Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicachz 3 grudnia 2010 r., sygn. akt III SA/Gl 1942/10

Uzasadnienie

1. 1. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r., nr [...], którą organ ten cofnął zezwolenia na sprzedaż alkoholu wydane na rzecz B.M.
2. 2. W dniu [...]r. do Prezydenta Miasta B. wpłynął wniosek Prokuratora Prokuratury Rejonowej w B. o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie cofnięcia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych wydanych dla B.M. odnośnie punktu sprzedaży sklepu "[...]" mieszczącego się w B. przy ul. [...] oraz przeprowadzenie dowodu z akt sprawy karnej Prokuratury Rejonowej w B. w sprawie [...] na okoliczność dokonania sprzedaży alkoholu nieletniemu K.S. w dniu [...] r.
3. 2.1. Pismem z dnia [...] r. wszczęto postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych zgodnie z art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (j.t. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej u.w.t.p.a.). Równocześnie pismem z dnia 20 lipca 2009 r. wystąpiono do Prokuratury o przesłanie uwierzytelnionych kserokopii wszystkich dokumentów dotyczących sprawy karnej.
4. 2.2. Za pismem z dnia [...] r. Prokuratura przesłała uwierzytelnione dokumenty ze sprawy nr [...] oraz dodatkowo za pismem z dnia [...] r. przesłała kserokopię postanowienia o umorzeniu dochodzenia, które uprawomocniło się w dniu [...] r.
5. 2.3. W związku z prowadzonym postępowaniem zwrócono się pismem z dnia [...] r. do Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej z prośbą o przeprowadzenie kontroli w przedmiotowym punkcie sprzedaży i sprawdzenie, czy w dniu [...] r. około godz. 15.00 lub trochę wcześniej (według oświadczenia nieletniego) dokonano sprzedaży 6-ciu piw w puszcze (według oświadczenia nieletniego rachunek za zakup został wydrukowany, lecz on go nie odebrał). Poproszono również o sprawdzenie, czy przedmiotowy punkt sprzedaży jest sklepem branżowym ze sprzedażą napojów alkoholowych w rozumieniu zgodnym z art. 21 pkt 9 u.w.t.p.a. Uznano, że ustalenie takich faktów jest istotne z punktu widzenia dowodowego, gdyż pod podanym adresem istnieją dwa punkty sprzedaży napojów alkoholowych, a nieletni podczas przesłuchania nie wskazał konkretnego punktu sprzedaży, podał jedynie, że dokonał zakupu w sklepie monopolowym w pawilonie, "blaszaku" na os. [...].
6. 2.4. W odpowiedzi pismem z dnia [...] r. Wojewódzki Inspektorat Inspekcji Handlowej poinformował, że w dniach [...] i [...] r. przeprowadził kontrolę w sklepie "[...]" będącym własnością B.M. położonym przy ul. [...]w B.. Dalej wskazano, że podczas kontroli inspektorzy nie ustalili, czy w dniu [...] r. dokonano sprzedaży piwa, gdyż sprzedaż towarów w przedmiotowym punkcie ewidencjonowana poprzez kasę fiskalną była dopiero od dnia [...] r. Ustalono, że kontrolowana placówka jest sklepem branżowym ze sprzedażą napojów alkoholowych oraz że pod tym samym adresem działalność prowadzi pawilon handlowy "[...] ", w którym również oferowane są napoje alkoholowe.
7. 2.5. Z uwagi na taki wynik kontroli pismem z dnia [...]r. poproszono Komisariat [...] Policji o dodatkowe pisemne informacje, w jaki sposób ustalono, podczas prowadzonego postępowania, dane punktu sprzedaży, w którym nieletni dokonał zakupu piwa i czy przy ustalaniu brano pod uwagę to, iż pod wskazanym adresem istnieją dwa punkty sprzedaży.
8. 2.6. W odpowiedzi z dnia [...] r. Naczelnik Wydziału Kryminalnego udzielił informacji, że dane te ustalono na podstawie oświadczenia dzielnicowego, z którego wynikało, iż na osiedlu [...] w pawilonie handlowym przy ul. [...] znajdują się dwa punkty sprzedaży napojów alkoholowych. Pierwszy z tych punktów znajduje się w samoobsługowym sklepie ogólnospożywczym o nazwie "[...] " i jest tam tylko wydzielone stoisko monopolowe. Drugim natomiast punktem sprzedaży jest sklep "[...]" i jest to typowy sklep monopolowy. W związku z tym poinformowano, że z uwagi na fakt, iż nieletni zeznał, że dokonał zakupu w sklepie monopolowym przyjęto, iż to właśnie w tym sklepie sprzedano mu napój alkoholowy.
9. 2.7. Pismem z dnia [...] r. wezwano stronę do zapoznania się z dokumentami zebranymi w trakcie prowadzonego postępowania. B.M. stawiła się na wezwanie w dniu [...] r., zapoznała się z zebranymi dokumentami i oświadczyła, że podtrzymuje zeznania złożone w trakcie przesłuchania w dniu [...] r. zapisane w protokole przesłuchania sporządzonym w Komisariacie [...] Policji.
10. 2.8. W dniu [...] r. do organu wpłynęło pismo Prokuratora Prokuratury Rejonowej przesyłające kserokopię pisma Komisariatu [...] Policji z dnia [...] r., które w swojej treści zawierało informacje przekazane do organu przez Komisariat [...] Policji pismem z dnia [...] r.
11. 3. Decyzją z dnia [...]r. Prezydent Miasta B. orzekł o cofnięciu zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży dla punktu sprzedaży – sklepu ogólnospożywczego "[...]" przy ul. [...] w B. prowadzonego przez B.M.
12. 3.1. W uzasadnieniu organ zaznaczył, że postępowanie administracyjne zostało wszczęte na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a u.w.t.p.a. z uwagi na informację przekazaną w piśmie z dnia [...] r. przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej o sprzedaży w sklepie "[...]" napojów alkoholowych osobie nieletniej i że organ prowadził postępowanie mające na celu ustalenie dwóch przesłanek wynikających z tego przepisu, tj. faktu sprzedaży i wieku nabywcy. Wiek nabywcy został ustalony na podstawie ustnego oświadczenia K.S. złożonego podczas przesłuchania prowadzonego przez funkcjonariuszy Policji (protokół przesłuchania świadka z dnia [...] r.). Natomiast tożsamość została potwierdzona przez matkę obecną przy przesłuchaniu. Organ wskazał, że nieletni podczas przesłuchania zeznał, że zakupił 6 piw w puszce w sklepie monopolowym na osiedlu [...] w pawilonie "blaszaku". Ponieważ w ocenie organu zebrany przez policję materiał dowodowy nie wskazywał jednoznacznie czy miejscem sprzedaży był faktycznie sklep B.M., głównie z uwagi na fakt, iż pod wskazanym adresem znajdowały się dwa punkty sprzedaży napojów alkoholowych, zauważono, że dokonano dodatkowych ustaleń w oparciu o wyniki z kontroli przeprowadzonej przez Inspektorów Inspekcji Handlowej (protokół kontroli z dnia [...] r. i [...] r.) i wyjaśnienia Zastępcy Naczelnika Wydziału Kryminalnego Komisariatu [...] Policji przekazane w piśmie z dnia [...] r.
13. 3.3. W dalszej części organ podkreślił, że opisując miejsce zakupu piwa nieletni użył określenia "sklep monopolowy" i dokonał wykładni językowej tego pojęcia, ponieważ brak było jego definicji ustawowej. W ramach tego stwierdził, że potocznie tym określeniem nazywa się sklepy zajmujące się wyłącznie handlem napojami alkoholowymi (źródło: http://pl.wikipedia.org) i że ustawodawca posługuje się pojęciem sklepu branżowego ze sprzedażą napojów alkoholowych zdefiniowanego w art. 21 pkt 9 u.w.t.p.a. Po analizie tych pojęć przyjęto, iż potocznie używane określenie "sklep monopolowy" odpowiada legalnej definicji sklepu branżowego ze sprzedażą napojów alkoholowych. W związku z tym uznano, że jeśli Inspektorzy Inspekcji Handlowej w trakcie przeprowadzonej kontroli ustalili, że sklep B.M. jest sklepem branżowym ze sprzedażą napojów alkoholowych, to w potocznym rozumieniu również "sklepem monopolowym". W efekcie tego, zgadzając się ostatecznie z ustaleniami poczynionymi w postępowaniu ze sprawy karnej sygn. akt [...], że nieletni w dniu [...]r. zakupił piwo w sklepie "[...]", którego właścicielem była B.M.. Jednocześnie uznano, że drugi punkt sprzedaży, znajdujący się pod wskazanym przez nieletniego adresem, był samoobsługowym sklepem ogólnospożywczym, a sprzedaż napojów alkoholowych odbywała się w wydzielonym stoisku, co, zdaniem organu, nie odpowiadało opisowi miejsca zakupu piwa, przedstawionemu przez nieletniego.
14. 3.4. Powołując się na ustalenia Inspektorów Inspekcji Handlowej, że w przedmiotowym punkcie sprzedaży stwierdzono brak uwidocznionej informacji o szkodliwości spożywania napojów alkoholowych, uznano, że narusza to zasady sprzedaży określone w art. 13 ust. 2 u.w.t.p.a. i realizuje również przesłanki określone w art.18 ust. 10 pkt 1 u.w.t.p.a. uzasadniające cofnięcia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych.
15. 4. Po wniesieniu odwołania z dnia [...] r. w toku postępowania przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w B.(SKO) przesłuchano świadka B.S., matkę nieletniego K.S., na rozprawie administracyjnej dnia [...] r. Na rozprawę nie stawił się K.S.
16. 5. W piśmie z dnia [...] r. pełnomocnik strony zakwestionował możliwość cofnięcia zezwoleń na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 1 i 2 u.w.t.p.a. w sytuacji braku informacji o szkodliwości spożywania alkoholu.
17. 6. Wezwany ponownie na rozprawę wyznaczoną na dzień [...] r. K.S. również nie stawił się. Pełnomocnik strony uznał przesłuchanie tego świadka za kluczowe dla tej sprawy, dlatego nadal wnosił o jego przesłuchanie.
18. 7. Rozprawa wyznaczona na dzień [...] r. nie odbyła się, gdyż i tym razem świadek nie stawił się i brak było zwrotnego potwierdzenia odbioru stosownego wezwania. Pełnomocnik podtrzymał swój wniosek dowodowy.
19. 8. Decyzją z dnia [...] r. SKO utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji podtrzymując argumentacje i wywody zawarte w uzasadnieniu tej decyzji.
20. 8.1. Zdaniem organu użyte w art. 18 ust. 1 pkt 1 u.w.t.p.a. określenie "w szczególności" oznacza, że wyliczenie zawarte w tym przepisie jest tylko przykładowe i że wskazany w art. 13 ust. 2 u.w.t.p.a. obowiązek uwidocznienia informacji o szkodliwości spożywania alkoholu jest jedną z tych zasad, które nie zostały w nim wymienione.
21. 8.2. Odnośnie drugiej okoliczności faktycznej, czyli sprzedaży napojów alkoholowych nieletniemu K.S. stwierdzono, że trzykrotnie bezskutecznie próbowano przesłuchać tego świadka oraz że w takiej sytuacji dowód ten nie jest niezbędny dla sprawy, ponieważ inne zebrane już dowody pozwały ustalić ten fakty w sposób nie budzący wątpliwości. Odwołano się przy tym do potocznego rozumienia pojęcia "sklep monopolowy" (także na podstawie doświadczenia życiowego członków składu orzekającego) i dopowiadającej mu definicji "sklepu branżowego". W związku z tym SKO odrzuciło argumentację o możliwości zakupu piwa przez nieletniego w sklepie "[...]", który był jedynie sklepem samoobsługowym z wyodrębnionym stoiskiem monopolowym i przyjęto "za pewne, że był to sklep "[...]" będący sklepem branżowym.
22. 9. W skardze z dnia [...] r. pełnomocnik strony skarżącej zarzucił naruszenie:

1/ prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 10 pkt 1 u.w.t.p.a. poprzez przyjęcie, że brak uwidocznienia informacji o szkodliwości spożywania alkoholu wypełnia przesłanki obligatoryjnego cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych oraz 2/ przepisów postępowania, tj.;

a/ art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (j.t. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 z późn. zm., dalej u.s.k.o.) poprze wydanie decyzji na posiedzeniu, pomimo iż wcześniej trzykrotnie wyznaczana była rozprawa, przy czym wskazano, że z treści decyzji nie wynika, by decyzja zapadła na posiedzeniu niejawnym zaś strony nie zostały powiadomione o terminie czynności, b/ art. 10, art. 77, art. 78, art. 80, art. 86 i art. 89 k.p.a. między innymi poprzez wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o niekompletny materiał dowodowy – zaniechanie przesłuchania K.S. oraz w sytuacji gdy pozostały nie wyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy – zaniechanie przesłuchania strony; w tym zakresie podkreślono, że organy obu instancji zaniechały wyjaśnienia, w którym sklepie nieletni nabył alkohol i że w sposób niedopuszczalny SKO przeprowadziło znaczeniową interpretację słów nieletniego zamiast przesłuchać go i bezpośrednio wyjaśnić wszelkie wątpliwości.

1. 10. Odpowiadając na skargę SKO wnosiło o jej oddalenie podtrzymując swoje wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje

1. 11. Skarga jest zasadna.
2. 12. W niniejszej sprawie - odnośnie ustalonej i nie kwestionowanej okoliczności faktycznej, czyli braku uwidocznienia informacji o szkodliwości spożywania alkoholu - pełnomocnik strony skarżącej zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego poprzez błędną interpretację przepisu art. 18 ust. 10 pkt 1 u.w.t.p.a. i przyjęcie, że okoliczność ta wypełniła hipotezę tak określonej normy prawnej. Natomiast jeśli chodzi o okoliczność sprzedaży piwa osobie nieletniej przez stronę skarżącą, to pełnomocnik kwestionował już sam ten fakt zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności poprzez:
3. - wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o niekompletny materiał dowodowy, czyli nie przesłuchanie nieletniego K.S. i strony celem wyjaśnienia okoliczności, czy sprzedaż piwa nastąpiła rzeczywiście w punkcie sprzedaży prowadzonym przez stronę skarżącą, w sytuacji gdy pod tym adresem znajdował się też inny punkt sprzedaży alkoholu,
4. - uniemożliwienie stronie wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i materiałów, poprzez zaniechanie powiadomienia o terminie posiedzenia zamiast kontynuacji rozprawy.
5. 13. Jeśli chodzi o przepisy materialne, to z decyzji organu pierwszej i drugiej instancji wyraźnie wynika, że podstawą prawną cofnięcia dwóch zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych był art. 18 ust. 10 pkt 1 u.w.t.p.a. Organy uznały, że strona naruszyła zasady sprzedaży określone w art. 13 ust. 2 u.w.t.p.a. (obowiązek uwidocznienia informacji o szkodliwości spożywania alkoholu) i art. 15 ust. 1 pkt 2 u.w.t.p.a. (zakaz sprzedaży napoju alkoholowego osobom do lat 18). Z tym, że w drugim przypadku wyraźnie wskazywano na stosowanie przepisu art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a u.w.t.p.a.
6. 13.1. Przepis art. 18 ust. 10 u.w.t.p.a. stanowi (podkreślenia i pogrubienia Sądu):

Zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, organ zezwalający cofa w przypadku:

1. 1) nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności:
2. a) sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim, nietrzeźwym, na kredyt lub pod zastaw;
3. b) sprzedaży i podawania napojów alkoholowych z naruszeniem zakazów określonych w art. 14 ust. 3 i 4;
4. 2) nieprzestrzegania określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych;
5. 3) powtarzającego się co najmniej dwukrotnie w okresie 6 miesięcy, w miejscu sprzedaży lub najbliższej okolicy, zakłócania porządku publicznego w związku ze sprzedażą napojów alkoholowych przez dany punkt sprzedaży, gdy prowadzący ten punkt nie powiadamia organów powołanych do ochrony porządku publicznego;
6. 4) wprowadzenia do sprzedaży napojów alkoholowych pochodzących z nielegalnych źródeł;
7. 5) przedstawienia fałszywych danych w oświadczeniu, o którym mowa w art. 111 ust. 4;
8. 6) popełnienia przestępstwa w celu osiągnięcia korzyści majątkowej przez osobę odpowiedzialną za działalność przedsiębiorcy posiadającego zezwolenie;
9. 7) orzeczenia, wobec przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną albo wobec osoby odpowiedzialnej za działalność przedsiębiorcy posiadającego zezwolenie, zakazu prowadzenia działalności gospodarczej objętej zezwoleniem.
10. 13.2. Przy wykładni powyższego przepisu należy brać pod uwagę nie tylko znaczenie językowe użytych przez ustawodawcę określeń, ale też wykładnię systemową wewnętrzną oraz funkcjonalną, a mianowicie cel samej ustawy.
11. 13.2.1. W orzecznictwie sądów administracyjnych, Trybunału Konstytucyjnego i literaturze przedmiotu podkreśla się, że swoboda działalności gospodarczej nie ma charakteru absolutnego - tak jak i inne konstytucyjne prawa i wolności jednostki, dlatego może być poddawana przez ustawodawcę pewnym ograniczeniom. Konstytucja RP dopuszcza ograniczanie wolności gospodarczej w drodze ustawy, jeżeli wymaga tego ważny interes publiczny (art. 22). Z kolei przepis art. 31 ust. 3 Konstytucji RP stanowi, że ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanowione tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej albo wolności i praw innych osób. Chociaż zauważa się, że ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Nie ulega też wątpliwości, że cele ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, wynikające już z tytułu ustawy i określone w jej preambule oraz w przepisach prawnych, całkowicie usprawiedliwiają ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej polegającej na sprzedaży napojów alkoholowych. Życie obywateli w trzeźwości jest wartością nie dającą się w żaden sposób porównać z utratą korzyści majątkowych przez przedsiębiorcę prowadzącego sprzedaż napojów alkoholowych niezgodnie z prawem. Dalej przyjmuje się, że istnieje w szczególności legitymowany interes państwa w stworzeniu takich ram prawnych obrotu gospodarczego, które pozwolą zminimalizować niekorzystne skutki mechanizmów wolnorynkowych, jeżeli skutki te ujawniają się w sferze, która nie może pozostać obojętna dla państwa ze względu na ochronę powszechnie uznawanych wartości (wyrok TK z dnia 8 kwietnia 1998 r., K 10/97, OTK 1998/3/29, Glosa 1998/9/14; uchwała NSA z dnia 30 października 2007 r., II GPS 2/07, publ. na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl i glosa aprobująca M. Magdziarczyk ZNSA 2009/1/163).
12. 13.2.2. Na tym gruncie instytucję cofnięcia zezwolenia uznaje się za rodzaj sankcji stanowiącej konsekwencję naruszenia określonych przepisów ustawowych (zob. powołana uchwała NSA z dnia 30 października 2007 r. i glosa M. Magdziarczyk).
13. 13.3. Reasumując, kompleksowa wykładnia powyższego przepisu prowadzi do następujących wniosków;

1/ istnieją tylko określone przypadki wymienione w pkt od 1 do 7 uzasadniające stosowanie instytucji cofnięcia zezwolenia; tym samym przepis określający taki rodzaj sankcji nie może być interpretowany w sposób szeroki tylko zawężający, 2/ użyte w pkt 1 określenie "w szczególności" nie może być rozumiane tak szeroko, że obejmuje swym zakresem każdy obowiązek określony w analizowanej ustawie; zakresy poszczególnych regulacji nie mogą się pokrywać, dlatego granice tak otwartego katalogu przypadków w pierwszej kolejności są wyznaczone przez lit. a i b, następnie pozostałe przypadki określone w pkt 2 – 7, a także wykazane w art. 18 ust. 12 u.w.t.p.a. (podstawy wygaśnięcia zezwolenia), 3/ wskazanie w pkt 1, że chodzi tu o nieprzestrzeganie określonych w ustawie "zasad", a w pkt 2 "warunków" sprzedaży napojów alkoholowych oznacza, że sam ustawodawca rozróżnia te przypadki nie stawiając ich ze sobą na równi, 4/ przykładowe odesłanie w ramach "zasad" do zakazów określonych w art. 15 i art. 14 ust. 3 i 4 u.w.t.p.a. (użyta konstrukcja językowa "zabrania się...") wskazuje, że również inne przypadki muszą dotyczyć takich zakazów związanych ze sprzedażą napojów alkoholowych, np. uregulowanych w art. 13¹ (zakaz reklamy i promocji napojów alkoholowych) i art. 14 ust. 1 (zakaz sprzedaży napojów alkoholowych w określonych miejscach publicznych), 5/ nie można przyjąć też, że każdy obowiązek dotyczący sprzedaży napojów alkoholowych, a określony w ustawie, staje się "warunkiem" sprzedaży z pkt 2, 6/ warunki prowadzenie sprzedaży napojów alkoholowych zostały określone w art. 18 ust. 7 u.w.t.p.a. na co zwrócono uwagę w uzasadnieniu uchwały NSA z dnia 30 października 2007 r.

13.4. Mając na uwadze powyższe wnioski należy uznać, że stosując art. 18 ust. 10 pkt 1 in principio u.w.t.p.a. organy dokonały błędnej wykładni tego przepisu przyjmując, że obejmuje on miedzy innymi nie określony w lit. a i b przypadek nie wywiązania się z obowiązku opisanego w art. 13 ust. 2 u.w.t.p.a. W związku z tym nie było też podstaw do cofnięcia zezwolenia w oparciu o art. 18 ust. 10 pkt 1 u.w.t.p.a., a innych podstaw prawnych wydania decyzji organy nie powołały. Przy wydaniu każdej decyzji ważne jest to, aby orzeczenie było precyzyjne i spójne w swoim rozstrzygnięciu i uzasadnieniu. Dotyczy to szczególnie decyzji wydawanej w sprawie cofnięcia zezwolenia. Organ ma obowiązek dostosowania podstawy prawnej orzeczenia do występujących w sprawie okoliczności faktycznych poprzez zacytowanie konkretnych przepisów prawnych w rozstrzygnięciu ewentualnie w uzasadnieniu decyzji. W ramach tego strona będzie mogła bronić swoich praw zgłaszając między innymi zarzuty dotyczące błędnej wykładni stosowanych przepisów. Nie można domniemywać istnienia innej podstawy prawnej, a nie powołanej przez organ w decyzji. Błędna podstawa prawna prowadzi do uznania, że organ naruszył prawo materialne w sposób mający wpływ na wynik sprawy.

13.5. Aby uznać, że w sprawie wystąpiła podstawa prawna do cofnięcia zezwolenia uregulowana w art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a u.w.t.p.a., organ musiałby wcześniej wykazać w sposób nie budzący wątpliwości, że to właśnie w punkcie sprzedaży alkoholu prowadzonym przez stronę skarżącą nastąpiła sprzedaż piwa K.S. W takim przypadku wykazanie istnienia określonej podstawy faktycznej wyczerpującej przesłanki danego przepisu ciąży na organie. To organ winien podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a przed rozpatrzeniem sprawy w sposób wyczerpujący zebrać cały materiał dowodowy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Dopiero na podstawie tak zebranego materiału dowodowego organ może ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.).

14. W niniejszej sprawie wydając zaskarżoną decyzję organ odwoławczy naruszył wyżej wymienione i inne przepisy procesowe, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ swobodnej ocenie dowodów poddał niekompletny materiał dowodowy.

14.1. Dla ustalenia, czy rzeczywiście sprzedaż piwa nieletniemu nastąpiła w sklepie skarżącej "[...]", a nie w sklepie samoobsługowym "[...]" mieszczącym się pod tym samym adresem, istotne były zeznania K.S., który w trakcie przesłuchania w sprawie karnej oświadczył, że piwo kupił "w sklepie monopolowym", który znajdował się na osiedlu [...]"w pawilonie, blaszaku". Mając takie mało precyzyjne zeznania organ odwoławczy trzykrotnie próbował przesłuchać tego świadka, ale bezskutecznie. Mimo takich przeszkód nie można zgodzić się z organem odwoławczym, że dowód ten nie był niezbędny dla sprawy. Inne zebrane już dowody nie pozwały ustalić - w sposób nie budzący wątpliwości - istotnego dla sprawy faktu, a mianowicie, w jakim miejscu nastąpiła sprzedaż piwa. Tym bardziej, że istniała wątpliwość związana z innym fragmentem zeznań tego świadka, który zeznał: "nie zabrałem rachunku za zakup, ale wiem, że był on wydrukowany" w zestawieniu z ustalonym faktem, że strona skarżąca ewidencjonowała sprzedaż przez kasę fiskalną dopiero od dnia [...] r., a sprzedaż piwa miała miejsce wcześniej, bo dnia [...] r. W takiej sytuacji procesowej należało wyjaśnić przyczyny nie stawienia się świadka na przesłuchanie i podjąć stosowne działania dyscyplinujące w oparciu o art. 88 k.p.a. w celu przeprowadzenia tego dowodu. Interpretacja słów użytych w trakcie wcześniejszego przesłuchania poprzez odwołanie się do potocznego rozumienia pojęcia "sklep monopolowy" (nawet z uwzględnieniem doświadczenia życiowego członków składu orzekającego) i dopowiadającej mu definicji ustawowej "sklepu branżowego" nie może prowadzić do prawidłowych ustaleń faktycznych. Opierając się na takiej interpretacji zeznań świadka i przy przyjęciu, że sklep "[...]" nie mógł być uznany za "sklep monopolowy", bo był jedynie sklepem samoobsługowym z wyodrębnionym stoiskiem monopolowym, organ bezpodstawnie odrzucił twierdzenia strony o możliwości zakupu piwa przez nieletniego właśnie w tym sklepie. W związku z tym nie można było za organem odwoławczym przyjąć <>.

14.2. Organ odwoławczy naruszył również przepisy postępowania, tj. art. 10 § 1 i art. 81 k.p.a. poprzez nie poinformowanie pełnomocnika przed wydaniem decyzji, a po przeprowadzeniu dnia [...] r. rozpraw i uzyskaniu wyjaśnień z Prokuratury Rejonowej B. w piśmie z dnia [...] r., o prawie zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się w tym zakresie ewentualnie zgłaszania dalszych żądań i wniosków dowodowych. Generalnie informacja taka oznacza, że w danym momencie organ odwoławczy uznaje sprawę za dostatecznie wyjaśnioną do orzekania, czyli do wydania decyzji. Wówczas strona ma świadomość, że jest to ostatni chwila na składanie ewentualnych wniosków dowodowych w toczącym się postępowaniu, a jeśli nie to do przekonania organu odwoławczego do swojego stanowiska. Prawo czynnego udziału strony w postępowaniu, jako korelat obowiązku organu, obejmuje prawo do podejmowania czynności procesowych mających wpływ na ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy administracyjnej. W zakresie prawa do czynnego udziału w postępowaniu strona może realizować wiele uprawnień procesowych określonych wyraźnie przepisami kodeksu postępowania administracyjnego (np. art. 78 § 1, art. 79 k.p.a.), natomiast w zakresie prawa do obrony ma uprawnienie do wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (por. art. 81 k.p.a.). W orzecznictwie wskazuje się, że obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest pouczenie strony o prawie do zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia; organ ma także obowiązek wstrzymać się od wydania decyzji do czasu złożenia tego oświadczenia w wyznaczonym terminie (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 14 grudnia 2007 r., II SA/Kr 569/07). Brak w aktach sprawy końcowego oświadczenia strony oraz dowodu, że organ prowadzący postępowanie pouczył stronę o przysługującym jej prawie, uzasadnia wniosek, że organ prowadzący postępowanie naruszył obowiązek ustalony w art. 10 § 1 k.p.a. (zob. wyrok WSA z dnia 10 kwietnia 2007 r., IV SA/Wa 411/07). W przedmiotowej sprawie organ dopuścił wnioskowany przez stronę dowód z przesłuchania świadka K.S., dlatego w tym celu wyznaczał terminy rozpraw. Świadek nie stawiał się na te terminy. W związku z tym strona mogła być przekonana, że zostanie wyznaczona kolejna rozprawa. O tym, że nie będzie podejmowana następna próba tylko zostanie wydana decyzja strona mogła być poinformowana pośrednio właśnie poprzez przesłanie pisma z pouczeniem o powyższych prawach procesowych. Naruszenie tych przepisów procesowych miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ przesłuchanie świadka było konieczne do wyjaśnienia istotnej okoliczności faktycznej sprawy, a strona została pozbawiona prawa do wypowiedzenia się w zakresie zebranych dowodów bezpośrednio przed wydaniem decyzji kończącej całe postępowanie.

14.3. Nie był natomiast zasadny zarzut naruszenia art. 21 ust. 1 u.s.k.o., który stanowi, że przy orzekaniu członkowie składów orzekających kolegium są związani wyłącznie przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Nie znajdują również uzasadnienia zarzuty, że: organ wydał decyzję na posiedzeniu, pomimo że wcześniej trzykrotnie była wyznaczana rozprawa; z treści decyzji nie wynika, by decyzja zapadła na posiedzeniu niejawnym i że strony nie zostały powiadomione o terminie tej czynności. Z przepisu art. 17 ust. 1 u.s.k.o. wynika, że orzeczenia kolegium zapadają po przeprowadzeniu rozprawy lub na posiedzeniu niejawnym. Tym samym, jeśli po przeprowadzeniu ostatniej rozprawy dnia [...] r. nie wydano decyzji, to znaczy, że decyzja mogła zapaść tylko na posiedzeniu niejawnym z uwzględnieniem obowiązku informowania strony o stosownych prawach procesowych. Poza tym wyraźnie wynika to z części wstępnej zaskarżonej decyzji z dnia [...] r., gdzie wyraźnie stwierdzono, że została ona wydana "na posiedzeniu". Brak jest przepisów nakazujących informowanie strony o terminie posiedzenia niejawnego.

15. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ winien uwzględnić powyższe wykładnie przepisów materialnych i dokonać jeszcze raz oceny, czy obowiązek określony w art. 13 ust. 2 u.w.t.p.a. stanowi "warunek sprzedaży napojów alkoholowych" w rozumieniu art. 18 ust. 1 pkt 2 u.w.t.p.a., tzn. czy jego nieprzestrzeganie stanowi podstawę do cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Poza tym w zakresie sprzedaży napoju alkoholowego osobie nieletniej organ odwoławczy winien przeprowadzić dowód bezpośredni na tę okoliczność, czyli przesłuchać świadka K.S., a przed wydaniem decyzji pouczyć stronę o prawach wynikających z art. 10 § 1 i art. 81 k.p.a.

16. Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Stosownie do art. 152 tej ustawy orzekł o wstrzymaniu jej wykonania. Uwzględniając skargę zasądził koszty postępowania w kwocie [...] zł ([...] zł - wpis sądowy, [...] zł – koszty zastępstwa procesowego, 17 zł - opłat skarbowa od pełnomocnictwa) w myśl art. 200, art. 205 § 2 i 3 ustawy i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (...) (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.).