Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicachz 22 maja 2019 r., sygn. akt III SA/Gl 21/19

Uzasadnienie

Prezes Wyższego Urzędu Górniczego decyzją z [...] r. nr [...], Idz. [...], uchylił w całości decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w P. z [...] r. nr [...], Idz. [...] i ustalił D. M. (dalej: strona, skarżący) za wydobycie w okresie od 2013 r. do 30 czerwca 2015 r. bez wymaganej koncesji [...] ton kopaliny - kruszywa naturalnego (piasku), na działce nr [...] obręb W., gm. S., pow. [...], opłatę podwyższoną w wysokości: [...] zł oraz zobowiązał stronę do wniesienia powyższej opłaty, w wysokości 60% ustalonej kwoty, tj. [...] zł na konto gminy S. i w wysokości 40% tej kwoty, tj. [...] zł na konto Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie.

W podstawie prawnej organ powołał art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. — Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, ze zm., dalej K.p.a.), w związku z art. 140 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 3 ustawy z 9 czerwca 2011 r. — Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2017 r. poz. 2126, ze zm., dalej p.g.g.).

Z akt administracyjnych wynika, że 12 czerwca 2015 r. do OUG w P. wpłynęła informacja z Wydziału Budownictwa i Ochrony Środowiska Starostwa Powiatowego we W. o prowadzeniu niekoncesjonowanej eksploatacji kruszywa naturalnego na granicy działek nr [...] i nr [...], będących własnością strony.

W dniu 30 czerwca 2015 r. pracownicy OUG w P. przeprowadzili wizję terenową i dokonali pomiaru geodezyjnego wyrobiska istniejącego w obrębie działki nr [...]. Stwierdzono, że miejsce wydobywania kruszywa naturalnego znajdowało się w północno-zachodniej części przedmiotowej działki. Teren wyrobiska był usytuowany w sąsiedztwie - zlokalizowanych częściowo na działce nr [...] a częściowo na działce nr [...] - "starych" terenów poeksploatacyjnych (wypełnionych częściowo odpadami - ziemią z wykopów) i stanowił ich kontynuację.

Po wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej za nielegalne wydobycie kopaliny - kruszywa naturalnego na części działki nr [...], organ przesłuchał skarżącego, który oświadczył, że w obrębie działek nr [...] i [...] prowadził wyłącznie budowę stawu, a pozyskiwany urobek wykorzystywał w miejscu wykonywania inwestycji. Z kolei w piśmie z 3 września 2015 r. skarżący oświadczył, że na działce nr [...] i na skraju działki nr [...], w czasie ich nabycia, znajdowały się stare wyrobiska. Inwestycja polegająca na budowie stawu była prowadzona na działce nr [...]. Na skraj działki nr [...] wywożono urobek z budowy stawu, którym zasypywano "stare" wyrobiska i rekultywowano teren. Strona wskazała ponadto, że "w jednym wyrobisku na działce nr [...] został przywieziony urobek i w zamian zabrany urobek - glina na wykorzystanie budowy skarp o wysokim nachyleniu.

W toku prowadzonego postępowania pozyskano z Wydziału Geodezji, Kartografii, Katastru i Gospodarki Nieruchomościami Starostwa Powiatowego we W. informacje dotyczące działek będących przedmiotem postępowania, w tym mapę zasadniczą w postaci rastrowej dla działki nr [...] oraz działki nr [...]. Z przesłanej dokumentacji kartograficznej wynikało, że teren został przekształcony tylko na działce nr [...], natomiast na działce nr [...] nie były uwidocznione żadne deformacje terenu.

Decyzją z [...] r. nr [...], L.dz. [...], w oparciu o art. 140 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 3 p.g.g. organ pierwszoinstancyjny ustalił skarżącemu opłatę podwyższoną w wysokości [...] zł za wydobycie w latach 2013-2015 bez wymaganej koncesji [...] kopaliny - kruszywa naturalnego (piasku), na działce nr [...], zobowiązując go jednocześnie do wniesienia przedmiotowej opłaty w odpowiednich częściach na konto gminy S. oraz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie. Była to kolejna decyzja w sprawie, gdyż poprzednią decyzję tego organu z [...] r. Prezes WUG uchylił w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

W odwołaniu od tej decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając:

1. I) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
2. 1) art. 107 § 3 w zw. z art. 6, art. 8 i art. 11 K.p.a. - poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji przez organ I instancji w sposób nierzetelny, skrótowy i niewystarczający, co polegało w szczególności na pominięciu w treści uzasadnienia argumentacji dotyczącej:
3. a) potwierdzenia ilości kruszywa, które miało zostać wydobyte,
4. b) słuszności zastosowania użytego przez pracowników sprzętu pomiarowego, służącego do ustalenia wielkości wyrobiska,
5. c) sposobu i zasadności rozłożenia opłaty na rzecz Urzędu Miasta i Gminy S. (60%) i Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (40%),
6. d) zdatności wydobytego kruszywa do sprzedaży,
7. e) wpływu rekultywacji gleby, prac eksploatacyjnych prowadzonych w przeszłości na działce nr [...] oraz wyrównywania terenu na wyniki badań przeprowadzonych przez pracowników organu,
8. f) kluczowych w niniejszej sprawie pojęć, którymi posługiwał się organ, takich jak chociażby "wydobycie", "kopaliny", "kruszywo", "piasek"
9. 2) art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w szczególności w zakresie ustalenia:
10. a) wielkości wyrobiska, z którego zostało pobrane przez stronę kruszywo;
11. b) rodzaju pobranego kruszywa,
12. c) ilości pobranego z tego wyrobiska kruszywa,
13. d) objętości pobranego z tego wyrobiska kruszywa,
14. e) zdatności tego kruszywa do sprzedaży,
15. - podczas gdy wyjaśnienie powyższych okoliczności i podparcie rozstrzygnięcia dokumentami pomiarowymi, obliczeniowymi i kartograficznymi wpłynęłoby na wynik postępowania;
16. 3) art. 80 K.p.a. poprzez dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego;
17. 4) art. 75 K.p.a. poprzez bezzasadne oddalenie wniosku dowodowego w zakresie przeprowadzenia dowodu wizji terenowej z udziałem strony, co naruszyło prawo strony do czynnego udziału w postępowaniu;
18. II) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 140 ust. 1 w zw. z art. 21 ust. 1 pkt 2 p.g.g. poprzez ich błędne zastosowanie w stanie faktycznym, gdyż skarżący nie wydobywał kopalin ze złóż na działce nr [...], a jedynie prowadził tam prace porządkowe i gromadził materiał wydobywany legalnie na sąsiedniej działce nr [...], a także pominięcie faktu, iż cechą istotną dla uznania substancji za kopalinę jest jej zdatność do sprzedaży,
19. III) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że skarżący z wyrobiska znajdującego się na działce nr [...] wydobył [...] m2 kopaliny, podczas gdy mógł wybrać kopalinę tylko z jednego wyrobiska znajdującego się na działce nr [...], z którego nie byłby w stanie pozyskać [...] m2 kopaliny.

W trakcie postępowania odwoławczego organ działając na podstawie art. 75 i art. 77 w zw. z art. 123 i art. 136 K.p.a., uzupełnił materiał dowodowy sprawy, dopuszczając dowód z fragmentów dokumentacji geologicznej złoża kruszywa naturalnego "W." w kat. C1 ze stycznia 2017 r., dokumentacji określającej ilość kopaliny wydobytej bez koncesji z 10 września 2018 r. oraz z karty korygującej wysokość opłaty podwyższonej z 11 września 2018 r.

Następnie zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne.

W uzasadnieniu decyzji organ przeanalizował zeznania strony złożone 3 sierpnia 2015 r. oraz jej oświadczenie złożone w piśmie z 3 września 2015 r. i nie dał wiary, że skarżący w obrębie działek nr [...] i [...] prowadził wyłącznie budowę stawu, a pozyskiwany urobek wykorzystywał w miejscu wykonywania inwestycji. Organ podkreślił, że skarżący nie zawiadomił Dyrektora OUG o zamiarze wydobycia z działki nr [...] piasku dla własnych potrzeb. Z uwagi na to, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą m.in. w zakresie wydobywania żwiru i piasku oraz wydobywania gliny i kaolinu (informacja z CEIDG), w 2016 r. udokumentował złoże kruszywa naturalnego "W.", położone na południe od nielegalnego wyrobiska, a wydobyta przez niego ilość kopaliny znacznie przekraczała, określoną art. 4 P.g.g., to nie znalazł w sprawie zastosowania ten przepis.

Następnie organ wskazał, że analizując wydruki ze zdjęć satelitarnych dostępnych poprzez aplikację Google Earth, stwierdzono, że na działkach nr [...] i nr [...], 14 września 2012 r. nie były prowadzone żadne roboty ziemne. Teren był gęsto porośnięty drzewami i krzewami. Z analizy fotografii z 31 maja 2014 r. również wynika, że na terenie działki nr [...] nie było wyrobiska górniczego, a na działce nr [...] brak było stawu. Natomiast na zdjęciu z 11 lipca 2015 r. na działce nr [...] widnieje wyrobisko górnicze, którego pomiaru dokonali pracownicy OUG w P. 30 czerwca 2015 r., a na działce nr [...] widoczny jest staw. Zdaniem organu na podstawie analizy materiału zdjęciowego, ukazującego czasookres dokonywanych przekształceń terenu, przyjęto, że wyrobisko górnicze na działce nr [...] zostało wykonane w okresie od 2013 r. do 30 czerwca 2015 r., tj. do dnia przeprowadzenia jego pomiarów przez pracowników OUG.

Przedmiotowe wyrobisko nie jest w żaden sposób technicznie powiązane ze zlokalizowanym na działce nr [...] stawem ziemnym i nie jest objęte pozwoleniem wodnoprawnym udzielonym w 2013 r. przez Starostę W. na jego wykonanie (decyzja z [...] r., o udzieleniu pozwolenia wodnoprawnego).

Następnie organ wyjaśnił, że dla stwierdzenia wydobycia kopaliny istotny jest fakt dokonywania przez podmiot oddzielenia kopaliny od złoża, a nie pobudki, jakimi się kierował, dokonując tego wydobycia. Organ wykluczył też ewentualne wydobycie kopaliny z wyrobiska na działce nr [...], przez osoby trzecie, ze względu na miejsce zamieszkania strony, a także położenie tartaku należącego do skarżącego, w bezpośrednim sąsiedztwie działki nr [...] (droga dojazdowa w kierunku wyrobiska, z którego pozyskiwano kruszywo naturalne bez koncesji przebiegała częściowo przez nieruchomości należące do strony lub w bezpośrednim sąsiedztwie tartaku, którego właścicielem jest skarżący).

Ponownie rozpatrując materiał dowodowy, co do okoliczności przekształcenia części działki nr [...] robotami wydobywczymi przed podjęciem wydobycia kopaliny przez skarżącego, organ odwoławczy wskazał, że z mapy z naniesionymi granicami wyrobiska, wynika, że północna część tego wyrobiska znajduje się w obrysie "starych" wyrobisk i składowiska odpadów, tzw. "[...]", o których mowa w zeznaniach z 3 kwietnia 2017 r. świadków: M. W., S. L., J. W. i B. P.. Dotyczy to części wyrobiska o powierzchni [...] m2. Jednakże na pozostałej powierzchni przedmiotowego wyrobiska - [...] m2 nie prowadzono wcześniejszej eksploatacji, a przedmiotowy fragment działki nr [...] był terenem rolniczym i nieprzekształconym, co wynika z wyżej wskazanej mapy oraz znajdującego się w aktach sprawy obrazu terenu dostępnego poprzez aplikację Google Earth z datą pozyskania obrazu: 14 września 2012 r. Brak jest również na tym terenie śladów nieuporządkowania, zagłębień, śmieci i zadrzewienia, co jednocześnie wyklucza - wskazywaną przez stronę - ewentualną potrzebę przeprowadzania rekultywacji tego obszaru.

Biorąc powyższe pod uwagę, pracownicy organu drugiej instancji posiadający kwalifikacje geologiczne i miernicze sporządzili w 10 września 2018 r. "Dokumentację określającą ilość kopaliny wydobytej bez koncesji", uwzględniającą prowadzenie w przeszłości robót eksploatacyjnych na części działki nr [...]. Jej podstawowym celem było ponowne przeliczenie ilości kopaliny wydobytej bez koncesji. Do obliczeń wykorzystano wyniki obmiaru wyrobiska wykonanego przez pracowników 30 czerwca 2015 r., fragment mapy obejmującej działkę nr [...] i występujące na niej "stare" wyrobiska poeksploatacyjne oraz dane z "Dokumentacji geologicznej złoża kruszywa naturalnego "W.".

Organ opisał sposób pomiaru geodezyjnego z 30 czerwca 2015 r. i stwierdził, że prawidłowość działania urządzeń i sposób przeprowadzenia pomiarów przy ich użyciu nie budzi wątpliwości. W celu określenia kubatury wyeksploatowanej kopaliny, przy użyciu stosowanego w obliczeniach geodezyjnych pakietu oprogramowania Win-Kalk, pracownicy WUG dokonali obliczeń kubatury modelu terenu "przed eksploatacją" oraz "po eksploatacji. Z obliczeń została wyłączona przestrzeń wyrobiska pomierzona przez pracowników organu pierwszej instancji, zachodząca na obszar "starych" wyrobisk poeksploatacyjnych, tzw. "[...]". Obliczając różnicę pomiędzy objętością obu modeli uzyskano całkowitą objętość wybranej przestrzeni obejmującą teren wyłącznie poza obrysem "starych" wyrobisk poeksploatacyjnych. W związku z występowaniem 0,5 m warstwy nadkładu, który według Dokumentacji geologicznej złoża kruszywa naturalnego "W." stanowi gleba piaszczysta, obliczono jego kubaturę i odjęto od całkowitej objętości wyrobiska górniczego.

Tak obliczoną objętość wydobytej kopaliny pomnożono przez średnią gęstość nasypową w stanie utrzęsionym właściwą dla stropowych partii złoża określonych w Dokumentacji geologicznej złoża kruszywa naturalnego "W.". W wyniku ponownego przeliczenia ilości wyeksploatowanej kopaliny ustalono, że wydobyto [...] ton kruszywa naturalnego, tj. o [...] ton mniej, niż to określił organ pierwszej instancji w decyzji z dnia [...] r. Szczegółowy tok obliczeń, mapę, modele terenu, jak i wykorzystane zestawienia tabelaryczne zawiera Dokumentacja określająca ilość kopaliny wydobytej bez koncesji z 10 września 2018 r.

Organ podkreślił, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że na działce nr [...] znajdowało się złoże piasku. Prezes WUG nie dał wiary wyjaśnieniom skarżącego, iż dokonał on wydobycia gliny. Organ zauważył, że skarżący jest niekonsekwentny w swoich wyjaśnieniach w tym zakresie. Z jednej strony próbuje dowodzić, że wydobytą przez niego kopaliną była glina, pozyskana w celu stabilizacji skarp zbudowanego na sąsiedniej działce stawu, z drugiej strony podnosi, że organ pierwszej instancji nie zbadał wszystkich przesłanek zastosowania art. 4 P.g.g., który dotyczy wydobywania piasków i żwirów. Tymczasem złoże kruszywa naturalnego "W.", położone na południe od nielegalnego wyrobiska, zawiera w swoich granicach fragment południowej skarpy tego wyrobiska.

Ponadto, rodzaj udokumentowanej kopaliny jest tożsamy ze stwierdzonym podczas wizji terenowej 30 czerwca 2015 r. przez pracownika OUG, posiadającego kwalifikacje geologa górniczego (nr N-860), a zatem osobę posiadającą właściwe wiadomości specjalne w tym zakresie. Rodzaj wydobytej kopaliny potwierdza również materiał zdjęciowy zawarty w aktach sprawy. Ponadto, przyjęcie, iż wydobytą przez D. M. kopaliną była glina wiązałoby się z koniecznością poniesienia przez niego wyższej opłaty podwyższonej.

Na zakończenie organ wyjaśnił, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte w lipcu 2015 r., a więc w czasie obowiązywania stawek opłat obowiązujących na rok 2015, ogłoszonych przez Ministra Środowiska w drodze obwieszczenia z 8 sierpnia 2014 r. w sprawie stawek opłat na rok 2015 z zakresu przepisów Prawa geologicznego i górniczego (M.P. poz. 705). Stawka opłaty eksploatacyjnej za działalność w zakresie wydobywania piasków i żwirów wynosi 0,57 zł za tonę (l.p. 33 w załączniku do przedmiotowego obwieszczenia). Przy ustalaniu wysokości opłaty podwyższonej należało więc pomnożyć wydobytą przez stronę ilość kopaliny [...] ton przez czterdziestokrotność wskazanej stawki (40 x 0,57 zł = 22,8 zł), co dało kwotę [...] zł ([...] X 22,8 zł = [...]). Na podstawie art. 142 ust. 1 P.g.g. w zw. z art. 63 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, ze zm.), końcówkę kwoty wynoszącą 80 groszy podwyższono do pełnych złotych, ustalając tym samym opłatę podwyższoną w kwocie [...] zł, z czego 60% to [...] zł, a 40% to [...] zł. Zgodnie z art. 141 ust. 1 P.g.g., wpływy z tytułu opłat, o których mowa w dziale VII P.g.g. "Opłaty", w 60% stanowią dochód gminy, na terenie której jest prowadzona działalność, a w 40% dochód Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie.

W skardze do sądu administracyjnego strona, działając przez pełnomocnika wniosła o:

1. 1. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji organu I instancji oraz o umorzenie postępowania pierwszej instancji w całości
2. 2. alternatywnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji organu I instancji oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Strona zarzuciła przy tym naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj.:

1. 1. art. 80 K.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, w szczególności w postaci zeznań świadków oraz wyjaśnień skarżącego i uznanie, że skarżący dopuścił się odspojenia kruszywa od złoża na działce nr [...], podczas gdy zgromadzone na tej działce kruszywa nie stanowiły złoża, bowiem minerały nie zostały naturalnie nagromadzone w tym miejscu, a zostały uprzednio w to miejsce przetransportowane przez skarżącego z działki nr [...], co doprowadziło do naruszenia przez organ art. 140 ust. 3 pkt 3 P.g.g. poprzez jego błędne zastosowanie i ustalenie wobec skarżącego opłaty podwyższonej;
2. 2. art. 80 K.p.a. poprzez uznanie, że skarżący wydobywał kopalinę na terenie działki nr [...] o powierzchni [...] m2, bez wymaganej koncesji, podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, wskazuje, że na działce tej skarżący mógł pobrać kruszywo jedynie z jednego wyrobiska, o którym napisał w piśmie z 3 września 2015 r., które z pewnością miało mniejszą powierzchnię niż [...] m2;
3. 3. art. 80 K.p.a. poprzez uznanie, że prace porządkowe na działce nr [...] zostały przeprowadzone dopiero po dokonaniu pomiaru wyrobiska przez pracowników OUG 30 czerwca 2015 r., celem "zatuszowania" prowadzenia wydobycia, podczas gdy wniosek taki nie wypływa z żadnego dowodu przeprowadzonego w sprawie, a sam organ powołuje się w sposób ogólnikowi i lakoniczny na "zebrany w sprawie materiał dowodowy";
4. 4. art. 80 K.p.a. poprzez uznanie, że wyjaśnienia skarżącego, iż na działce nr [...] prowadził jedynie prace porządkowe, mające na celu usunięcie krzewów, traw i zalegających odpadów, oraz wyrównywanie terenu są niewiarygodne, z uwagi na to, że skarżący w piśmie z 3 września 2015 r. przyznał, że urobek z wyrobiska na działce nr [...] był wydobywany i przemieszczany do stabilizacji skarp stawu, podczas gdy w piśmie tym skarżący wskazał jedynie, że "w jednym wyrobisku, o którym mowa na działce nr [...] został także przywożony urobek i w zamian zabrany urobek glina na wykorzystanie do budowy skarp o wysokim nachyleniu", co nie może prowadzić do wniosku, że wyjaśnienia skarżącego w zakresie prowadzenia prac porządkowych są niewiarygodne;
5. 5. art. 80 K.p.a. poprzez uznanie, że wyjaśnienia skarżącego o prowadzeniu nielegalnego wydobycia kopaliny przez niezidentyfikowane osoby trzecie z fragmentu działki nr [...], są niewiarygodne podczas gdy z pozostałego osobowego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie (zeznań świadków) wynika, że takie ingerencje osób trzecich w przeszłości były powszechne (okoliczni mieszkańcy pobierali kruszywo z tej działki, wyrobiska wypełniali śmieciami);
6. 6. art. 80 K.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego polegającej na uznaniu, że na części wyrobiska o powierzchni [...] m2 nie prowadzono wcześniejszej eksploatacji, podczas gdy z zeznań świadków, w tym B. P., M. W., J. W. i S. W. wynika, że teren całej działki nr [...] stanowił nieużytek, na którym znajdowały się wyrobiska po ukopie kruszyw;
7. 7. art. 10 K.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie wizji terenowej z udziałem strony, w trakcie której zostałyby ponownie dokonane pomiary wyrobiska, co doprowadziło do dowolnych ustaleń organu w zakresie miejsca i ilości pobranego kruszywa;
8. 8. art. 9 K.p.a. oraz art. 11 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie, czym charakteryzuje się zdatność kopaliny do sprzedaży;
9. 9. art. 8 § 1 K.p.a. poprzez pierwotne wytknięcie przez organ II instancji organowi I instancji uchybienia polegającego na naruszeniu prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu poprzez przeprowadzenie wizji terenowej bez udziału strony, a następnie nieuwzględnienie własnych zaleceń przy wydaniu ponownej decyzji, w której organ II instancji stwierdził, że podziela stanowisko Dyrektora OUG co do braku uzasadnienia dla ponownego wykonania wizji w terenie;
10. 10. art. 11 K.p.a. poprzez ustalenie ilości wydobytego przez skarżącego kruszywa na podstawie "obrazu uzyskanego z aplikacji Google Earth" z 14 września 2012 r., podczas gdy zaskarżona decyzja dotyczy wydobycia w okresie od 2013 r. do 30 czerwca 2015 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga okazała się niezasadna.

Sąd administracyjny, zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.), sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz.718 ze zm. – dalej zwana p.p.s.a.), uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga w granicach danej sprawy, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a.

Analizując przepisy prawne regulujące kwestię wydobycia kopalin oraz sankcji za ich nieprzestrzeganie, zauważyć przyjdzie, że stosownie do treści art. 140 ust. 1 P.g.g., działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej. Organem właściwym w tego rodzaju sprawach, poza wyjątkami wynikającymi z art. 140 ust 2 pkt 1 P.g.g., jest właściwy organ nadzoru górniczego (art. 140 ust. 2 pkt 2 P.g.g.). Zgodnie z art. 143 ust. 2 pkt 2 P.g.g., w sprawach określonych Działem VII. Opłaty, stroną postępowania jest podmiot, który prowadzi działalność bez wymaganej koncesji.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 P.g.g. ustawa ta określa zasady i warunki podejmowania, wykonywania oraz zakończenia działalności w zakresie:

1. 1) prac geologicznych;
2. 2) wydobywania kopalin ze złóż;
3. 3) podziemnego bezzbiornikowego magazynowania substancji;
4. 4) podziemnego składowania odpadów;
5. 5) podziemnego składowania dwutlenku węgla w celu przeprowadzenia projektu demonstracyjnego wychwytu i składowania dwutlenku węgla.

W rozumieniu P.g.g. (art. 6 ust. 1 pkt 3) kopaliną wydobytą-jest całość kopaliny odłączonej od złoża, zaś złożem kopaliny jest naturalne nagromadzenie minerałów, skał oraz innych substancji, których wydobywanie może przynieść korzyść gospodarczą (art. 6 ust. 1 pkt 19 P.g.g.). Z kolei działalność w zakresie wydobywania kopalin ze złóż może być, w świetle art. 21 ust. 1 pkt 2 P.g.g., wykonywana na podstawie udzielonej koncesji.

Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że pracownicy Okręgowego Urzędu Górniczego w P. przeprowadzili 30 czerwca 2015 r. oględziny działki [...] i dokonali pomiaru geodezyjnego wyrobiska istniejącego w obrębie tej działki. Stwierdzili, że miejsce wydobywania kruszywa naturalnego (piasku) znajdowało się w północno-zachodniej części przedmiotowej działki. Teren wyrobiska był usytuowany w sąsiedztwie - zlokalizowanych częściowo na działce nr [...] a częściowo na działce nr [...] - "starych" terenów poeksploatacyjnych (wypełnionych częściowo odpadami - ziemią z wykopów) i stanowił ich kontynuację.

W tym miejscu zauważyć przyjdzie, że bezspornym jest, że właścicielem tej działki jest strona skarżąca, która nie posiada koncesji na wydobywanie z niej kopalin na podstawie ustawy P.g.g., ani też na inną jej eksploatację. Tymczasem z działki tej wydobywano kopalinę.

Słusznie zatem organy stwierdziły, że czynności wykonywane przez skarżącą stanowiły działalność górniczą, polegającą na wydobyciu kopaliny w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 3 P.g.g. Sama skarżąca nie przeczyła tym ustaleniom, twierdząc w trakcie przesłuchania 3 sierpnia 2015 r., że w obrębie działek nr [...] i [...] prowadziła wyłącznie budowę stawu, a pozyskiwany urobek wykorzystywała w miejscu wykonywania inwestycji. Ponadto w piśmie z 3 września 2015 r. skarżący oświadczył, że na działce nr [...] i na skraju działki nr [...], w czasie ich nabycia, znajdowały się stare wyrobiska. Inwestycja polegająca na budowie stawu była prowadzona na działce nr [...]. Na skraj działki nr [...] wywożono urobek z budowy stawu, którym zasypywano "stare" wyrobiska i rekultywowano teren. Strona wskazała ponadto, że "w jednym wyrobisku na działce nr [...] został przywieziony urobek i w zamian zabrany urobek - glina na wykorzystanie budowy skarp o wysokim nachyleniu.

Sąd nie dał wiary tym twierdzeniom. Słusznie wskazał organ, że skarżący nie zawiadomił Dyrektora UOG o zamiarze wydobycia ze spornej działki piasku na własne potrzeby. Z analizy zdjęć satelitarnych, wynika, że wyrobisko górnicze na działce nr [...] zostało wykonane w okresie od 2013 r. do dnia 30 czerwca 2015 r., tj. do dnia przeprowadzenia jego pomiarów przez pracowników OUG w P. Przedmiotowe wyrobisko nie jest w żaden sposób technicznie powiązane ze zlokalizowanym na działce nr [...] stawem ziemnym i nie jest objęte pozwoleniem wodnoprawnym udzielonym w 2013 r. przez Starostę W. na jego wykonanie.

W tym stanie rzeczy wymierzenie opłaty podwyższonej było – zdaniem Sądu - uzasadnione. Zgodnie z art. 140 ust. 3 pkt 3 p.g.g. opłatę podwyższoną za wydobywanie kopaliny ustala się w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej bez koncesji kopaliny.

Odnosząc się do pozostałych zrzutów skargi, wskazać przyjdzie, że koncentrują się one w zasadzie wokół naruszenia przepisów prawa procesowego.

Zdaniem Sądu w sprawie nie można dopatrzeć się naruszenia wskazanych w skardze przepisów art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 80 K.p.a. gdyż organ przeprowadził postępowanie dowodowe w niezbędnym do wydania decyzji zakresie, a skarżący miał zapewnione prawo czynnego udziału w tym postępowaniu. Dokonując oceny materiału dowodowego w sposób odmienny od stanowiska strony organ nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów.

W szczególności bezzasadny okazał się zarzut niewyjaśnienia stanu faktycznego w kwestii ilości wydobytej kopaliny.

Prawidłowo organ przeanalizował mapy z naniesionymi granicami wyrobiska i stwierdził, że północna część tego wyrobiska o pow. [...] m2 znajduje się w obrysie tzw. "[...]", o których mowa w zeznaniach świadków: M. W., S. L., J. W. i B. P. Na pozostałej powierzchni przedmiotowego wyrobiska - [...] m2 nie prowadzono wcześniejszej eksploatacji, a przedmiotowy fragment działki nr [...] był terenem rolniczym i nieprzekształconym, co wynika z mapy oraz znajdującego się w aktach sprawy obrazu terenu dostępnego poprzez aplikację Google Earth z datą pozyskania obrazu: 14 września 2012 r. Brak jest zatem potrzeby przeprowadzania rekultywacji tego obszaru.

Prawidłowo zatem pracownicy organu drugiej instancji posiadający kwalifikacje geologiczne i miernicze sporządzili 10 września 2018 r. "Dokumentację określającą ilość kopaliny wydobytej bez koncesji", uwzględniając przy tym prowadzenie w przeszłości robót eksploatacyjnych na części działki nr [...]. wyniki obmiaru wyrobiska wykonanego przez pracowników OUG w P. 30 czerwca 2015 r., fragment mapy obejmującej działkę nr [...] i występujące na niej "stare" wyrobiska poeksploatacyjne oraz dane z "Dokumentacji geologicznej złoża kruszywa naturalnego "W.".

Nie ulega też żadnej wątpliwości, że skarżący pobierał piasek ze spornej działki. Słusznie zauważył organ, że sprzeczne są twierdzenia skarżącego zawarte w pkt 1 i 2 skargi. W pkt 1 skargi skarżący zaprzecza, aby wydobywał kopalinę z działki nr [...], twierdząc, że kruszywo zostało przetransportowane z działki nr [...] i nie stanowiło złoża, a w pkt 2 skargi przyznaje, że mógł jednak pobierać kruszywo z przedmiotowej działki, chociaż w ograniczonym zakresie ("z jednego wyrobiska"). Ponadto, na istnienie złoża na działce nr [...] i wydobywanie z niego kopaliny wskazuje zgromadzona w sprawie dokumentacja zdjęciowa, załączona do informacji z 12 czerwca 2015 r., przekazanej pi-zez Starostwo Powiatowe we W. Słusznie też wskazał organ, że prace porządkowe na działce [...] zostały przeprowadzone dopiero po dokonaniu pomiaru wyrobiska przez pracowników OUG 30 czerwca 2015 r. i nie mogły mieć wpływu na ustalenie ilości kopaliny wydobytej przez skarżącego do tego dnia.

Wynika to z obrazu terenu dostępnego poprzez aplikację Google Earth z datą pozyskania: 1 czerwca 2017 r. Słusznie zatem organ nie przeprowadził wizji terenowej z udziałem strony, w trakcie której zostałyby ponownie dokonane pomiary wyrobiska, skoro teren został już uporządkowany.

Sąd podziela również stanowisko organu, że nie można dać wiary wyjaśnieniom skarżącego, o prowadzeniu nielegalnego wydobycia kopaliny przez niezidentyfikowane osoby trzecie, wobec lokalizacji miejsca zamieszkania odwołującego się i należącego do niego tartaku w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca wydobycia. Ponadto skarżący nie przedstawił żadnych dowodów wskazujących na to, iż składał zawiadomienia do organów ścigania o dokonywaniu kradzieży kopaliny z będącej jego własnością działki nr [...]. Ponadto, świadkowie również nie wskazują na ingerencję osób trzecich po 2012 r.

Nie jest również zasadny zarzut skargi niewyjaśnienia przez organ kwestii zdatności kopaliny do sprzedaży. Na str. 5 i 6 uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ odniósł się do tej kwestii, wskazując, iż nawet jeśli kopalina nie podlegała sprzedaży, to skoro -jak wynika z pisma skarżącego z 3 września 2015 r. - urobek z działki nr [...] wykorzystał do stabilizacji skarp stawu zlokalizowanego na działce nr [...], to wykorzystał surowiec własny i odniósł korzyść materialną.

Reasumując w rozpoznawanej sprawie, wbrew zarzutom skargi, organy administracji publicznej, rozstrzygając sprawę, nie naruszyły przepisów prawa materialnego. Organy dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych i procedowały w zgodzie z przepisami postępowania administracyjnego. W toku prowadzonego postępowania organy obu instancji podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Jednocześnie w sposób właściwy wywiązały się z wymogu dążenia do wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy (art. 77 § 1 K.p.a.), a zebrany materiał dowodowy oceniły stosownie do reguł wskazanych w art. 80 K.p.a. W konsekwencji zgromadzony w aktach administracyjnych materiał dowodowy był wystarczający do wydania zaskarżonej decyzji. Motywy podjęcia kwestionowanych rozstrzygnięć, treść zastosowanych przepisów, ich wykładnia zostały przedstawione w szczegółowych uzasadnieniach decyzji obu instancji, stosownie do wymogów art. 107 § 3 K.p.a.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd w oparciu i art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.