Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicachz 21 marca 2016 r., sygn. akt III SA/Gl 2029/15

Uzasadnienie

W odpowiedzi na wezwanie Sądu z 2 listopada 2015 r. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Skarżąca podała, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z mężem, z którym od 18 czerwca 2013 r. jest w rozdzielności majątkowej. Jej miesięczne dochody to zasiłek dla bezrobotnych, który w pierwszym miesiącu po zarejestrowaniu wynosił 99,80 zł, a w kolejnych miesiącach po 864,40 zł (vide: decyzje z PUP z dnia 30 czerwca i 9 października 2015 r.). Prowadzoną działalność gospodarczą zawiesiła 31 stycznia 2015 r., albowiem ta w 2014 r. przyniosła straty (vide: PIT-36L). Z kolei dochody jej męża to wynagrodzenie za pracę rzędu ok. 2.500,00 zł. Ponieważ pod tym samym adresem co skarżąca zamieszkuje też jej córka z [...]-miesięcznym synkiem i zięć, ponoszą wspólnie wydatki związane z koniecznym utrzymaniem. Córka nie osiąga bowiem żadnych dochodów (jest na urlopie wychowawczym), a dochody zięcia wynoszą ok. 1.400,00 zł netto. Według wyliczeń na skarżącą przypadają opłaty za media w kwocie ok. 200,00 zł, koszty leczenia i zakupu leków ok. 50,00 zł, wyżywienie ok. 500,00 zł i środki czystości ok. 100,00 zł. Poza ciągnikiem siodłowym MAN TGA z 2007 r. o wartości ok. 45.000,00 zł, ciągnikiem siodłowym Renault Premium z 2002 r. o wartości ok. 18.000,00 zł oraz naczepą Wielton z 2003 r. o wartości ok. 8.000,00 zł, które zajęte są przez US w D.G innych składników majątku nie zadeklarowała.

Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy skarżąca nadesłała:

1. - odpis księgi wieczystej dotyczącej nieruchomości wymienionej w rubryce 2.1 formularza jako adres zamieszkania;
2. - zaświadczenie właściwej jednostki samorządu terytorialnego wymieniającego wszystkie osoby zamieszkałe pod wskazanym w rubryce 2.1 formularza adresem;
3. - rachunki dotyczące opłat bieżących, tj. za gaz, energię elektryczną, wodę i węgiel;
4. - zaświadczenie o wysokości pobieranych przez męża i zięcia dochodów wraz z zeznaniami podatkowymi za 2014 r.;
5. - oświadczenie córki, iż przebywa na urlopie wychowawczym i nie pobiera na dziecko żadnych świadczeń;

Postanowieniem z 3 lutego 2016 r. referendarz odmówił U.M. przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu stwierdził, że uiszczenie wpisu od skargi mieści się w granicach możliwości finansowych skarżącej.

Pismem z 22 lutego 2016 r. skarżąca wniosła od powyższego postanowienia sprzeciw. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.", poprzez stwierdzenie, że nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jednocześnie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.

W uzasadnieniu skarżąca wyjaśniła, że:

1. - koszty związane z zakupem węgla w wysokości 1.500,00 zł nie były opłatą jednorazową na sezon, gdyż dotyczyły zakupu 2 ton węgla, co zgodnie z wskazaniami doświadczenia życiowego i prawidłowej logiki jest niewystarczającą ilością aby zapewnić ogrzewanie domu w całym sezonie grzewczym, mając na względzie, iż w domu zamieszkuje dziecko [..] miesięczne;
2. - posiada nagłe wydatki np. związane z zakupem nowej lodówki, który to zakup był konieczny w styczniu 2016 r. z uwagi na awarię poprzedniej lodówki;
3. - mąż pomaga finansowo córce i zięciowi, z uwagi na osiąganie jedynie przez zięcia dochodów miesięcznych na poziomie 1.320,00 zł netto pensja minimalna;
4. - zasiłek dla bezrobotnych został skarżącej przyznany od dnia 09.10.2015 r. na okres 9 miesięcy;
5. - wysokość wkładów męża na MPKZP wynosi 7.952,85 zł - stanowi jedyne zabezpieczenie i oszczędności męża, z których finansowane są nagłe wydatki takie jak np. wspomniany zakup lodówki (styczeń 2016 r.) oraz dodatkowego opału;
6. - pozostała kwota wkładu zostanie w najbliższym czasie przeznaczona przez męża na remont przeciekającego dachu i inne naprawy konieczne nieruchomości mające na celu zapewnienie normalnego jej użytkowania i zabezpieczenia jej stanu na przyszłość;
7. - udziały w kosztach utrzymania nieruchomości osób zamieszkujących ją nie są równe, w głównej mierze ciężar ten spoczywa na mężu.

W załączeniu do sprzeciwu skarżąca nadesłała wydruki z konta bankowego A męża za trzy miesiące, fakturę za węgiel z 22 lutego 2016 r. na kwotę 1.300 zł, oraz fakturę zakupu lodówki z 28 stycznia 2016 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Na wstępie należy wyjaśnić, iż w myśl art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Ustawa nowelizująca ten przepis weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r. Oznacza to, że obecnie sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia, a nie jak dotychczas rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy na nowo.

Stosownie do art. 243 § 1 p.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.).

Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.).

U.M. składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – przysługuje wyłącznie takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Brzmienie powyższego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 322/08, LEX nr 479084).

Stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie wpis sądowy od skargi wynosi 100.000 zł.

W ocenie Sądu nie budzi żadnych wątpliwości, że skarżąca nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego od skargi w całości, ani nawet w znacznej części. Jednak nie zdołała wykazać, aby spełniała całkowicie ustawowe przesłanki, skutkujące uwzględnieniem złożonego wniosku w całości i zwolnieniem od kosztów sądowych. Gospodarstwo domowe skarżącej wykazuje regularny i stały dochód. Dochód ten jednak w zestawieniu z codziennymi jak i okresowymi wydatkami nie pozwala na pokrycie pełnych kosztów sądowych.

Skarżąca poprzez nadesłanie dodatkowej dokumentacji oraz stosowne oświadczenia wyjaśniła wątpliwości podniesione w zaskarżonym postanowieniu.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności oraz treść art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, dlatego, w celu zachowania prawa do sądu, zasadnym jest przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie każdorazowej opłaty przekraczającej kwotę 300 zł.

Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.