Uzasadnienie
S.T. reprezentowany przez adwokata S.D. pismem z 2 marca 2018 r. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia zezwolenia na przetwarzanie odpadów, zawierając w niej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Strona przedłożyła druk urzędowego formularza PPF oraz uzupełniła swój wniosek pismem z 12 czerwca 2018 r. S.T. oświadczył, że pozostaje w czteroosobowym gospodarstwie domowym razem ze swoją konkubiną W.K. oraz dwoma synami: S.([...] lat) i K. ([...] lat), jest właścicielem dwóch domów: w K. o powierzchni 387,74 m2 o wartości 20.900.000 zł i w O. o powierzchni 150 m2 o wartości 420.000 zł. Nadto skarżący podniósł, że jest właścicielem mieszkania w Katowicach o powierzchni 44,16 m2 o wartości 207.000 zł, przy czym nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych, ani przedmiotów o wartości przekraczającej kwotę 5.000 zł.
W urzędowym formularzu PPF S.T. nie wskazał dochodów oraz wydatków, jednak w piśmie z 12 czerwca 2018 r. pełnomocnik Strony stwierdził, że wnioskodawca nie posiada żadnych środków pieniężnych i razem ze swoimi dziećmi i swoją konkubiną pozostają na utrzymaniu córki skarżącego. Wyjaśniono, że ciężka sytuacja majątkowa skarżącego spowodowana jest zastojami płatniczymi w jego firmie, a w następstwie efektu "domina" strona ma kilkunastomilionowe długi, a cały majątek skarżącego obciążony jest hipotekami.
Pismem z 4 lipca 2018 r. referendarz sądowy wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie szeregu dokumentów źródłowych, czego nie dokonano.
Postanowieniem z 8 sierpnia 2018 r. Referendarz sądowy odmówił przyznania Stronie skarżącej prawa pomocy obejmującej zwolnienie od kosztów sądowych, stwierdzając, że S.T. nie wykazał, iż aktualnie znajduje się w sytuacji spełniającej ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, albowiem uchylił się od przedstawienia wszystkich informacji na temat sytuacji rodzinnej i finansowej, w której się znajduje, gdyż nie przedłożył żadnych dokumentów, do których nadesłania został wezwany.
Od powyższego orzeczenia pełnomocnik wnioskodawcy wniósł w ustawowym terminie sprzeciw. Pełnomocnik stwierdził, że skarżący ma utrudniony dostęp do swoich dokumentów, nie może ich w sposób całkowicie swobodny uzyskać. Podniósł, że gdyby sytuacja skarżącego nie była na tyle ciężka, to nie wnosiłby do Sądu wniosku o przyznanie prawa pomocy, stwierdzając jednocześnie, iż skarżący nie jest w stanie skorzystać z tej instytucji tylko dlatego, że nie może swojego oświadczenia oprzeć na jakimkolwiek materiale źródłowym.
Do sprzeciwu nie dołączono żadnej dokumentacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Zaskarżone postanowienie należało utrzymać w mocy.
Na wstępie należy wyjaśnić, iż w myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 tekst jedn., zwanej dalej: p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.).
Stosownie do art. 243 § 1 p.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). S.T. składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, zatem zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. Strona powinna wykazać, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Odnosząc się od wniosku Strony skarżącej o zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sadowych, wskazać należy, iż to na składającym wniosek spoczywa ciężar przekonania Sądu, że znajduje się w sytuacji, która została uznana przez ustawodawcę za usprawiedliwiającą przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 listopada 2012 r., sygn. akt: I FZ 429/12 – dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak pozostałe, przytaczane w dalszej części uzasadnienia, orzeczenia).
Rozstrzygnięcie zatem w tej kwestii zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. To strona musi wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Właściwe bowiem przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających wobec niej zastosowanie prawa pomocy oraz dowodów na ich poparcie umożliwi sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny jej sytuacji majątkowej. Nastąpić to może tylko w przypadku, gdy strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy przedstawi w sposób przekonywujący, tj. spójny i niebudzący wątpliwości, że znajduje się w sytuacji umożliwiającej zasadność zastosowania wobec niej instytucji prawa pomocy.
Sąd w pełni podzielił stanowisko referendarza sądowego zawarte w postanowieniu z 8 sierpnia 2018 r., albowiem Strona skarżąca nie przedstawiła w pełni swojej sytuacji finansowej, jak i rodzinnej, pomimo wezwania do przedłożenie dokumentów źródłowych w tym zakresie, co skutkowało brakiem przesłanek do uwzględnienia jej wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Sąd stanął na stanowisku, że w zaskarżonym postanowieniu referendarz sądowy zasadnie ocenił wniosek Strony skarżącej, słusznie przyjmując, że podane informacje jako niekompletne nie pozwalały na wolną od wątpliwości ocenę złożonego wniosku i jego uwzględnienie. Słusznie zauważono, że wnioskodawca nie podjął żadnych działań mających na celu wydobycie dokumentacji finansowej przedsiębiorstwa które prowadzi z biura rachunkowego, gdzie została zatrzymana. Wskazać należy także, że do sprzeciwu nie przedłożono żadnych dokumentów źródłowych, a w uzasadnieniu sprzeciwu pełnomocnik S.T. stwierdził, iż składane oświadczenia wnioskodawcy były wystarczające do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd na mocy art. 260 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. postanowił jak na wstępie.