Uzasadnienie
W ramach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia [...] r. skarżąca Spółka wniosła o zwolnienie jej od kosztów sądowych. W motywach wniosku wskazano, że skarżąca nie ma możliwości pozyskania środków finansowych na pokrycie rzeczonych kosztów. Firma "A" posiada majątek, jednak jest on w całości zajęty przez organy egzekucyjne. W związku z istniejącymi zajęciami Spółka nie może spieniężyć posiadanego majątku w celu uzyskania środków finansowych niezbędnych do uiszczenia wpisu sądowego. Również posiadane wierzytelności pieniężne zostały zajęte przez organy egzekucyjne.
Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kapitał zakładowy Spółki stanowi kwotę [...] zł. Wartość środków trwałych wyniosła [...] zł. W roku [...] Spółka zakończyła rok bilansowy ze stratą w kwocie [...] zł. Spółka posiada trzy rachunki bankowe, na których stan środków pieniężnych wynosi "[...]" zł.
Dokonawszy wstępnej analizy wniosku, co do wymogów formalnych i co do treści, pismem z dnia [...] r. referendarz sądowy wezwał Spółkę do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie dokumentów źródłowych. W odpowiedzi Spółka nadesłała: kopie raportów kasowych za sześć ostatnich miesięcy z dwóch kas, kopie zeznań podatkowych za rok [...] (strata - [...] zł) i [...] (strata – [...] zł), kopie deklaracji VAT za sześć ostatnich miesięcy (łączna kwota podstawy opodatkowania przy dostawie towarów – [...] zł), dokumenty potwierdzające wysokość kapitału zakładowego, wartość środków trwałych i wysokość straty, w tym: informację o kapitałach firmy, zmiany w ciągu roku obrotowego wartości środków trwałych i rachunek zysków i strat, ostatnie wyciągi z rachunków bankowych dokumentujące brak środków finansowanych na kontach, przykładowe zajęcia rachunków bankowych i wierzytelności.
Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:
Intencją wnioskującej Spółki jest w tej sprawie uzyskanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów (vide pkt 4 druku PPPr). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków.
Z tych względów rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadzało się do zbadania, czy w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należy nadto w tym miejscu zaznaczyć, że wpis sądowy od skargi w tej sprawie stanowi kwotę [...] zł. Trzeba przy tym odnotować, że w sprawie zarejestrowanej w repertorium tut. Sądu pod sygn. akt III SA/Gl 309/07 skarżąca uiściła należny wpis sądowy.
W toku podejmowanych rozważań wzięto pod uwagę, że skarżąca niewątpliwie ma problemy finansowe. Analiza wniosku przy uwzględnieniu przede wszystkim wskazanych wyżej realnych kosztów postępowania na jego obecnym etapie, pozwoliła jednak przyjąć, że Spółka nie wykazała, iż w jej sytuacji można [podkreślenie własne] zastosować wyjątek od zasady odpłatności postępowania sądowego, jakim niewątpliwie jest prawo pomocy.
Przyjęta konstatacja znajduje uzasadnienie zarówno w płaszczyźnie rozważań ogólnych w przedmiocie prawa pomocy, w części dotyczącej osób prawnych oraz innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, jak również na gruncie szczegółowej analizy rozpoznanego obecnie wniosku, a w szczególności zgromadzonych tu dokumentów źródłowych.
Wypada w tym miejscu zwrócić uwagę Spółki, że opłaty sądowe, do których zalicza się wpis sądowy od skargi, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z tych względów mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (z uzasadnienia postanowienia NSA z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04, niepubl.). Trzeba też zaakcentować w tym miejscu, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej ma charakter fakultatywny i zostało pozostawione uznaniu Sądu [bądź referendarza – patrz art. 258 § 1 P.p.s.a].
Oznacza to, że nawet w razie spełnienia przez taki podmiot ustawowych wymogów przyznania prawa pomocy sąd może oddalić jego wniosek. Ta fakultatywność w tym przypadku wynika między innymi z faktu, że omawiany podmiot posiada zorganizowaną strukturę, który w swojej działalności winien przewidzieć konieczność ponoszenia kosztów postępowań związanych z ich funkcjonowaniem i zgromadzić środki na ten cel. W tym zakresie rozpoznający wniosek w pełni popiera zdanie odrębne w sprawie Teltronic CATV vs. Polska (wniosek nr 48140/99, orzeczenie ETS z dnia 10 stycznia 2006 r.), gdzie przyjęto, iż elementem ryzyka związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej jest potencjalna konieczność ponoszenia kosztów sądowych. Stanowisko takie funkcjonuje również w orzecznictwie sądów administracyjnych (np. postanowienie NSA z dnia 19 września 2007 r. sygn. akt I FZ 434/07, niepubl.).
W tym konkretnym przypadku wypada zauważyć, że pomimo sygnalizowanych wyżej problemów finansowych Spółka nadal funkcjonuje, a zatem utrzymuje pewien poziom płynności finansowej. Ta okoliczność nie może uzasadniać przyznania prawa pomocy (podobnie przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 21 lipca 2008 r. sygn. akt I FZ 315/08, niepubl.).
Obszernie zgromadzony w tej sprawie materiał źródłowy zobowiązuje jednak do poczynienia uwagi o charakterze analitycznym. Nie bez znaczenia dla przyjętego w tej sprawie rozstrzygnięcia jest bowiem fakt posiadania przez Spółkę płynnych aktywów obrotowych w jej kasie w czasokresie, w którym sama ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych, argumentując prośbę brakiem takowych środków. Na dzień [...] r. (sześć dni po wypełnieniu druku PPPr) stan końcowy obu kas stanowił łączną kwotę [...] zł. Trzeba przy tym zaznaczyć, że ewentualne preferencyjne traktowanie należności w obrocie cywilnoprawnym nie może uzasadniać przyznania prawa pomocy w toku postępowania sądowoadministracyjnego.
Reasumując, skarżąca Spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, w tym relatywnie niewielkiego wpisu sądowego do skargi w kwocie [...] zł (bez mała 8 % środków zgromadzonych w kasie na dzień [...] r.).
Mając na względzie powyższe, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 P.p.s.a., w związku z art. art. 246 § 2 pkt 2 tej ustawy, postanowiono jak w sentencji.