likwidacji barier architektonicznych ze środków pochodzących z PFRON są: osoba niepełnosprawna, której udzielono dofinansowania oraz starosta (prezydent miasta na prawach powiatu). Dofinasowanie nie jest udzielane na podstawie decyzji administracyjnej, ale na podstawie umowy, a ponieważ nie toczyło się żadne postępowanie administracyjne, organ nie widział przesłanek do odmowy udostępnienia skarżącemu wglądu w akta sprawy w trybie art. 74 § 2 k.p.a. Organ administracji zaakcentował również, że nawet gdyby odmowa wglądu w akta została skarżącemu udzielona w trybie postanowienie, to zawierałoby ono takie samo uzasadnienie faktyczne i prawne jak zaskarżone pismo.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy, sąd w pierwszej kolejności obowiązany jest ocenić dopuszczalność skargi. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz.2325 ze zm., zwana dalej: p.p.s.a.) jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, wówczas podlega ona odrzuceniu. Stosownie do art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196; zwana dalej: k.p.a.), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm., zwana dalej: O.p.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w k.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI O.p. oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
W przedmiotowej sprawie okolicznością bezsporną pozostaje, że żądanie skarżącego, stosownie do treści jego wniosku z dnia [...] r. oraz treści wniesionej skargi, obejmowało wgląd w akta sprawy oraz wykonanie fotokopii z wyłączeniem dokumentów dotyczących stanu zdrowia oraz stanu majątkowego osoby, której udzielono dofinansowania. Co charakterystyczne, sam skarżący jako podstawę prawną powyższego żądania określił przepis art. 73 § 2 k.p.a. Stosownie do jego treści strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione jej ważnym interesem.
Zauważyć przy tym należy, że uprawnienie żądania wydania uwierzytelnionych akt sprawy przysługuje jedynie stronie i uczestnikom postępowania na prawach strony. Jak bowiem wyjaśniono w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 1996 r., sygn. akt III ARN 57/95, OSNAPiUS 1996, nr 13, poz. 179, skoro w świetle art. 73 § 1 k.p.a. prawo wglądu do akt służy wyłącznie stronie i uczestnikom postępowania na prawach strony, to brak jest wystarczających podstaw do uznania, że każdy obywatel może żądać od organu udostępnienia uwierzytelnionych będących w jego posiadaniu akt sprawy rozstrzyganej w formie decyzji administracyjnej. Podkreślenia jednak wymaga, że żądanie wydania uwierzytelnionych akt sprawy nie dotyczy jakichkolwiek akt będących w posiadaniu organu administracji publicznej, lecz wyłącznie akt zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym, a więc w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji administracyjnej, co wynika wprost z treści art. 1 k.p.a.
W powyższym świetle rozstrzygnięcie wniesionej skargi wymagało ustalenia w pierwszej kolejności, czy Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie działający z upoważnienia Prezydenta Miasta B. prowadził sprawę administracyjną, w rozumieniu art. 1 k.p.a., a więc czy jest w posiadaniu akt sprawy, z których to akt mogłyby być wydane uwierzytelnione odpisy znajdujących się w nich dokumentów w oparciu o przepis art. 73 § 2 k.p.a.
Niewątpliwie, stosownie do treści art. 1 pkt 1 k.p.a., postępowanie administracyjne reguluje postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych albo załatwianych milcząco.
Niniejsza sprawa dotyczy wglądu w akta sprawy w zakresie dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych do likwidacji barier architektonicznych. Jak słusznie zauważa organ administracji zgodnie z § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 15 czerwca 2002 r. w sprawie określenie rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 926 ze zm.) podstawę dofinansowania zadań ze środków Funduszu jest nie decyzja administracyjna a umowa zawarta przez starostę (prezydenta miasta na prawach powiatu) z osobą niepełnosprawną lub jej przedstawicielem ustawowym, osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą, osobą prawną lub jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej. Stronami tej umowy są zatem osoba niepełnosprawna, której udzielono dofinansowania oraz starosta (prezydenta miasta na prawach powiatu).
Oznacza to, że udzielenie dofinasowania nie może być przedmiotem władczych, indywidualnych rozstrzygnięć w formie decyzji. Żaden przepis prawa administracyjnego nie upoważnia organu administracji publicznej do rozstrzygania tych spraw w drodze administracyjnej, w przypadku pozytywnego rozpoznania wniosku o udzielenie dofinansowania. Jedynie informacja o negatywnym rozpoznaniu wniosku, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych jest decyzją administracyjną ze wszelkimi tego konsekwencjami proceduralnymi (wyrok NSA z 12 grudnia 2017r., sygn. akt II GSK 2835/17, wyroki NSA z 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt I GSK 302/18 i 303/18, postanowienie NSA z 21 listopada 2019 r., sygn. akt I Gz 385/19).
Z art. 73 § 2 k.p.a. wynika, że uprawnienie żądania wydania uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy przysługuje jedynie stronie i uczestnikom postępowania na prawach strony, a więc dotyczy ono akt sprawy prowadzonej przez organ, do którego zostało skierowane żądanie.
W powyższym stanie prawnym uznać należało, że w przypadku dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych do likwidacji barier architektonicznych Prezydent Miasta B. nie działa w sposób władczy w drodze decyzji administracyjnej. Nie jest tym samym spełniony warunek, o jakim mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a., umożliwiający zastosowanie przepisu art. 73 § 2 k.p.a. i uczynienie zadość żądaniu skarżącego poprzez wgląd w akta sprawy. Skoro kwestia dofinasowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych nie jest rozstrzygana we władczej formie decyzji administracyjnej to uznać należało, że Prezydenta Miasta B. nie prowadzi sprawy administracyjnej w rozumieniu art. 1 k.p.a.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę odrzucił.