Uzasadnienie
Komendant Wojewódzki Policji w K., zaskarżoną decyzją z [...] r., nr [...], odmówił R.T. (dalej: strona, skarżący) wypłaty zryczałtowanego równoważnika pieniężnego w zamian za niewykorzystany w 2020 r. przejazd na koszt właściwego organu Policji. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołał art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. Dz.U. 2020r., poz. 360), § 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 27 maja 2002 r. w sprawie warunków korzystania przez policjantów oraz członków ich rodzin z prawa przejazdu raz w roku środkami publicznego transportu zbiorowego na koszt właściwego organu Policji (Dz. U. Nr 74, poz. 683) oraz art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256, ze zm., dalej K.p.a.).
W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że skarżący został zwolniony ze służby w Policji, na podstawie rozkazu personalnego KPP w B., nr [...], z [...]r., a następnie wobec stwierdzenia nieważności tego rozstrzygnięcia, na podstawie rozkazu personalnego KPP w B., nr [...], z [...]r. przywrócony do służby z dniem [...]r. Skarżący został jednak orzeczeniem komisji lekarskiej uznany za trwale niezdolnego do służby w Policji i z tej przyczyny nie podjął żadnych czynności służbowych. Rozkazem personalnym KPP w B., nr [...]z [...]r., skarżący został zwolniony z Policji z dniem [...]r. w trybie art. 41 ust. 1 ustawy o Policji.
Dalej wskazał, że skarżący wystąpił w dniu 15 września 2020 r. z wnioskiem o wypłatę zryczałtowanego równoważnika pieniężnego w zamian za niewykorzystany w 2020 r. przejazd na koszt właściwego organu Policji w kwocie odpowiadającej cenie biletu kolejowego w II klasie pociągu pospiesznego na odległości 1000 km. Organ wskazał, że w odpowiedzi na wniosek Komendant Powiatowy Policji w B. w piśmie z dnia 29 września 2020 r. poinformował go o braku możliwości wypłaty ww. należności, o której mowa w art. 73 ust. 1 ustawy o Policji, z uwagi na to, że w 2020 r. skarżący nie podjął czynności do dnia zwolnienia ze służby. Skarżący złożył odwołanie od tego pisma do Komendanta Wojewódzkiego Policji w K..
Organ, wskazując na treść art. 73 ust. 1 ustawy o Policji oraz przepisy rozporządzenia wykonawczego MSWiA z 27 maja 2002 r. stwierdził, ze wobec braku podjęcia czynności służbowych przez skarżącego w 2020 r. skarżącemu nie przysługuje prawo do świadczenia, o które wystąpił w ww. piśmie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając, że narusza jej interes prawny jako wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego i prawa procesowego.
W uzasadnieniu skargi podniósł, że w przedmiotowej sprawie organ I instancji nie wydał decyzji, a jedynie udzielił pisemnej odpowiedzi. Zarzucił ponadto niewłaściwe postępowanie organu oraz powoływanie się na nieistniejące dokumenty, błędne pouczenie co do terminu złożenia skargi. W piśmie z 10 marca 2021 r., skarżący podtrzymał wnioski i zarzuty skargi, zaznaczył, że w stosunku służbowym pozostawał do [...]r., po złożonym raporcie wystąpienia ze służby, a dodatkowo wskazał na przyznanie mu prawa do dopłaty do wypoczynku za rok 2020 r., na mocy decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w K., nr [...], z [...]r., którą uchylono decyzje pierwszoinstancyjną odmawiającą przyznania tego świadczenia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga okazała się zasadna.
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Ponadto sąd może stwierdzić nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli została wydana: z naruszeniem przepisów o właściwości, bez podstawy prawnej, z rażącym naruszeniem prawa, dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, zawiera wadę powodującą jej nieważność na mocy wyraźnie wskazanego przepisu prawa, w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą (art. 145 § 1 pkt 3 tej ustawy). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ww. ustawy.).
W przedmiotowej sprawie Sąd stwierdził naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co powoduje, że zaskarżona decyzja nie może się ostać.
Poza sporem jest, że skarżący w dniu 15 września 2020 r. z wnioskiem o wypłatę zryczałtowanego równoważnika pieniężnego w zamian za niewykorzystany w 2020 r. przejazd na koszt właściwego organu Policji w kwocie odpowiadającej cenie biletu kolejowego w II klasie pociągu pospiesznego na odległości 1000 km.
Skarżący słusznie podnosi, że w sprawie odmowy wypłaty ww. równoważnika, organ I instancji tj. Komendant Powiatowy Policji w B. udzielił jedynie pisemnej odpowiedzi. Tymczasem organ ten rozstrzygając sprawę w I instancji powinien wydać w trybie art. 104 k.p.a. decyzję, (poprzedzoną wszczęciem postępowania) zawierającą wszystkie elementy składowe wyszczególnione w art. 107 § 1 k.p.a. czego nie uczynił w sprawie.
Z kolei, organ II instancji nie odnosząc się w żaden sposób do trybu i sposobu rozstrzygnięcia sprawy przez KPP w B., z naruszeniem podstawowych zasad postępowania, w tym przede wszystkim zasady dwuinstancyjności określonej w art. 15 k.p.a. oraz zasad określających postępowanie odwoławcze, a w szczególności rodzajów decyzji organu odwoławczego określonych w art. 138 § 1 i § 2 k.p.a., odmówił, w niewiadomym trybie, bez wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia wypłaty zryczałtowanego równoważnika pieniężnego w zamian za niewykorzystany w 2020 r. przejazd na koszt właściwego organu Policji. Już tylko z tych przyczyn zaskarżona decyzja jest wadliwa.
Ponadto ponownie rozpoznając sprawę organ dokona prawidłowej wykładni przepisu art. 73 ust. 1 ustawy o Policji oraz § 3 rozporządzenia MSWiA z 27 maja 2002r.
Zgodnie z art. 73 ust. 1 i 2 ustawy o Policji, policjantowi i członkom jego rodziny przysługuje raz w roku prawo przejazdu na koszt właściwego organu Policji środkami publicznego transportu zbiorowego do jednej z obranych przez siebie miejscowości w kraju i z powrotem. Z kolei, art. 73 ust. 2 mówi, że Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, warunki korzystania przez policjanta z prawa, o którym mowa w ust. 1 uwzględniając sposób rozliczania kosztów przejazdu. Natomiast art. 73 ust. 3 stanowi, że w razie niewykorzystania przysługującego przejazdu osoba uprawniona otrzymuje zryczałtowany równoważnik pieniężny. Przedmiotowe prawo wynika zatem z przepisu art. 73 ust. 1-3 ustawy o Policji. Według § 1 ust. 1 rozporządzenia MSWiA z dnia 27 maja 2002 r. – prawo przejazdu na koszt właściwego organu Policji, przysługujące policjantowi i członkom jego rodziny raz w roku kalendarzowym, obejmuje przejazd do wybranej przez siebie miejscowości w kraju i z powrotem, trasą o bezpośrednim połączeniu, a w przypadku braku takiego połączenia najkrótszą trasą, środkami transportu kolejowego, a gdy na danej trasie lub jej odcinku nie ma połączenia kolejowego, środkami transportu autobusowego.
Zgodnie z dyspozycją § 3 ww. rozporządzenia, w razie niewykorzystania przysługującego prawa przejazdu na koszt właściwego organu Policji, policjant po złożeniu wniosku otrzymuje na każdą uprawnioną osobę zryczałtowany równoważnik pieniężny za przejazd koleją w kwocie odpowiadającej cenie biletu za przejazd w II klasie pociągu pospiesznego na odległość 1000 km, z uwzględnieniem posiadanych uprawnień do przejazdów ulgowych, ustalany według ceny biletów, obowiązującej w dniu wypłaty tego równoważnika, nie później jednak niż w dniu wygaśnięcia prawa do przejazdu przysługującego za dany rok kalendarzowy. Z § 4 cyt. rozporządzenia wynika, że zwrot kosztów takiego przejazdu następuje na podstawie złożonego przez policjanta pisemnego wniosku, złożonego jednak nie później niż w dniu wygaśnięcia prawa do przejazdu przysługującego za dany rok kalendarzowy. Zwrot kosztów przejazdu w wysokości stwierdzonej posiadanymi biletami lub zryczałtowany równoważnik pieniężny, wypłaca komórka finansowa jednostki organizacyjnej Policji właściwa dla miejsca pełnienia służby uprawnionego policjanta, w terminie 30 dni od dnia złożenia przez policjanta wniosku o przyznanie świadczenia. Taka konstrukcja przepisów oznacza, że przyznanie zwrotu kosztów przejazdu następuje na podstawie wniosku o wypłatę tego świadczenia złożonego przez policjanta.
Zatem, zgodnie z powołanymi przepisami prawo do przejazdu na koszt właściwego organu Policji przysługuje policjantowi i członkom jego rodziny raz w roku kalendarzowym, natomiast w razie niewykorzystania przysługującego prawa przejazdu policjant otrzymuje na każdą uprawnioną osobę zryczałtowany równoważnik pieniężny, nie później jednak niż w dniu wygaśnięcia prawa do przejazdu przysługującego za dany rok kalendarzowy. Mając powyższe na uwadze, roszczenie o wypłatę świadczenia w postaci zryczałtowanego równoważnika pieniężnego w razie niewykorzystania przysługującego prawa przejazdu powstaje każdorazowo z upływem danego roku kalendarzowego, w którym taki przejazd przysługiwał, tj. z upływem 31 grudnia danego roku i staje się wymagalne od dnia 1 stycznia następnego roku. Prawo do wypłaty zryczałtowanego równoważnika pieniężnego za przejazd raz w roku środkami publicznego transportu w przypadku niewykorzystania tego przejazdu przysługuje bowiem za dany rok kalendarzowy i nie jest w żaden sposób związane ani uzależnione od zwolnienia policjanta ze służby w Policji (por. wyroki WSA w Warszawie, z 12 grudnia 2011 r., sygn. II SA/Wa 1557/11 i z 11 kwietnia 2014 r., sygn. II SA/Wa 2144/13 - dostępne w CBOiSA). Poza sporem jest, że skarżący został przywrócony do służby z dniem [...]r., a zwolniony ze służby został z dniem [...]r., w tym czasie pozostawał w stosunku służbowym.
Organ, ponownie rozpoznając sprawę będzie miał również na względzie fakt ostatecznego uznania prawa skarżącego do dopłaty do wypoczynku za rok 2020r.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.