Uzasadnienie
Zaskarżoną tutaj decyzją z [...] r., nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634), po rozpatrzeniu odwołania I.O. umorzył postępowanie odwoławcze w sprawie, w której Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. wydał [...] r. decyzję nr [...] przyznającą J.Z. płatność ONW na rok 2007.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu wyjaśnił, iż J.Z. [...]r. złożył wniosek o przyznanie pomocy ONW do działek ewidencyjnych nr [...] i [...] obręb J. gmina K. Następnie Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. wskazaną już decyzją przyznał J.Z. płatność ONW do gruntów rolnych na rok 2007. W toku kontroli administracyjnej wykryto błąd kontroli krzyżowej polegający na zadeklarowaniu tej samej powierzchni w tym samym roku gospodarczym w obrębie tych samych działek ewidencyjnych przez I.O. Od decyzji pierwszej instancji J.Z. nie złożył odwołania, takie odwołanie wniosła natomiast [...] r. i.O. do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K., adresowane do Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W., który postanowieniem z [...] r. nr [...] powołując się na art. 65 § 1, art. 19 i art. 129 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego przekazał odwołanie do rozpatrzenia Dyrektorowi [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. W uzasadnieniu tego postanowienia stwierdzono, że skoro I.O. [...] r. wniosła do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. wniosek o wpis do ewidencji producentów wskazując jako adres zamieszkania K., to organem właściwym do rozpoznania jej odwołania jest w tym wypadku Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. W uzasadnieniu zaskarżonej tutaj decyzji z [...] r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. przypomniał, że zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.), odwołanie od decyzji rozpatruje się w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania. Następnie powołując się na stan faktyczny sprawy oraz zapisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 68, poz. 448 ze zm.) wyjaśnił, że postępowanie zostało wszczęte z inicjatywy rolnika – J.Z., który jest stroną postępowania administracyjnego mającą interes prawny w nabyciu konkretnego uprawnienia. Postępowanie zakończyło się wydaniem decyzji adresowanej do J.Z., co oznacza, że I.O. nie była uprawniona do wniesienia odwołania w sprawie innego producenta rolnego. Stwierdzono zatem niedopuszczalność odwołania wniesionego przez osobę, która nie była do tego legitymowana.
W skardze do wojewódzkiego sądu administracyjnego I.O. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji podnosząc, iż posiada indywidualny interes prawny w sprawie, która zakończyła się wydaniem decyzji przyznającej płatności ONW J.Z.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej, a odnosząc się do podniesionych w niej zarzutów w całości powtórzył argumentację przytoczoną już w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Swoje stanowisko w sprawie strona skarżąca podtrzymała w piśmie z 12 czerwca 2010 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prezentuje w tej sprawie następujące stanowisko:
Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tego artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z kolei, według art. 134 § 1 tej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Przeprowadzone w tym trybie badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy podkreślić, że za podstawę wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przyjął prawidłowe ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonym tutaj rozstrzygnięciu Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. (zob.: uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09).
Według art. 145 § 1 pkt. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd uwzględniając skargę na decyzję stwierdza jej nieważność w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Z kolei, art. 156 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości.
Zgodnie z art. 19 tej ustawy, organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej.
Ten przepis ustanawia ogólny obowiązek organu administracji publicznej przestrzegania swojej właściwości z urzędu. Treść tego obowiązku oznacza powinność organu administracji publicznej przestrzegania przepisów określających właściwość rzeczową i miejscową organu, co wynika z zasady praworządności (art. 6). Organ administracji publicznej jest obowiązany przestrzegać z urzędu swojej właściwości w całym toku postępowania administracyjnego (uchwała SN z dnia 29 maja 1991 r., III ARN 17/91, PiP 1992, z. 3, s. 108). Powyższa zasada obowiązuje we wszystkich rodzajach postępowania administracyjnego, a zatem w postępowaniu przed organami pierwszej instancji, postępowaniu odwoławczym (wyrok NSA z dnia 31 stycznia 1986 r., II SA 2307/85, SPB 1987, nr 1, s.
- oraz w postępowaniach nadzwyczajnych, a także na wszystkich etapach tych postępowań. Organ administracji publicznej powinien przestrzegać swojej właściwości z urzędu szczególnie wnikliwie na etapie wszczęcia postępowania. W postępowaniu wszczynanym na żądanie strony organ, do którego wniesiono podanie jest obowiązany zbadać na podstawie treści żądania, czy jest właściwy do załatwienia sprawy, a w razie stwierdzenia swojej niewłaściwości powinien stosować przepisy art. 65-66. Z charakteru wszczęcia postępowania z urzędu wynika, że organ administracji publicznej powinien skrupulatnie zbadać swoją właściwość jeszcze przed podjęciem pierwszej czynności w sprawie, powodującej wszczęcie postępowania z urzędu.
W tej sprawie postępowanie administracyjne zostało wszczęte wnioskiem J.Z., a przepisy dotyczące właściwości to:
- art. 10 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.);
- rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 sierpnia 2008 r. (Dz. U. Nr 163, poz. 1021) w sprawie właściwości miejscowej kierowników biur powiatowych Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, które w § 1 stanowi, że właściwość miejscowa kierowników biur powiatowych Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w sprawach dotyczących nieruchomości położonych w miastach na prawach powiatu oraz w innych sprawach, w których stroną jest podmiot mający miejsce zamieszkania, siedzibę, miejsce pobytu albo ostatnie miejsce zamieszkania w mieście na prawach powiatu, jest określona w załączniku do rozporządzenia;
- art. 20 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.) stanowiący, że pomoc w ramach działań (...) jest przyznawana w drodze decyzji administracyjnej. Właściwym w sprawach dotyczących przyznawania pomocy w drodze decyzji administracyjnej jest kierownik biura powiatowego Agencji (...);
- § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 68, poz. 448 ze zm.) według których, wniosek o przyznanie płatności ONW, poza elementami podania określonymi w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem adresu, zawiera wskazane tam elementy. Wniosek składa się co roku, do kierownika biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zwanej dalej "Agencją", właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę rolnika, w terminie określonym do składania wniosków o przyznanie płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej.
Skoro płatności ONW są przyznawane w drodze decyzji i rolnikowi (w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 1782/2003) przysługuje płatność ONW, kiedy zobowiąże się do przestrzegania określonych wymagań, i jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez tego rolnika działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów wynosi co najmniej 1 ha i nie więcej niż 300 ha, rolnikowi któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, to tym samym stroną postępowania administracyjnego w sprawie płatności ONW na 2007 rok był J.Z., a nie I.O.
Właściwość miejscowa organu wynika z ustalonego już miejsca zamieszkania rolnika J.Z., i nie ma tutaj znaczenie miejsce zamieszkania I.O., która w tej sprawie wniosku o przyznanie płatności ONW nie złożyła.
Według art. 28 kpa, stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Wszczęcie postępowania administracyjnego na żądanie strony nastąpiło z dniem doręczenia żądania organowi administracji publicznej.
Skuteczne wszczęcie postępowania w ściśle określonym dniu spowodowało, że, organ administracji publicznej właściwy miejscowo i rzeczowo mógł przeprowadzić postępowanie zakończone decyzją merytoryczną adresowaną do strony - rolnika J.Z.
Wobec tego, że w tej sprawie naruszono przepisy o właściwości należało wyeliminować z obrotu prawnego decyzję wydaną przez organ, który nie jest właściwy w sprawie.
Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz postanowienia organu właściwego do rozpoznania odwołania niesionego w sprawie J.Z., a to na podstawie art. 145 § 1 pkt. 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
O kosztach orzeczono z mocy art. 200 i art. 205 § 2 wskazanej ustawy, zasądzony zwrot kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej w kwocie [...] zł obejmuje uiszczony wpis od skargi.