Uzasadnienie
Decyzją z [...] r. nr [...] Wojewoda Śląski, na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1482 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm. – dalej jako K.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania R.M., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z [...] r. nr [...] w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Na mocy decyzji organu pierwszej instancji R.M. został pozbawiony statusu osoby bezrobotnej z dniem 7 stycznia 2020 r. na okres 180 dni.
Z zebranych w sprawie dokumentów źródłowych wynikało, że R.M. nie stawił się w Powiatowym Urzędzie Pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa, co skutkowało pozbawieniem statusu bezrobotnego na wskazany w art. 33 ust. 4 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy okres (uzależniony od liczby niestawiennictw w PUP).
R.M. wniósł odwołanie od powyższej decyzji wyjaśniając, że kiedy stawił się w PUP 10 stycznia 2020 r. podał powód swojej nieobecności w wyznaczonym terminie. Wyjaśnił, że jego dwuletni syn przebywał w szpitalu z ostrymi dusznościami. Obawiał się o życie dziecka i "nie miał głowy" aby pamiętać o wyznaczonym terminie. Jak tylko syna wypisano ze szpitala stawił się w PUP wraz z kartą informacyjną Szpitalnego Oddziału Ratunkowego w C. oraz kartą informacyjną Oddziału Pediatrycznego w S..
Organ odwoławczy nie znajdując podstaw do zmiany lub uchylenia zaskarżonej decyzji utrzymał ją w mocy.
Wskazał, że zgodnie z art. 33 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy bezrobotny ma obowiązek zgłaszania się do właściwego powiatowego urzędu pracy w wyznaczonym przez urząd terminie w celu przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy proponowanej przez urząd lub w innym celu wynikającym z ustawy i określonym przez urząd pracy, w tym potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy.
Natomiast pozbawienie statusu bezrobotnego na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 4 w/w ustawy następuje, gdy ten nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa.
Bezrobotny, który nie zgłosił się w PUP w wyznaczonym terminie, nie zostaje pozbawiony statusu osoby bezrobotnej, jedynie wówczas, gdy:
- - powiadomił o przyczynie niestawiennictwa w okresie do 7 dni od wyznaczonego terminu;
- - przyczyna niestawiennictwa była uzasadniona.
Obydwa warunki musza być spełnione łącznie.
Za uzasadnioną może być uznana wyłącznie taka przyczyna, która stanowi nieprzewidzianą, niepowodowaną przez bezrobotnego, obiektywną przeszkodę uniemożliwiającą zgłoszenie się w wyznaczonym terminie.
Usprawiedliwieniem nieobecności w wyznaczonym terminie jest:
- - choroba potwierdzona odpowiednim zaświadczeniem lekarskim na druku ZUS ZLA stwierdzającym czasową niezdolność do pracy, które powinno być dostarczone do właściwego urzędu pracy;
- - inne udokumentowane zdarzenie losowe.
Dalej organ zauważył, że odwołujący dochował jednego z warunków usprawiedliwienia niestawiennictwa w PUP w wyznaczonym terminie, tj. powiadomił w ciągu siedmiu dni o przyczynie niestawiennictwa. Przyczyna ta, w ocenie organu, choć jest uzasadnioną przyczyną to nie została należycie udokumentowana. Podstawą do usprawiedliwienia niestawiennictwa z powodu konieczności sprawowania opieki nad czasowo chorym dzieckiem jest dostarczenie zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego fakt niezdolności do pracy. Odwołujący się takiego dokumentu nie przedłożył. Co więcej sam stwierdził, że nie jest w stanie go uzyskać, gdyż zaświadczenie o niezdolności do pracy dostała matka dziecka. Ponadto z przedłożonych przez odwołującego się dokumentów w postaci kart informacyjnych Szpitalnego Oddziału Ratunkowego w C. oraz Oddziału Pediatrycznego w S. wynikało, że opiekunem dziecka była A.S..
Wobec powyższego organ stwierdził, że wskazana przyczyna niestawiennictwa nie może być uznana za usprawiedliwioną. Konsekwencją powyższego było pozbawienie odwołującego statusu osoby bezrobotnej na okres 180 dni.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł R.M..
W jej uzasadnieniu wskazał, iż za uzasadnioną przyczynę niestawiennictwa w PUP należy uznać nieprzewidzianą, niespodziewaną, obiektywną przeszkodę uniemożliwiającą zgłoszenie się w wyznaczonym terminie. Taką przeszkodą był pobyt syna w szpitalu od 6 do 9 stycznia 2020 r., który należało zakwalifikować jako inne udokumentowane zdarzenie losowe.
Wyjaśnił, że w tym czasie obawiał się o życie dziecka. Oboje z partnerką byli pod wpływem ogromnego stresu. Nie miał głowy aby pamiętać o terminach. Chodziło o zdrowie dziecka, czyli sprawę pierwszorzędną. Zaprzeczył jakoby w okresie pobytu dziecka w szpitalu opiekę nad nim sprawowała wyłącznie matka dziecka. Wyjaśnił, że opiekę dzienną nad dzieckiem sprawował wspólnie z partnerką. Sam z dzieckiem zostawał, kiedy partnerka musiała pójść do domu przebrać się i umyć. Przyznał, iż nie nocował w szpitalu, gdyż łóżka szpitalne były zbyt małe by pomieścić osobę jego postury, a dwuletnie dziecko jest bardziej przywiązane do matki. Kiedy tylko syn został wypisany ze szpitala stawił się w PUP. Przedłożył dokumenty źródłowe, celem usprawiedliwienia swojej nieobecności, ale te zostały uznane za niewystarczające z czym się nie zgadza.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie wniósł o jej oddalenie. Uznał, iż wskazana przez skarżącego przyczyna niestawiennictwa nie może być uznana za usprawiedliwioną, skoro ten nie przebywał stale w szpitalu, a nadto nie przedłożył zaświadczenia lekarskiego, gdyż to zostało wystawione matce dziecka.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stan faktyczny, który jest niesporny w sprawie to zarejestrowanie się skarżącego w PUP jako osoba bezrobotna w dniu 13 grudnia 2019 r. bez prawa do zasiłku. W tymże dniu w założonej przez Urząd Pracy karcie "Stawiennictwo w Urzędzie Pracy..." skarżący własnoręcznym podpisem potwierdził przyjęcie do wiadomości ustalonego terminu zgłoszenia się w PUP w dniu 7 stycznia 2020 r. W terminie tym R.M. nie zgłosił się. Stawił się dopiero 10 stycznia 2020 r. składając oświadczenie wskazujące na przyczynę niezgłoszenia się w PUP w wyznaczonym terminie.
Ponieważ podstawą prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia był przepis art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1482 z późn. zm.), a powodem pozbawienia skarżącego statusu osoby bezrobotnej było nieudokumentowanie przyczyny niestawiennictwa, kwestią sporną w sprawie stało się pozbawienie skarżącego statusu osoby bezrobotnej na podstawie wskazanego wyżej przepisu.
Zdaniem strony przepis ten nie powinien mieć zastosowania, gdyż podana przyczyna niestawiennictwa "hospitalizacja małoletniego syna" stanowiła nieprzewidzianą, niespodziewaną i obiektywną przeszkodę uniemożliwiającą zgłoszenie się w wyznaczonym terminie, którą należało zakwalifikować jako inne, udokumentowane zdarzenie losowe.
W ocenie organu podstawą do zastosowania powyższego przepisu było nieudokumentowanie przyczyny niestawiennictwa w PUP. W przypadku sprawowania opieki nad czasowo chorym dzieckiem niezbędne jest legitymowanie się zaświadczeniem lekarskim stwierdzającym fakt niezdolności do pracy. Ponieważ takiego skarżący nie przedłożył wskazana 10 stycznia 2020 r. przyczyna niestawiennictwa uznana została przez organ za nieuzasadnioną. Jej konsekwencją było pozbawienie skarżącego statusu osoby bezrobotnej na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
Tymczasem jak wynika z treści tego przepisu - na co nie zwrócił uwagi zarówno organ I jak i II instancji - starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3 pozbawia statusu bezrobotnego, który nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczony terminie i nie powiadomił w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od dnia niestawienia się w powiatowym urzędzie pracy odpowiednio na okres wskazany w pkt 3, w zależności od liczby niestawiennictw.
W żadnym miejscu cytowany wyżej przepis nie wymaga udokumentowania wskazanej przyczyny niestawiennictwa, a w przypadku, gdy tą przyczyną jest choroba członka rodziny, złożenia zwolnienia lekarskiego bądź zaświadczenia lekarskiego. Obowiązek taki dotyczy jedynie bezrobotnych, którym przysługuje prawo do zasiłku lub stypendium (vide: art. 80 ust. 2 i art. 33 ust. 4 pkt 10 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy). Takie osoby faktycznie, aby zachować prawo do tych świadczeń a także zachować status bezrobotnego muszą, stosownie do art. 80 ust. 2 ustawy przedstawić zaświadczenie lekarskie, o którym mowa w art. 55a ust. 7 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 645), albo wydruk zaświadczenia lekarskiego, o którym mowa w art. 55a ust. 6 tej ustawy. W niniejszej sprawie, o czym była mowa wyżej, skarżącemu nie przysługiwał ani zasiłek ani też stypendium, a podstawą prawną pozbawienia go statusu osoby bezrobotnej był tylko art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
Wbrew stanowisku organu, a także w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych, nie budzi wątpliwości, że przepis ten nie wymaga od bezrobotnego dodatkowego dokumentowania istnienia okoliczności, na którą się powołuje. Przykładowo WSA w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z 12 września 2013 r. o sygn. II SA/Go 636/13 wskazał, że w przypadku powoływania się przez osobę bezrobotną na okoliczność choroby jako powodu niestawiennictwa w wyznaczonym terminie, nie ma podstaw prawnych żądania przedstawienia przez tę osobę na tę okoliczność zaświadczenia lekarskiego. Podobnie wypowiedział się NSA w wyrokach z 10 kwietnia 2015 r. sygn. I OSK 2805/13 oraz z 5 grudnia 2007 r. sygn. akt I OSK 245/07, gdzie wskazano, iż omawiany przepis nie przewiduje, aby bezrobotny musiał udowodnić (udokumentować) przyczynę niestawiennictwa. Bezrobotny ma jedynie wskazać przyczynę, która powinna być uzasadniona. Z kolei okoliczności przedstawione przez bezrobotnego podlegają ocenie przez właściwy organ administracji publicznej.
Ponieważ żadne ze wskazanych wyżej orzeczeń nie potwierdza dokonanej przez organ wykładni art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, w myśl której przepis ten dodatkowo nakłada na bezrobotnego obowiązek udowodnienia istnienia wskazanej przez niego przyczyny niestawiennictwa. Przyjąć należało, że złożona skarga zasługuje na uwzględnienie. Wystarczyło jedynie powiadomić organ o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa, co w badanej sprawie niewątpliwie miało miejsce.
Podobnie podana przyczyna niestawiennictwa "hospitalizacja małoletniego syna" stanowi, jak słusznie wskazał skarżący, nieprzewidzianą, niespodziewaną i obiektywną przeszkodę uniemożliwiającą zgłoszenie się w wyznaczonym terminie, którą należało zakwalifikować jako inne, udokumentowane zdarzenie losowe, albowiem dokumenty źródłowe w postaci Karty Informacyjnej Szpitalnego Oddziału Ratunkowego w C. oraz Karty Informacyjnej Oddziału Pediatrycznego w S. zostały do akt dołączone.
Tym bardziej, że w wyroku z 21 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 2662/16 NSA podkreślił, że art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie odwołuje się do jakichkolwiek wyjaśnień co do przyczyny absencji w urzędzie pracy. Nie każdy podany przez bezrobotnego powód może być uznany za "uzasadnioną przyczynę" niezgłoszenia się do organu zatrudnienia. I choć ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie definiuje tego zwrotu. Nie zawiera też wskazań dotyczących sposobu interpretacji tego pojęcia. To treść tego niedookreślonego pojęcia musi ustalić organ stosujący prawo w oparciu o konkretny stan faktyczny danej sprawy. W orzecznictwie od dawna przyjmuje się, że za uzasadnione przyczyny niestawiennictwa mogą być uznane tylko okoliczności natury obiektywnej, niezależne od woli bezrobotnego, a więc przeszkody, na które bezrobotny nie miał wpływu i którym nie mógł zapobiec nawet przy dołożeniu należytej staranności.
W rozpoznawanej sprawie była to "hospitalizacja małoletniego syna", która zdaniem Sądu, kwalifikuje się do uzasadnionej przyczyny niezgłoszenia się do organu zatrudnienia w terminie wskazanym. Tak zwana "gotowość do podjęcia pracy" nie może być rozumiana jako absolutny, rygorystyczny obowiązek obywatela stawienia się w każdym czasie bez względu na okoliczności, na które bezrobotny nie ma rzeczywistego wpływu (np. na stan zdrowia swój, czy bliskich). Dlatego też do stanu hipotetycznego zapisanego w art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia instytucjach rynku pracy zalicza się zdarzenia nagłe, których bezrobotny nie mógł przewidzieć. Pobyt małoletniego syna w szpitalu i sprawowanie nad nim naprzemiennej opieki dziennej z matką dziecka uzasadniał – zdaniem Sądu – niestawiennictwo w PUP, co oznacza, że pozbawienie skarżącego statusu osoby bezrobotnej na okres 180 dni z powołaniem się na art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy było bezpodstawne.
Podobnie jak zastosowanie art. 33 ust. 4 pkt 3 tej ustawy, albowiem dwa niestawiennictwa danej osoby w PUP, przedzielone okresem zatrudnienia tej osoby, nie są niestawiennictwami występującymi "jedno po drugim" (vide: szerzej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z 5 lipca 2018 r. sygn. akt IV SA/Po 210/18).
Ponieważ jak wynika z akt sprawy skarżący w okresie od 22 września 2011 r. do 25 listopada 2019 r. był zatrudniony w A, utrata przez niego statusu osoby bezrobotnej z dniem 26 maja 2011 r. na okres 120 dni uległa swoistemu zatarciu. Pozbawiając zatem skarżącego statusu osoby bezrobotnej organ nieprawidłowo zinterpretował nie tylko art. 33 ust. 4 pkt 4 ale również art. 33 ust. 4 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
Dlatego też zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji podlegały uchyleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a w zw. z art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.).