Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicachz 26 kwietnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 190/21

Uzasadnienie

Pismem z 27 listopada 2020 r. skarżąca Spółka wniosła skargę na czynność Prezydenta Miasta G. polegającą na wypłacie zaniżonej kwoty dotacji oświatowej przysługującej na słuchaczy kilku szkół w G. za październik 2020 r. żądając stwierdzenia jej bezskuteczności.

Strona skarżąca oparła skargę na zarzucie naruszenia przepisu art. 34 ust. 1 w zw. z art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 2029, ze zm. - dalej: u.f.z.o.) poprzez nieprzekazanie w miesiącu październiku 2020 r. dotacji w pełnej wysokości, tj. w wysokości równej kwocie przewidzianej na jednego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego na ilość słuchaczy wskazanych przez szkoły, w terminie do 31 października 2020 r., podczas gdy zostały spełnione wymagane przepisami prawa przesłanki do otrzymania dotacji. Organ administracji natomiast wypłacił dotację w zaniżonej kwocie, jednocześnie nie wskazując z jakich powodów dokonał jej zaniżenia.

Dodatkowo skarżąca Spółka zaakcentowała, że podziela stanowisko sądów administracyjnych, zgodnie z którym właściwą drogą dochodzenia roszczenia związanego z wypłatą dotacji, będącego w istocie roszczeniem o zapłatę, jest droga postępowania cywilnego. Tym niemniej z ostrożności procesowej składa skargę bowiem sądy powszechne w świetle art. 47 u.f.z.o. odrzucają pozwy o zapłatę zaniżonej/ niewypłaconej dotacji uznając, że droga sądowa jest niedopuszczalna.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł w pierwszej kolejności o jej odrzucenie, przez wzgląd na brak kognicji sądu administracyjnego w przedmiotowej sprawie. Z ostrożności procesowej organ wniósł również o oddalenie skargi w całości w przypadku nieuwzględnienia wyżej wskazanego wniosku o odrzucenie.

Pismem z dnia 27 stycznia 2021 r. tut. Sąd zwrócił się do Sądu Rejonowego w G. z zapytaniem, czy zostało wniesione przez skarżącą Spółkę powództwo przeciwko Prezydentowi Miasta G. w przedmiocie wypłaty zaniżonej kwoty dotacji oświatowej za październik 2020 r. W odpowiedzi Sąd Rejonowy w G. pismem z 16 lutego 2021 r. poinformował, że sprawa taka nie została zarejestrowana.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył co następuje

Rozpatrywana skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna.

Przed przystąpieniem do merytorycznej oceny zasadności skargi Sąd zobligowany jest ustalić, czy sprawa będąca przedmiotem skargi należy do właściwości sądu administracyjnego w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 – dalej jako p.p.s.a.). Na podstawie tego przepisu sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zakres tej właściwości reguluje art. 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (§ 1), a kontrola ta obejmuje (§ 2) orzekanie w sprawach skarg na:

1. 1) decyzje administracyjne;
2. 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3. 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
4. 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196; zwana dalej: k.p.a.), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm., zwana dalej: O.p.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;

1. 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
2. 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
3. 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
4. 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
5. 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w k.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI O.p. oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (§ 2a) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (§ 3).

Powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty. W konsekwencji sprawy dotyczące aktów lub czynności w nim niewymienionych nie są objęte właściwością sądu administracyjnego, zatem zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. skargi w tym przedmiocie podlegają odrzuceniu.

Mając na uwadze treść samej skargi oraz czynność, której skarga dotyczy należy zbadać, czy zaskarżona czynność mieści się w dyspozycji art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że akty lub czynności, o których mowa w tym przepisie, stanowią te, które: po pierwsze, w rozumieniu przepisów prawa materialnego i procesowego nie są decyzjami ani postanowieniami; po drugie, mają charakter indywidualny, co wynika z określenia ich przedmiotu, a mianowicie uprawnień lub obowiązków, których dotyczą; po trzecie, podejmowane są w na podstawie przepisów prawa, które nie wymagają ich autorytatywnej konkretyzacji, a jedynie potwierdzenia uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów powszechnie obowiązującego prawa, co oznacza również, że stanowią one przejaw wiedzy organu wykonującego administrację publiczną; po czwarte, są podejmowane w zakresie administracji publicznej, charakteryzując się – między innymi – jednostronnością działania; po piąte, są podejmowane przez podmiot wykonujący administrację publiczną (por.: B. Adamiak, Z problematyki właściwości sądów administracyjnych, art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ZNSA 2006 nr 2, s. 18-19).

Co istotne, akty lub czynności, w stosunku do których właściwość sądów administracyjnych formułuje art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., podejmowane są poza postępowaniem jurysdykcyjnym z właściwą mu formą decyzji lub postanowienia.

W konsekwencji odpowiadają one raczej formule wykonywania prawa niźli jego stosowania, a zatem urzeczywistniają dyspozycję normy prawnej kreującej już konkretny (tj. istniejący) stosunek administracyjny i wynikające z niego uprawnienie lub obowiązek (por.: Z. Kmieciak, Glosa do uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r. o sygn. akt I OPS 3/07, OSP 2008, z. 5, poz. 51, s. 350-351).

Badając kognicję sądu administracyjnego do rozpoznania skargi na czynność wypłaty dotacji należy zwrócić uwagę, iż wypłata ta odbywa się na zasadach określonych w art. 34 u.f.z.o. Z kolei przepis art. 47 u.f.z.o. zawiera zamknięty katalog czynności podejmowanych przez organ dotujący, które stanowią czynności z zakresu administracji publicznej podlegające kognicji sądu administracyjnego. Zgodnie z tym przepisem bowiem czynności podejmowane przez organ dotujący, o którym mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-32 i art. 40-41a, w celu ustalenia wysokości lub przekazania dotacji, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-32 i art. 40-41a, stanowią czynności z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

Z powyższego wynika, że przepis art. 34 ust. 1 u.f.z.o. nie został wymieniony w katalogu art. 47 ustawy, oznacza to, że czynność polegająca na samej wypłacie środków pieniężnych z tytułu dotacji nie należy do kognicji sądów administracyjnych (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 10 kwietnia 2019 r. o sygn. akt I GSK 453/19 z dnia 17 listopada 2020 r., sygn. akt I GSK 1514/20).

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a., skargę należało uznać za niedopuszczalną i odrzucić, o czym orzeczono w sentencji postanowienia.