Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 22 czerwca 2009 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy stronie skarżącej w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W następstwie wniesienia sprzeciwu od tego postanowienia, Sąd postanowieniem z dnia 27 lipca 2009 r. odmówił przyznania prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowienie to stało się prawomocne, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 17 listopada 2009 r. oddalił zażalenie E.P. na postanowienie tutejszego Sądu.
W tym stanie prawnym ponowiono wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wezwanie to doręczono stronie skarżącej w dniu 9 lutego 2010 r. Reakcją strony był ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych (wniosek został nadany w urzędzie pocztowym w dniu 18 marca 2010 r.).
Strona skarżąca w powtórnym wniosku o prawo pomocy podniosła, że jest dyskryminowana przez ZUS, gdyż mimo iż ukończyła [...] lat nie otrzymała żadnych świadczeń pieniężnych a ma 50 lat pracy. Podniosła też, że od [...] lat jest niezdolna do pracy, w wyniku przebytych trzech zawałów serca. W załączeniu E.P. przedłożył pismo procesowe ZUS skierowane do Sądu Okręgowego w G. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności należy podkreślić, że strona skorzystała już z możliwości złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Prawomocnym postanowieniem tutejszego Sądu, wniosek ten został oddalony.
Stosownie do art. 252 i 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej "P.p.s.a." – wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i o dochodach. Wniosek ten powinien być złożony na urzędowym formularzu. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i jej możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów.
Z powyższej regulacji wynika, że we wniosku i w zgromadzonym materiale dowodowym powinny być zawarte dokładne i rzetelne dane, które umożliwiają pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy. To sprawą wnioskodawcy jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Jednocześnie na Sądzie nie ciąży obowiązek prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy wnioskodawca uchyla się od podania stosownych danych umożliwiających pełną ocenę jego sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Jest to stanowisko powszechnie akceptowane zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych (postanowienia WSA w Gdańsku: z dnia 4 stycznia 2004 r. sygn. akt II SA/Gd 758/04; z dnia 13 stycznia 2005 r. sygn. akt I SA/Gd 523/04; z dnia 27 lipca 2005 r. sygn. akt I SA/Gd 335/05.).
Kolejny wniosek o prawo pomocy złożony przez stronę skarżącą (nadany w Urzędzie Pocztowym w dniu 18 marca 2010 r.) należy w istocie uznać za wniosek o zmianę postanowienia tutejszego Sądu z dnia 27 lipca 2009 r. odmawiającego przyznanie prawa pomocy stronie skarżącej w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych.
W przedmiotowej sprawie istotna jest dla rozstrzygnięcia norma zawarta w art. 165 P.p.s.a., która stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.
Warunkiem przyznania prawa pomocy w określonej sprawie jest więc wyczerpujące udokumentowanie stanu majątkowego wnioskodawcy, wskazującego na zasadność uwzględnienia wniosku o prawo pomocy.
To samo odnosi się – tym bardziej – do ponownego wniosku o prawo pomocy. Prawomocne orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy może być zmienione, na co wskazuje treść art. 165 P.p.s.a. Musi jednak nastąpić zmiana okoliczności sprawy – stanu majątkowego strony i jej możliwości płatniczych. Kwestie te muszą być udokumentowane w tak samo rzetelnym stopniu, jak w pierwotnym wniosku o prawo pomocy.
Strona skarżąca poczynając od pierwotnego wniosku o prawo pomocy, poprzez sprzeciw, zażalenie na postanowienie Sądu oraz powtórny wniosek o prawo pomocy nie przedstawia żadnych dowodów dokumentujących jej sytuację majątkową. W ostatnim wniosku strona wskazuje na to, że toczy się postępowanie sądowe w sprawie o przyznanie prawa do emerytury. Strona nie powołała jednak żadnych nowych okoliczności kształtujących stan faktyczny sprawy w zakresie rozpoznania wniosku o prawo pomocy. Należy podkreślić, że skarżący nie przedstawił żadnego dowodu, z którego wynikałaby aktualna wysokość świadczeń uzyskiwanych przez niego i jego żonę, ani też nie uwiarygodnił wydatków związanych z jego utrzymaniem.
Strona skarżąca w ogóle nie dołączyła do tego wniosku żadnych dokumentów potwierdzających te istotne okoliczności. Takim dokumentem w żadnym wypadku nie jest pismo procesowe ZUS skierowane do Sądu Okręgowego, będące odpowiedzią na odwołanie strony złożone do tego Sądu.
Z tego powodu – zdaniem Sądu – przy ocenie niniejszego, drugiego już wniosku o prawo pomocy nie straciły na aktualności rozważania odnośnie okoliczności, które spowodowały, że wniosek skarżącego nie mógł odnieść pożądanych skutków prawnych, zawarte w poprzednim, prawomocnym już postanowieniu Sądu z dnia 27 lipca 2009 r.
Sąd aprobuje i przyjmuje za swoje stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 23 lutego 1999 r. sygn. akt I CKN 1064/97, zgodnie z którym nie przerywa biegu terminu do uiszczenia opłaty sądowej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, który został złożony po prawomocnym oddaleniu uprzednio złożonego wniosku w tym przedmiocie, jeżeli nie zachodzą nowe okoliczności uzasadniające odmienną ocenę możliwości poniesienia kosztów sądowych przez stronę.
Podobne stanowisko zawarte jest także w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 1999 r. (OSNC 1999 r., z. 11, poz. 196).
Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne Sąd działając na podstawie art. 165 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.