Uzasadnienie
Skargą z dnia [...]r. r. pr. T.K. jako pełnomocnik skarżącego A.K. zaskarżył decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. nr [...].
W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 20 października 2010 r. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł, skarżący A.K. złożył wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu PPF, obejmujący zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu wniosku, skarżący oświadczył, że jest osobą niepracującą i otrzymującą emeryturę w kwocie 700 zł. Skarżący nie posiada jednocześnie żadnego majątku, ani innych źródeł dochodu.
Zgodnie z wnioskiem skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze swoją żoną M. N.-K. oraz z synem M.K. (26 lat) i tylko skarżący uzyskuje jedyny dochód we wspólnym gospodarstwie domowym, natomiast jego żona nie pracuje.
Pismem z dnia [...] r., referendarz sądowy wezwał stronę do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku, obrazujących jej aktualny i rzeczywisty stan majątkowy.
Pismem tym, skarżący został wezwany między innymi do:
- - nadesłania odpisów bądź kserokopii dokumentów obrazujących wysokość wydatków ponoszonych miesięcznie z tytułu utrzymania domu w postaci rachunków, faktur VAT lub dowodów wpłat uiszczanych za wodę, gaz, energię elektryczną, telefon, itd.;
- - nadesłania aktualnego zaświadczenia wystawionego przez właściwy urząd pracy, potwierdzający fakt, że żona skarżącego i jego syn są osobami bezrobotnymi, bez prawa do zasiłku;
- - przedłożenia zaświadczenia wystawionego przez ZUS potwierdzającego fakt, że w okresie ostatnich trzech miesięcy nie były odprowadzane za skarżącego oraz jego żonę i syna składki na ubezpieczenia społeczne.
W zakreślonym terminie strona skarżąca nadesłała jedynie część dokumentów, o które była wzywana. Nadesłała mianowicie kserokopie zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych PIT - 37 za 2009 rok, złożonych przez niego samego oraz jego żonę i syna. Nadesłane zostały również kserokopie rachunków za czynsz w spółdzielni mieszkaniowej, opłaty za wodę, gaz i prąd elektryczny.
Jednocześnie w piśmie przewodnim z dnia [...]r. skarżący oświadczył, że zaświadczenie z urzędu pracy dotyczące jego żony prześle do dnia [...]r. Jako przyczynę tej zwłoki, skarżący podał chorobę swojej żony. Do dnia orzekania przez referendarza nie wpłynęło jednak zaświadczenie z urzędu pracy, ani zaświadczenie potwierdzające fakt nieopłacania składek na ubezpieczenia społeczne.
Postanowieniem z 5 stycznia 2011 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, ponieważ skarżący nie nadesłał dokumentów, o które był wzywany a tym samym skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny.
Od powyższego postanowienia pismem z dnia [...]r. skarżący wniósł sprzeciw, w którym podniósł te same okoliczności co we wniosku o prawo pomocy oraz załączył zaświadczenie żony z urzędu pracy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Sąd nie znalazł podstaw do odrzucenia sprzeciwu wniesionego na postanowienie referendarskie z dnia 5 stycznia 2011 r., a zatem kwestia przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega rozpoznaniu przez Sąd.
Instytucja prawa pomocy stanowi szczególny przypadek wyłączenia wobec strony postępowania sądowego obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, wynikającego z art. 199 P.p.s.a. Jej zastosowanie następuje zatem wyłącznie w przypadkach wyjątkowych, gdy strona nawet przy dołożeniu jak największych starań nie jest w stanie zgromadzić środków pieniężnych niezbędnych na pokrycie wspomnianych kosztów. Ocenie rozpoznającego taki wniosek podlegają wszystkie składniki majątkowe podmiotu z nim występującego, przy czym zastrzec należy, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar udowodnienia, iż jego stan majątkowy uniemożliwia poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Stosownie do treści art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym osobie fizycznej następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Przesłanką przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego albo rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a należy rozumieć takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.).
W niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych – uiszczenia wpisu w kwocie 500 zł, a zatem w ograniczonym zakresie. W toku postępowania A.K. podniósł, że jego emerytura w wysokości 700 zł jest jedynym źródłem dochodów. Jego żona jest osobą bezrobotną, więc nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, na dowód czego przedłożył zaświadczenie z urzędu pracy. Zaznaczył że syn prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe.
W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że A.K. należycie wykonał polecenie sądu i wykazał, iż nie jest możliwe poniesienie przez niego kosztów sądowych, w związku z czym – na podstawie art. 245 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. oraz art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. - zwolnił skarżącego z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych.