Uzasadnienie
Przedmiotem skargi do tutejszego Sądu jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach – dalej organ odwoławczy, Dyrektor- z dnia 27.01.2023r, nr 2401-IEE-711.1081.2022.8/BKZ utrzymujące w mocy Postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych znak [...] w B. z dnia 30.09.2022 r., w przedmiocie odmowy umorzenia G. sp. z o.o. – dalej strona, skarżący- kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie 881,50 zł. 26.10.2021r. skarżący zwrócił się do Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. z wnioskiem o umorzenie kosztów egzekucyjnych powstałych na skutek prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...] i od [...]do [...]. We wniosku skarżący wskazał, iż uiszczenie kosztów egzekucyjnych spowoduje znaczny uszczerbek dla sytuacji finansowej Spółki, która to sytuacja finansowa uległa znacznemu pogorszeniu ze względu na trwającą pandemię COVID-19 oraz powołał się na istnienie ważnego interesu publicznego poprzez groźbę upadłości Spółki spowodowaną również złą sytuacją finansową Spółki, podczas gdy umorzenie kosztów pozwoliłoby Spółce na zaciągnięcie kredytu i ewentualne przebranżowienie.
Skarżący w trakcie postępowania przedłożył organowi m.in. oświadczenie o stanie majątkowym osoby prawnej z 6 września 2021r., bilans Spółki na dzień 31 grudnia 2020r., rachunek zysków i strat za okres 01.01.2020-31.12.2020, bilans Spółki na dzień 31 grudnia 2019r., rachunek zysków i strat za okres 01.01.2019-31.12.2019, bilans Spółki na dzień 31 grudnia 2018r., rachunek zysków i strat za okres 01.01.2018-31.12.2018, raport o środkach trwałych na dzień 22 lipca 2021r., wyciąg z operatu szacunkowego, operat szacunkowy nieruchomości, wykaz zaległości w Urzędzie Skarbowym w C., wprowadzenie do sprawozdania finansowego, bilans Spółki na dzień 31 lipca 2021r., rachunek zysków i strat za okres 01.01.2021-31.07.2021, bilans Spółki na dzień 31 października 2021r., rachunek zysków i strat za okres 01.01.2021-31.10.2021, pismo Spółki z 14 grudnia 2021r.
W trakcie postępowania organ pozyskał z urzędu informacje, tj.: z Centralnej Bazy Ksiąg Wieczystych, Centralnej Ewidencji Pojazdów, Krajowego Rejestru Sądowego.
Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. postanowieniem z 30.09.2022 r. nr [...] nie znajdując podstaw do przychylenia się do wniosku odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie 881,50 zł, przypadających na rzecz organu egzekucyjnego wskazując art. 64e ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.- dalej u.p.e.a.)
W zażaleniu na to postanowienie skarżący nie zgodził się z rozstrzygnięciem wydanym w sprawie. Wskazał na fakt nie uwzględnienia przez organ I instancji okoliczności faktycznych sprawy w tym istnienia ważnego interesu zobowiązanego, co oznacza naruszenie art. 64e ustawy egzekucyjnej. Zdaniem skarżącego organ I instancji przedłożył rzekomy interes publiczny, który stanowi przeszkodę w umorzeniu tych należności. Ponadto podniósł, iż umorzenie należności pozwoli Spółce na utrzymanie się na rynku i umożliwi spłatę pozostałego zadłużenia w ratach. W innym przepadku Spółka może być zmuszona do ogłoszenia upadłości, co może skutkować tym, że zadłużenie nie zostanie spłacone w ogóle.
Dyrektor postanowieniem z 27.01.2023r. nie uwzględnił zażalenia i utrzymał w mocy sporne postanowienie. Wskazał przy tym, iż ustawą z 4.07.2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 1553), która obowiązuje od 20.02.2021 r., zmienione zostały w sposób kompleksowy przepisy regulujące koszty egzekucyjne. W myśl art. 6 ww. ustawy z 4.07.2019 r., w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia w życie tej ustawy, a więc przed 20.02.2021 r., stosuje się przepisy dotychczasowe, z uwzględnieniem ust. 2-4 oraz art. 7-11.
Tym samym z uwagi na fakt, iż postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o tytuły wykonawcze o nr od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...] i od [...]do [...], zostało wszczęte przed dniem wejścia w życie ww. ustawy, tj. przed 20.02.2021 r., organ I instancji prawidłowo i w oparciu o przepisy ustawy egzekucyjnej w brzmieniu obowiązującym do 19.02.2021 r. wydał sporne postanowienie.
Dalej Dyrektor przywołał treść art. 64e § 1 ustawy egzekucyjnej podkreślając uznaniowy charakter wydanego orzeczenia w tym przedmiocie.
Oceniając zaskarżone postanowienie Dyrektor zaznaczył, że treść rozstrzygnięcia organu I instancji w sprawie o umorzenie kosztów egzekucyjnych determinowana jest treścią wniosku co oznacza, iż to wnioskodawca wskazuje, która z przesłanek wymienionych w art. 64e § 2 ustawy egzekucyjnej występuje w sprawie.
W ocenie Dyrektora organ I instancji prawidłowo ocenił odrębnie każdą z przesłanek wskazanych w art. 64e § 2 pkt. 1 i 2 ustawy egzekucyjnej w kontekście ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Za zasadną Dyrektor uznał ocenę przez organ egzekucyjny braku spełnienia dwóch ustawowych przesłanek do przyznania opisanej ulgi. Przesłanka z art. 64 e § 2 pkt. 1 ustawy egzekucyjnej daje możliwość umorzenia kosztów egzekucyjnych w przypadku, gdy stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Uszczerbek dla sytuacji finansowej wnioskującego musi być "znaczny", tzn. musi powodować ponadprzeciętną istotną dolegliwość.
W ocenie Dyrektora organ I instancji szczegółowo odniósł się do przedstawionej przez Spółkę dokumentacji i dokonał wnikliwej analizy jej sytuacji finansowej, co znalazło odzwierciedlenie w zaskarżonym postanowieniu. Prawidłowo także organ egzekucyjny wziął pod uwagę dochody Spółki, ale również posiadany majątek. Spółka wykazała za 2000 rok zysk netto w kwocie 4.794,00 zł, natomiast w okresie 1.01 do 31.10.2021 r. wykazała zysk netto w kwocie 15.481,00 zł tym samym przychody Spółki znacząco wzrosły. Zatem Dyrektor podzielił ocenę organu egzekucyjnego, że konieczność uiszczenia kosztów egzekucyjnych nie spowoduje znacznego uszczerbku w majątku Spółki tym bardziej, iż kwota tych kosztów to 881,50 zł.
Odnosząc się z kolei do przesłanki "ważnego interesu publicznego" Dyrektor odwołał się do wyroku NSA z 21.04.2010 r., sygn. akt II FSK 2111/08 definiującego pojęcie interesu publicznego jako respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania administracji publicznej.
Oceniając zaistnienie przesłanki "interesu publicznego" Dyrektor zwrócił uwagę, iż nie można także tracić z pola widzenia charakteru i celu, jakiemu służą środki wpłacane przez zobowiązanych z tytułu kosztów egzekucyjnych, co niewątpliwie leży w interesie publicznym. Funkcją kosztów egzekucyjnych jest bowiem pokrycie kosztów działania organu egzekucyjnego - nawet jeżeli ich wysokość jest określana ryczałtowo - a nie kreowanie dodatkowych dochodów organu egzekucyjnego. Koszty te nalicza organ egzekucyjny w wysokości określonej przepisami i pobiera je w trybie egzekucji administracyjnej.
Natomiast obowiązek ich uiszczenia istnieje nie tylko wówczas, gdy należność została wyegzekwowana, ale również wtedy, gdy wprawdzie zostały podjęte czynności egzekucyjne, ale nie doprowadziły one bezpośrednio do ściągnięcia należności. Tym samym za zasadne uznał Dyrektor stanowisko Dyrektora ZUS Oddział w B., iż uwzględnienie wniosku skarżącego stanowiłoby niesprawiedliwe, w stosunku do pozostałych podmiotów (regulujących zobowiązania w sposób terminowy) uprzywilejowanie Spółki oraz bezpowrotną rezygnację z wpływu środków do budżetu państwa, a w konsekwencji przerzucenie ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej na państwo.
Dyrektor podkreślił, iż w interesie publicznym jest przede wszystkim zrealizowanie celów egzekucji administracyjnej (por. wyroki NSA z 27.11.2013 r., sygn. akt II FSK 1637/13; i z 12.10.2017 r., sygn. akt II FSKn 1543/17).
W ocenie Dyrektora organ prawidłowo doszedł do wniosku, że nie została spełniona przesłanka umorzenia kosztów egzekucyjnych, o której mowa w art. 64e § 2 pkt. 2 ustawy egzekucyjnej i to zarówno w kontekście opisanych we wniosku planów dalszej działalności Spółki i ewentualnego jej przebranżowienia.
W ocenie Dyrektora organ egzekucyjny w sposób wyczerpujący uzasadnił swoje stanowisko co do braku w niniejszej sprawie przesłanki znacznego uszczerbku dla sytuacji finansowej skarżącego oraz ważnego interesu publicznego, opierając się na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Ustosunkował się do przedstawionych przyczyn, dla których domagano się umorzenia kosztów egzekucyjnych, jak również wyjaśnił powody, dla których uznał, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki ich umorzenia.
W ocenie Dyrektora organ egzekucyjny w prowadzonym postępowaniu działał zgodnie z regułami wyznaczonymi przepisami art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 KPA, tj. zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, na każdym etapie postępowania zapewnił skarżącemu czynny w nim udział.
W skardze do WSA w Gliwicach skarżący zarzucił Dyrektorowi:
- 1. naruszenie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tj. art. 64e poprzez błędną jego wykładnie i przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie ma podstaw do umorzenia należności z tytułu składek,
- 2. nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego poprzez przyjęcie, że trudna sytuacja majątkowa spółki nie uzasadnia umorzenia należności z tytułu składek, podczas gdy w rzeczywistości opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby ubezpieczonego możliwości restrukturyzacji spółki i wiązałoby się z koniecznością ogłoszenia upadłości.
Mając na względzie powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie należności z tytułu kosztów egzekucyjnych ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż w jego ocenie stanowisko organu jest niezrozumiale albowiem spółka posiada znaczącą stratę i pomimo uzyskiwania w ostatnim czasie skromnego zysku nadal figuruje strata z lat ubiegłych opiewająca na znaczną kwotę Zatem w sprawie zaistniał ważny interes podatnika przemawiający za przychyleniem się do wniosku. Podkreślił, iż uznaniowy charakter decyzji dotyczącej udzielenia ulgi względem należności podatkowych nie oznacza dowolności organu w podejmowaniu decyzji w sprawie. Uzasadnianie odmowy umorzenia należności wyłącznie ich publicznoprawnym charakterem, powszechności obowiązku ponoszenia opłat, czy długotrwałym uchylaniem się od uiszczenia należności, bez dokładnego zbadania przyczyn tego stanu rzeczy przeczyłoby możliwości stosowania regulacji umorzeniowych i realizacji celu, któremu ma służyć.
Organ nie wziął pod uwagę, że spółka znajduje się w bardzo trudnej sytuacji i bez umożliwienia spółce restrukturyzacji, która pozwoli funkcjonować w nowej branży spółka może być zmuszona do ogłoszenia upadłości. W takim przypadku nawet gdyby organ otrzymał jakieś środki, to mogłyby one być niższe od kwot otrzymanych w przypadku uwzględnienia wniosku spółki. Oznacza to, że interes publiczny nie stoi na przeszkodzie uwzględnieniu wniosku, jak organ błędnie przyjął w swojej decyzji. Organ nie rozważył w sposób wyczerpujący stanu faktycznego, nie przewidując m.in. jakie mogą być konsekwencje odmowy uwzględnienia wniosku. Interes publiczny powinien być oceniany wielopłaszczyznowo, nie tylko z punktu widzenia fiskalnego interesu Państwa, ale także z uwzględnieniem następstw odmowy udzielenia ulgi zarówno w sferze życia społecznego, jak i indywidualnego. Zaznaczył skarżacy, iż umorzenie przynajmniej części należności stanowi jedyną szansę na przeprowadzenie restrukturyzacji, albowiem w innym przypadku spółka może być zmuszona do ogłoszenia upadłości.
W ocenie skarżącego Organ pominął istnienie ważnego interesu podatnika i mechanicznie, bez żadnego uzasadnienia stwierdził nadrzędność interesu publicznego nad interesem indywidualnym i nie uzasadnił przy tym swojej odmowy.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c ustawy z 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634), uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji, postanowienia następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przeciwnym wypadku sąd skargę oddala na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w tym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 27.01.2023 r., utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. z 30.09.2022 r. w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych.
Rozpoznając skargę w oparciu o wyżej przywołane kryteria Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
W myśl art. 64e § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu określonym treścią art. 6 ustawy z 04.07.2019r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019r. poz1553) który stanowi iż w postępowaniu wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia w życie tej ustawy, która to weszła w życie z dniem 20.02.2021 stosuje się przepisy dotychczasowe, z uwzględnieniem ust. 2-4 oraz art. 7-11 nie mającym w sprawie zastosowania, czyli przepisy obowiązujące do 19.02.2021. Skoro bowiem postępowanie egzekucyjne do tytułów wykonawczych od nr [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...] i od [...] do [...] było wszczęte do w/w daty obowiązkiem organu było zastosowanie w sprawie przepisów do niej obowiązujących. Zgodnie zatem z art. 64e § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne.
§ 2. Koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli:
- 1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej;
- 2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny;
- 3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.
Z powołanego przepisu wynika, że rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych ma charakter uznaniowy, o czym świadczy użycie określenia "może". Istota uznania administracyjnego polega na tym, że samo stwierdzenie przez organ ziszczenia się ustawowych przesłanek może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia uwzględniającego wniosek strony. Nie może to jednak oznaczać dowolności organu egzekucyjnego. Winien on rzetelnie, z poszanowaniem zasad procesowych, wyjaśnić w ustalonym stanie faktycznym, motywy swego rozstrzygnięcia. Tak więc nawet w przypadku, gdy organ egzekucyjny stwierdzi istnienie przesłanek z art. 64e § 2 pkt 1 u.p.e.a. może - działając w ramach uznania administracyjnego - odmówić ich umorzenia, co oznacza, że odmowa umorzenia nie narusza prawa zarówno wówczas, gdy wystąpią przesłanki do ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie mają one miejsca (por. wyrok NSA z 23 lutego 2016 r., II FSK 3740/13).
Orzeczenie uznaniowe może być przez sąd uchylone w wypadkach stwierdzenia, że zostało wydane z takim naruszeniem przepisów postępowania lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.
Aby prawidłowo rozpoznać wniosek skarżącej o umorzenie kosztów egzekucyjnych organ zobowiązany jest do wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy, zgodnie z zasadami wynikającymi z k.p.a.
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organ takie postępowanie przeprowadził i uzyskał szereg informacji obrazujących sytuację finansową strony. W szczególności organ I instancji ustalił, iż działa na podstawie wpisu do rejestru przedsiębiorców, prowadzonego przez Sąd Rejonowy w B. Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS [...] a przedmiot przeważającej działalności spółki, to wynajem i dzierżawa pozostałych maszyn, urządzeń oraz dóbr materialnych, gdzie indziej nieklasyfikowanych. Na podstawie dokumentów księgowych ustalono iż za rok 2019 Spółka wykazała stratę w kwocie 34 285,00 zł, za 2020 wykazała zysk netto w kwocie 4 794,00 zł, za okres 01.01.-31.10.2021 wykazała zysk netto w kwocie 15 481,00 zł. Organ na podstawie Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców ustalił, że Spółka figuruje jako właściciel: samochodu ciężarowego [...] z [...] r. Spółka jest właścicielem nieruchomości (działka gruntu) o pow. [...] ha, położonej w C., nr [...] na której Zakład dokonał zabezpieczenia należności na kwotę 143 485,08 zł. Nieruchomość jest także zabezpieczona wpisem hipoteki przez innych wierzycieli, tj. Skarb Państwa i Gminę C.. Jest także właścicielem nieruchomości (działki ewidencyjne, budynki) o pow. [...] ha, położonej w miejscowości P., nr [...].
Stan faktyczny został zatem przez organ w sposób wyczerpujący ustalony i nie jest on przez skarżącego kwestionowany. W tym zakresie nie ma bowiem sporu pomiędzy stronami. Kwestionowana jest natomiast ocena prawna stanu faktycznego ustalonego przez organy, a dokonana przez organy obu instancji w aspekcie braku zaistnienia przesłanek do umorzenia należności z tytułu kosztów egzekucyjnych po myśli art. 64e u.p.e.a.
Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa sądowego kontrola legalności aktów wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, że sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Należy to do wyłącznej kompetencji organu administracji. Kontrola sądowa ogranicza się do zbadania, czy wydanie postanowienia zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył powołane przez wnioskodawcę okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia wnioskowanej ulgi.
Sąd nie dokonuje także oceny wydanego postanowienia z punktu widzenia jego słuszności czy sprawiedliwości. Kontrola sądowa postanowień wydanych w ramach uznania administracyjnego zmierza natomiast do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie postanowienia, czy organ nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami. Postanowienie takie może być przez sąd uchylone, w sytuacji stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdy organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego (uchwała SN z 25 października 1984 r., III AZP 9/83, OSNC 1985, nr 5-6, poz. 63, wyrok NSA z 1 czerwca 2012 r., II GSK 668/11).
Z powyższego wynika, że postanowienie w przedmiocie wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych musi być poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie przesłanek umorzenia i ich analizą, z zachowaniem wymogów proceduralnych oraz zawierać szczegółowe uzasadnienie prawne i faktyczne. Organ jest obowiązany dokonać ustaleń na okoliczność występowania w sprawie przesłanek umorzenia. Jeżeli stwierdzi, że w sprawie nie występuje przesłanka umorzenia, jest obowiązany odmówić umorzenia. Natomiast w sytuacji ustalenia, że w sprawie występuje przynajmniej jedna z ustawowych przesłanek umorzenia, wówczas orzeka w granicach uznania administracyjnego.
W ocenie Sądu organy spełniły w niniejszej sprawie te wymagania. Dokonując oceny przesłanki poniesienia znacznego uszczerbku dla majątku skarżącej spółki i ważnego interesu zobowiązanego organy obydwu instancji obszernie wyjaśniły z jakich przyczyn przyjęły brak ich istnienia w sprawie.
Oceniając więc najpierw przesłankę określoną w art. 64e § 2 pkt 1 u.p.e.a., tj. poniesienia znacznego uszczerbku dla majątku skarżącej, skład orzekający podzielił ustalenia organów obu instancji. Przede wszystkim organ nie stwierdził nieściągalności dochodzonego obowiązku co do kwoty 881,50 zł. W toku prowadzonej egzekucji ustalono, że skarżąca jest właścicielem nieruchomości - działka gruntu o pow. [...] w C. nr [...], nieruchomości o pow. [...] ha położonej w miejscowości P. i ruchomości samochodu ciężarowego [...]. Nadal figuruje w Krajowym Rejestrze Sądowym. Spółka za rok 2019 odnotowała stratę -34285,00 zł za 2020 zysk 4.794,00 zł, a za 2021r. zysk netto - 15481,00 zł. Skarżąca nie przeczyła ustaleniom organu w zakresie przeprowadzonej przez organ analizy jej kondycji finansowej. Na tle tak ustalonego stanu sprawy wniosek organu odwoławczego, a uprzednio organu egzekucyjnego co do negatywnego załatwienia wniosku spółki o umorzenie kosztów egzekucyjnych, mieści się w zakresie uznaniowego charakteru rozstrzygnięcia o jakim mowa w art. 64e § 2 pkt 1 u.p.e.a.
Ponadto skoro skarżącą obciążają zobowiązania znacznie przewyższające kwotę przedmiotowych kosztów egzekucyjnych i zobowiązania te są objęte egzekucjami, to nie zachodzi sytuacja, w której ściągnięcie tylko przedmiotowych kosztów egzekucyjnych mogłoby spowodować niewspółmierne wydatki egzekucyjne. Obowiązek prowadzenia egzekucji administracyjnej ma uzasadnienie w tym, że jej przedmiotem są obowiązki o charakterze administracyjnym, a więc obowiązki wobec Państwa. Ich realizacja nie zależy od swobodnego uznania wierzyciela. Z tymi obowiązkami powiązano uprawnienie do poboru opłat związanych z przymusowym wykonaniem tych obowiązków.
Zatem w interesie publicznym jest przede wszystkim zrealizowanie celów egzekucji administracyjnej (por. wyrok NSA z 27 listopada 2013 r., II FSK 1637/13). Tak rozumianym celom nie można przeciwstawiać subiektywnie rozumianego interesu skarżącego. Tego rodzaju przesłanki nie przewiduje omawiany przepis art. 64e § 2 u.p.e.a.
W konsekwencji należy podzielić stanowisko organu, że odmowa umorzenia kosztów egzekucyjnych – kwota 881,50 nie wpłynie negatywnie na kondycję finansową skarżącej, zatem nie zachodzi przesłanka wynikająca z art.64e § 2 pkt 1 u.p.e.a.. Podkreślić bowiem należy, że w tym obszarze nie wystąpiły żadne szczególne okoliczności uniemożliwiające lub wykluczające funkcjonowanie skarżącej, a odmowa umorzenia kosztów egzekucyjnych nie wpłynie w sposób negatywny i trwały na dalsze prowadzenie przez nią działalności. Podstawą umorzenia kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64e § 2 pkt 1 u.p.e.a. może być wyłącznie obawa wystąpienia uszczerbku o charakterze kwalifikowanym, którego skutki znacznie przewyższają normalne konsekwencje związane z uszczupleniem majątkowym (por. wyrok NSA z 9 grudnia 2021 r., III FSK 4496/21).
Przechodząc do omówienia przesłanki z art. 64e § 2 pkt 2 ustawy egzekucyjnej, czyli ważnego interesu publicznego przemawiającego za umorzeniem kosztów egzekucyjnych zauważyć należy, że skarżąca spółka wiązała ją trudną sytuacją finansową wynikająca z faktu ponoszenia znacznych strat w latach 2019, 2020, panującą pandemią Covid 19 i uzyskiwaniem przychodów nie wystarczających na podstawowe jej potrzeby. Organ II instancji, a uprzednio Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych uznały, iż brak jest podstaw do uznania zasadności argumentacji spółki w tym względzie.
Przechodząc do oceny przesłanki interesu publicznego Sąd podkreśla, że pojęcie to ocenia się z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, tj. sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Należy rozważyć zasadność obciążenia Państwa, a w rezultacie całego społeczeństwa kosztami udzielonej w ten sposób pomocy, na tle sytuacji finansowej Państwa. W każdym indywidualnym przypadku jego znaczenie może uwzględniać różne aspekty powyższych wartości. Słusznie zatem organy podniosły, że koszty egzekucyjne są należnością związaną z przymusowym dochodzeniem zobowiązań publicznoprawnych. W interesie publicznym jest zrealizowanie celów egzekucji administracyjnej, stąd ulga w tym zakresie jest rozwiązaniem nadzwyczajnym, stosowanym wyjątkowo.
Przypomnieć również trzeba, że z treści art. 84 Konstytucji RP wynika nałożony na każdego obowiązek ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych określonych w ustawie. Odstąpienie od dochodzenia należnych kosztów egzekucyjnych w przypadku braku szczególnych okoliczności byłoby więc naruszeniem konstytucyjnej zasady powszechności obciążenia daninami publicznymi. Zwłaszcza, że środki stanowiące koszty egzekucyjne organy egzekucyjne przeznaczają na pokrycie wydatków związanych z działaniem w zakresie prowadzonej egzekucji administracyjnej, wobec czego niedobór środków na ten cel może zagrozić skuteczności i ciągłości wykonywania egzekucji administracyjnej. W powyższym kontekście organy zasadnie uznały, że w przedmiotowej sprawie nie występują żadne szczególne okoliczności, które uzasadniałyby umorzenie kosztów egzekucyjnych z uwagi na interes publiczny.
Odnosząc się zaś do zarzutów Spółki nie uwzględnienia tego iż trudna sytuacja finansowa i niemożność zapłaty należności publicznoprawnych w terminie spowodowane były epidemią COVID-19 to zauważyć trzeba iż analiza sytuacji finansowej Spółki jasno wskazuje, że jej problemy sięgają czasów sprzed epidemii, gdyż straty z prowadzenia działalności dotyczą już roku 2019 (kwota 34.285, 00 zł) podczas gdy stan pandemii związany z Covid 19 w Polsce miał miejsce od marca 2020r.
Podsumowując, odmowa umorzenia kosztów egzekucyjnych nie miała charakteru dowolnego i mieściła się w granicach swobodnej oceny dowodów. Organy nie naruszyły granic orzekania we wskazanym trybie. Wbrew zarzutom skargi, przeprowadzona zatem ocena legalności zaskarżonego postanowienia nie wykazała naruszenia art. 64e § 1 i 2 u.p.e.a.
Mając powyższe na uwadze skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.