Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicachz 7 lipca 2011 r., sygn. akt III SA/Gl 2898/10

Uzasadnienie

1. 1. Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], pozostawił bez rozpoznania zażalenie zobowiązanego J. G. z dnia [...] r. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] r., nr [...], którym to organ egzekucyjny odmówił wyrażenia zgody na wyłączenie spod zajęcia rachunku bankowego w "A" zajętego zawiadomieniem z dnia [...] r., nr [...], z powodu uchybienia siedmiodniowego terminu przewidzianego w art. 17 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz.U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 – zwanej dalej u.p.e.a.).
2. 2. Na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r., nr [...] i tytułu wykonawczego z dnia [...] r., nr [...] wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. za zaległości składkowe J. G. za lipiec i sierpień 1997 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. wszczął postępowanie egzekucyjne, w toku którego zawiadomieniem z dnia [...] r., nr [...], zajął rachunek zobowiązanego – J. G. w "A" S.A.
3. 2.1. J. G. pismem z dnia [...] r. zwrócił się do organu egzekucyjnego z wnioskiem o zwolnienie zajętego rachunku bankowego z egzekucji. Wnioskodawca motywował swoje stanowisko tym, iż należności, które były egzekwowane uległy przedawnieniu. Ponadto wskazał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie informował go o jakimkolwiek zadłużeniu, a zdaniem wnioskodawcy nie posiada on żadnego długo względem ZUS.
4. 2.2. Pismem z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. zwrócił się o wypowiedź w tej sprawie do wierzyciela, czyli Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S., który postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], nie wyraził zgody na wnioskowane zwolnienie.
5. 2.3. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. biorąc pod uwagę wiążący charakter stanowiska Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], oddalił wniosek J. G.. Niniejsze postanowienie zostało doręczone wnioskodawcy w dniu 30 sierpnia 2010 r.
6. 2.4. Pismem z dnia [...] r. J. G. wniósł zażalenie na postanowienie Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z., przy czym pismo zostało wysłane w niemieckim urzędzie pocztowym [...], a następnie przekazane do polskiej placówki pocztowej Z..
7. 3. Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], stwierdzając uchybienie siedmiodniowego terminu przewidzianego dla zażaleń na rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego pozostawił przedmiotowe zażalenie bez rozpoznania.
8. 3.1. Organ odwoławczy jako postawę swojego orzeczenia przyjął art. 134 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – zwanej dalej k.p.a.) oraz art. 17 i art. 18 u.p.e.a.
9. 3.2. Dyrektor Izby Skarbowej w K. uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że postanowienie organu pierwszej instancji z dnia [...] r. zawierające pouczenie o prawie jego zaskarżenia w terminie 7 dni od daty jego otrzymania, doręczone zostało za zwrotnym potwierdzeniem odbioru w dniu 30 sierpnia 2010 r., a termin do wniesienia zażalenia upływał z dniem 6 września 2010 r.
10. 3.2.1. Organ stwierdził, iż wprawdzie J. G. wniósł zażalenie na rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego, jednakże zostało one nadane w niemieckim urzędzie pocztowym [...], w nie nadającym się odczytać dniu, przy czym zgodnie z założeniami art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., za termin wniesienia podania nadanego w zagranicznym urzędzie pocztowym uważa się datę jego przekazania polskiej placówce pocztowej operatora publicznego, a w przypadku zażalenia J. G. zdaniem organu miało to miejsce w dniu 8 września 2010 r., a więc po upływie terminu ustawowo zakreślonego.
11. 3.2.2. Na poparcie swojego stanowiska organ drugiej instancji przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 września 2010 r., II OSK 1101/07.
12. 4. Pismem z dnia [...] r., J. G. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. wydanego w niniejszej sprawie.
13. 4.1. J. G. wskazał, że nadając w zagranicznym urzędzie pocztowym w dniu 6 września 2010 r. zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] r. przesłał je zgodnie z pouczeniem w nim zawartym, mówiącym o siedmiodniowym terminie do jego wniesienia. Stwierdził, iż organ odwoławczy nie odczytał zażalenia, a więc nie zapoznał się ze szczegółowym opisem postępowania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
14. 4.2. Ponadto skarżący podkreślił, że organ drugiej instancji nie dotrzymał terminu zakreślonego w art. 35 § 1 i § 5 k.p.a., albowiem sprawa jego zażalenia była rozpatrywana 42 dni, co jego zdaniem stoi w sprzeczności z nakazem załatwienia sprawy w postępowaniu odwoławczym w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania.
15. 5. W odpowiedzi na skargę J. G. Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
16. 5.1. Organ odwoławczy ponownie stwierdził, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] r. o odmowie wyrażenia zgody na wyłączenie spod zajęcia rachunku bankowego w "A", zawierało prawidłowe pouczenie o prawie jego zaskarżenia do organu odwoławczego w terminie 7 dni, liczonym od daty jego otrzymania, przy czym niniejsze postanowienie organu egzekucyjnego zostało doręczone J. G. w dniu 30 sierpnia 2010 r.
17. 5.2. Dyrektor Izby Skarbowej w K. podkreślił, iż twierdzenie skarżącego jakoby nadanie zażalenia w dniu 6 września 2010 r. w niemieckim urzędzie pocztowym [...], mieściło się w terminie przysługującym dla tej czynności w związku z art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. należy uznać za błędne. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż wskazane przepisy k.p.a. mają zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnymi na podstawie odesłania art. 18 u.p.e.a., za termin wniesienia podania nadanego w zagranicznym urzędzie pocztowym uważa się datę jego przekazania polskiej placówce pocztowej operatora publicznego, a w przypadku zażalenia J. G. miało to miejsce 8 września 2010 r., a zatem po upływie mijającego w dniu 6 września 2010 r. terminu zakreślonego dla tej czynności.
18. 5.3. Organ drugiej instancji odnosząc się do zarzutu nieterminowego załatwienia sprawy podniósł, iż Dyrektor Izby Skarbowej w K. zażalenie J. G. otrzymał wraz z aktami sprawy w dniu 20 września 2010 r., a załatwił je w dniu [...] r. zaskarżonym postanowieniem, zatem w opinii organu odwoławczego zarzut naruszenia ustawowego terminu do załatwienia sprawy w postępowaniu odwoławczym w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania był również chybiony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje

1. 6. Skarga okazała się zasadna.
2. 7. Przed podaniem powodów rozstrzygnięcia sądowego w niniejszej sprawie należy wskazać, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę między innymi działań organów administracji publicznej, w tym organów podatkowych, pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, jak stanowi art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.- zwanej dalej P.p.s.a.). Dlatego Sąd może dokonać kontroli zaskarżonej decyzji wyłącznie pod względem zgodności z prawem, a nie przy zastosowaniu innych kryteriów.
3. 8. Sąd działając w ramach tych kompetencji, stwierdził, iż postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. narusza przepisy postępowania, w szczególności art. 7, art. 8 oraz 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. stanowi podstawę do uchylenia postanowienia organu odwoławczego.
4. 8.1. Na mocy art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Natomiast art. 8 k.p.a. stwierdza, że organy administracji są zobowiązane prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do państwa. Nadto art. 77 § 1 k.p.a. wskazuje, iż organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
5. 8.2. Reasumując organ administracji publicznej powinien podjąć wszelkie niezbędne kroki mające na celu dokładne wyjaśnienia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy. Zatem w toku prowadzonego postępowania organ administracji, aby wyczerpująco rozpatrzyć materiał dowodowy, musi uprzednio zebrać kompleksową dokumentację dotyczącą wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie w sprawie. Uwypuklić należy, że organ administracji, aby zebrać szczegółowy materiał dowodowy ma możliwość przeprowadzenia z urzędu dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego sprawy oraz zażądania od strony przedstawienia dowodów na poparcie jej twierdzeń.
6. 9. Podkreślić trzeba, że spór pomiędzy organem odwoławczym, a stroną skarżącą w przeważającej części opiera się na tym, czy nadanie przesyłki pocztowej zawierającej zażalenie strony w ostatnim dniu terminu w niemieckim urzędzie pocztowym wywołuje skutek procesowy w świetle art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. Dodatkowo z urzędu Sąd stwierdza, że istnieją też wątpliwość w zakresie okoliczności faktycznej istotnej dla sprawy, a mianowicie ustalenie czy na terenie kraju przesyłka została nadana rzeczywiście w dniu 8 września 2010 r., jak przyjął organ odwoławczy.
7. 10. Podniesione zarzuty przez stronę skarżącą nie są zasadne.
8. 10.1. Zarzut, jakoby organ odwoławczy nie dotrzymał terminu zakreślonego w art. 35 § 1 i 5 k.p.a., nakazujący załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania, Dyrektor Izby Skarbowej w K. słusznie uznał za chybiony. Sąd podzielił stanowisko organu drugiej instancji, zgodnie z którym wskazany termin został zachowany, albowiem zażalenie strony skarżącej wraz z aktami sprawy zostało doręczone organowi odwoławczemu 20 września 2010 r. na co wskazuje data widniejąca na prezentacje odciśniętej na piśmie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] r. (k. 11 akt administracyjnych), natomiast sprawa została załatwiona poprzez wydanie przez organ odwoławczy zaskarżonego postanowienia w dniu [...] r. Wyjaśnić należy, że termin załatwienia sprawy poprzez organ odwoławczy wynosi w tym postępowaniu zgodnie z art. 35 § 3 i § 4 k.p.a. miesiąc, a termin ten określony na mocy art. 12 § 3 k.p.a. kończy się z upływem tego dnia w ostatnim miesiącu, który odpowiada początkowemu dniowi terminu.
9. 10.2. Strona skarżąca w przedmiotowej sprawie została prawidłowo pouczona o przysługującym jej środku zaskarżenia w postaci zażalenia przez organ pierwszej instancji w pouczeniu znajdującym się w postanowieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] r., które winno zostać złożone w terminie 7 dni od daty doręczenia postanowienia do organu odwoławczego za pośrednictwem organu pierwszej instancji. J. G. wniósł zażalenie na opisane postanowienie za pośrednictwem zagranicznego operatora pocztowego.
10. 10.3. W takiej sytuacji ma zastosowanie art. 57 § 5 k.p.a., który stanowi, iż termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało:
11. 1) wysłane w formie dokumentu elektronicznego do organu administracji publicznej, a nadawca otrzymał urzędowe poświadczenie odbioru,
12. 2) nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego,
13. 3) złożone w polskim urzędzie konsularnym,
14. 4) złożone przez żołnierza w dowództwie jednostki wojskowej,
15. 5) złożone w przez członka załogi statku morskiego kapitanowi statku,
16. 6) złożone przez osobę pozbawioną wolności w administracji zakładu karnego.
17. 10.4. Treść przepisu art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. w sposób jednoznaczny wskazuje, iż skorzystanie z usług polskiej placówki pocztowej operatora publicznego gwarantuje możliwość przyjęcia, iż termin został zachowany. Strona nie została pozbawiona możliwości skorzystania z usług zagranicznej placówki pocztowej, jednakże w tej sytuacji - jak wskazuje orzecznictwo sądowe - termin do jego wniesienia należy uznać za zachowany, jeśli przed jego upływem pismo to przekazane zostało polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2008 r., II OSK 1101/07, Lex nr 500037; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 1978 r., IV CR 130/78, Lex nr 5093; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 17 marca 2010 r., II SA/Rz 613/09). Zatem data nadania pisma w zagranicznym urzędzie pocztowym nie ma znaczenia dla oceny, czy strona dotrzymała terminu i w tej sytuacji to właśnie na stronę wnoszącą pismo została przerzucona odpowiedzialność za ewentualne opóźnienia związane z działalnością zagranicznego operatora pocztowego. Należy zaakcentować, iż strona wnosząc pismo za pośrednictwem zagranicznego operatora pocztowego powinna liczyć się z możliwością nie dotrzymania wymaganego terminu.
18. 11. Odnosząc powyższe rozważania do stanowiska organów administracji, Sąd stwierdził, iż wprawdzie Dyrektor Izby Skarbowej w K. - w ślad za stanowiskiem organu pierwszej instancji - wskazał, że termin do wniesienia zażalenia w niniejszej sprawie upłynął z dniem 6 września 2010 r., a ponadto uznał, że data nadania pisma w placówce pocztowej obcego państwa jest nieczytelna, przy czym data ta pozostaje bez znaczenia dla terminowości wniesienia zażalenia, jednakże organ drugiej instancji nie ustalił należycie daty przekazania zażalenia strony skarżącej nadanego w niemieckiej placówce pocztowej do publicznego operatora pocztowego w Polsce. W aktach administracyjnych znajduje się jedynie koperta adresowana do Urzędu Skarbowego w Z. (k. 10 a), na której zarówno pieczęć zagranicznego urzędu pocztowego [...] zawiera nieczytelną datę, jak i pieczęć polskiego operatora publicznego Z. zawiera ciąg znaków, z których trudno jednoznacznie odczytać datę. Cyfra "8", która wyraźnie widnieje na końcu datownika, nie może być uznana za oznaczenie dnia, ponieważ z praktyki polskich urzędów pocztowych wynika, że dzień, miesiąc i rok datownika umieszcza się od lewej strony. Odcisk pieczęci jest dwa razy odbity, dlatego w istotnej części jest on nieczytelny. Można przyjmować, zwracając uwagę na kształt odciśniętej cyfry "8", że druga cyfra od lewej strony może być też cyfrą "6". W aktach sprawy brak jest jakiejkolwiek informacji pocztowego operatora publicznego wyjaśniającego jednoznacznie kwestię daty przekazania przedmiotowej przesyłki do polskiego urzędu pocztowego.
19. 12. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy winien wystąpić do właściwego urzędu pocztowego z zapytaniem, w jakiej dacie przedmiotowa przesyłka została przekazana do polskiego urzędu pocztowego. Zwrócić należy uwagę, że obsługą przesyłek zagranicznych zajmują się jednostki organizacyjne Poczty Polskiej, tzw. Centra Ekspedycyjno-Rozdzielcze. Zdaniem Sądu bez dokładnych wyjaśnień Poczty Polskiej – pocztowego operatora publicznego brak jest możliwości jednoznacznego ustalenia daty przekazania przedmiotowej przesyłki polskiemu urzędowi pocztowemu, tym bardziej, że jak wskazały organy administracyjne na kopercie data nadania przesyłki w niemieckim urzędzie pocztowym jest nieczytelna, zatem nie można wykluczyć, iż zażalenie J. G. wpłynęło do organu odwoławczego w ustawowym 7 dniowym terminie. Przy braku ustalenia w sposób jednoznaczny, że była to data 8 września 2010 r., uwzględniając słuszny interes strony, należy przyjąć, że nastąpiło to dnia 6 września 2010 r., czyli w terminie ustawowym.
20. 13. Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.