Uzasadnienie
Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach –dalej organ, Kolegium - z dnia [...]r. nr [...], którym działając na podstawie art. 1 ust. 1, art. 2, art. 17 oraz art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 570) oraz art. 17 pkt 1 i art. 134 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018r. poz. 2096 ze zm., dalej jako "k.p.a.") Kolegium stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia zażalenia przez Stowarzyszenie A w L. na postanowienie Marszałka Województwa Śląskiego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie uzgodnienia udzielenia zezwolenia na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym dla przedsiębiorcy B Sp. z o.o. w ramach linii komunikacyjnej W. – Z., określonej w załączonym projekcie rozkładu jazdy, w obszarze województwa śląskiego
Stan sprawy jest następujący;
Postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] Marszałek Województwa Śląskiego uzgodnił udzielenie zezwolenia na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym dla przedsiębiorcy B Sp. z o.o. w ramach linii komunikacyjnej W. – Z., określonej w załączonym projekcie rozkładu jazdy, w obszarze województwa śląskiego. Postanowienie to zostało skutecznie doręczone stronie postępowania B Sp. z o.o. dnia 11 października 2018r.
Postanowieniem z dnia [...]r. Stowarzyszenie A w L. zostało dopuszczone do udziału w prowadzonym postępowaniu administracyjnym w sprawie wydania zezwolenia na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym przedsiębiorcy B Sp. z o.o. na linię komunikacyjną relacji W. – K. – K. – M. – N.- Z. Pismem z dnia 9 listopada 2018r. Stowarzyszenie A w L. wniosło zażalenie na ww. postanowienie.
W dniu [...]r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wydało postanowienie o jego niedopuszczalności. Wskazało, iż w myśl art. 141 § 2 k.p.a., zażalenia wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie. Wskazało, iż termin ten ma charakter zawity, co oznacza, że czynność dokonana po jego upływie jest bezskuteczna. Termin ten też nie może być przedłużany, ani też nie jest dopuszczalne jego skracanie. Obliczanie ww. terminu, jako terminu określonego w dniach, następuje według zasad ustalonych w art. 57 § 1 k.p.a. Organ wyjaśnił, iż termin do wniesienia zażalenia biegnie odrębnie dla każdego uprawnionego podmiotu, któremu doręczono (ogłoszono) postanowienie. Zwrócił uwagę, iż wątpliwości dotyczące obliczania terminu do wniesienia zażalenia mogą powstać w sytuacji, gdy legitymację do wniesienia środka prawnego w jednej sprawie posiada więcej podmiotów, a podlegające zaskarżeniu i postanowienie nie zostało doręczone im wszystkim (podmiot został pozbawiony udziału w ustępowaniu przed organem I instancji).
Należy wtedy przyjąć, że termin do wniesienia zażalenia dla pominiętego podmiotu biegnie od dnia doręczenia (ogłoszenia) postanowienia podmiotowi, któremu zapewniono udział w postępowaniu. W takim wypadku, bez względu na okoliczność, czy pozostałe podmioty wniosły zażalenie i w sprawie zostało wydane postanowienie ostateczne, czy też stało się ono ostateczne z powodu jego niezaskarżenia, ochronę interesu podmiotu, któremu nie doręczono postanowienia, zapewnia instytucja wznowienia postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (por. E. Iserzon (w:) E. Iserzon, J. Staro.ściak, Kodeks..., s. 223-224; H. Adamiak (w;) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks..., s. 573). Takie stanowisko przyjmuje także orzecznictwo sądowe.
Zdaniem Kolegium w rozpoznawanej sprawie, zażalenie na ww. postanowienie wniesione zostało z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Zaskarżone postanowienie zostało bowiem skutecznie doręczone dnia 11 października 2018r. stronie postępowania B Sp. z o.o., z pominięciem skarżącego, dopuszczonego do udziału w postępowaniu jako organizacji społecznej, po wydaniu postanowienia co wynika ze znajdujących się w aktach sprawy potwierdzeń odbioru przedmiotowego postanowienia. Ponadto organ zwrócił uwagę na okoliczność iż niedoręczenie postanowienia wynika z treści zażalenia.
Skoro zatem w świetle ww. regulacji prawnej 11 października 2018r. jest datą doręczenia przedmiotowego postanowienia i od tej daty rozpoczął bieg 7-dniowy termin do wniesienia zażalenia zażalenie najpóźniej mogło być zatem wniesione (nadane) w dniu 18 października 2018r. (czwartek). Natomiast zażalenie na ww. postanowienie zostało nadane dopiero w dniu 9 listopada 2018r., co wynika z pieczęci znajdującej się na kopercie, w której zażalenie zostało nadane. Tym samym zażalenie zostało nadane po upływie przewidzianego przez ustawodawcę 7-dniowego terminu na dokonanie tej czynności, w związku z czym termin ten nie może zostać uznany za zachowany. W takim przypadku, zgodnie z treścią art. 134 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a., uzasadnione jest wydanie postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na postanowienie SKO w Katowicach Stowarzyszenie A wniosło o uchylenie w całości postanowienia z dnia [...] roku stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie wydane przez Marszałka Województwa Śląskiego z dnia [...]roku, sygn. [...] uzgadniające wydanie zezwolenia na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym na linii komunikacyjnej W.-Z. dla B Sp. z o.o. i zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy, a w szczególności naruszenie art. 134 k.pa. w związku z art. 8 § 1 i art. 9 k.p.a. poprzez stwierdzenie, że zażalenie Skarżącego jest niedopuszczalne z uwagi na fakt, iż zaskarżone postanowienie uzgadniające mogło być skutecznie zaskarżone najpóźniej dnia 18.10.2018 roku i nie mogło być przedmiotem postępowania zażaleniowego, w sytuacji gdy skarżący bez swojej winy nie brał udziału w postępowaniu uzgodnieniowym i dowiedział się o rozstrzygnięciu organu uzgadniającego dopiero 7.11. 2018 roku.
SKO w Katowicach w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest zasadna aczkolwiek nie z powodu zarzutów w niej sformułowanych.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) - dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Przedmiotem sporu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...]r wydane w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia przez Stowarzyszenie A w L.– dalej stowarzyszenie - na postanowienie Marszałka Województwa Śląskiego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie uzgodnienia udzielenia zezwolenia na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym dla przedsiębiorcy B Sp. z o.o. przy przyjęciu przez organ, iż w/w postanowienie zostało doręczone dnia 11 października 2018r. stronie postępowania B Sp. z o.o., gdzie stowarzyszenie zostało dopuszczone do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie wydania zezwolenia na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym przedsiębiorcy B na linie komunikacyjną relacji W. –K.- M. – N. Z. jako organizacji społecznej, na mocy postanowienia z dnia [...]r.
W tej sytuacji zdaniem organu, gdy termin do wniesienia zażalenia rozpoczął swój bieg 11.10.2018r., ostatnim dniem do jego wniesienia był 18.10.2018r., a zatem wniesienie zażalenia 9.11.2018r. przez stowarzyszenie jest spóźnione, gdyż zostało wniesione z uchybieniem 7 dniowego terminu do jego wniesienia określonego w art. 141§ 2 kpa.
Natomiast podstawę materialnoprawną podjęcia zaskarżonego postanowienia stanowiły przepis art. 134 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 2096)- dalej: k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność zażalenia oraz uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.
Zdaniem Sądu postanowienie SKO z [...]r o uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia przez stowarzyszenie podjęte w trybie art. 144 w zw z art. 134 kpa nie jest prawidłowe.
Powołany powyżej przepis art. 134 k.p.a. nakłada bowiem na organy administracji obowiązek przeprowadzenia kontroli wniesionego środka odwoławczego pod względem najpierw formalnym, tj. sprawdzenia, czy środek zaskarżenia jest dopuszczalny, czy został złożony w przepisanym prawem terminie. Wniesienie bowiem zażalenia, w sytuacji, gdy podmiotowi jej wnoszącemu ten środek zaskarżenia nie przysługuje skutkuje wydaniem postanowienia o niedopuszczalności zażalenia.
Natomiast dopiero stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż dany środek zaskarżenia podmiotowi wnoszącemu przysługuje, ale został wniesiony z uchybieniem terminu, powoduje konieczność wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. W przedmiotowej sprawie warunkiem zatem badania czy zażalenie było wniesione z zachowaniem ustawowego terminu do jego wniesienia, czy też nie i konsekwentnie potem orzekanie w zakresie złożonego zażalenia była konieczność uprzedniej oceny czy składający zażalenie na akt wydany w dniu z dnia [...]r. nr [...]w przedmiocie uzgodnienia udzielenia zezwolenia na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym był stroną tego postępowania.
Niewątpliwie Kolegium wydając sporne postanowienie tej okoliczności nie analizowało. Niespornym zaś jest fakt, iż w dniu [...] r. B Sp. z o.o. była stroną po myśli art. 29 kpa postępowania w przedmiocie uzgodnienia udzielenia zezwolenia na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym na linie komunikacyjną relacji W. –K.- M. – N. Z..
Stowarzyszenie na mocy art. 34 kpa jako organizacja społeczna mogło występować z żądaniem dopuszczenia go do udziału w sprawie dotyczącej innej osoby a zatem do postępowania prowadzonego wobec B Sp. z o.o w przedmiocie uzgodnienia udzielenia zezwolenia na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym na linię komunikacyjną relacji W. –K.- M. – N. Z. i zostało doń dopuszczone postanowieniem z dnia [...]r. Marszałka Województwa M. Zatem od chwili doręczenia, ogłoszenia postanowienia o dopuszczeniu do udziału w postępowaniu organizacja społeczna mogła korzystać z praw strony, a zatem mogła korzystać i z możliwości skutecznego złożenia zażalenia.
W tej sytuacji, gdy w dacie wydania postanowienia nr [...] przez Marszałka Województwa Śląskiego jedynie B Sp. z o.o. była stroną postępowania w przedmiocie uzgodnienia udzielenia zezwolenia na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym na linie komunikacyjną relacji W. –K.- M. – N. Z. wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia przez stowarzyszenie jest błędne bo organ tym samym przydał Stowarzyszeniu A uprawnienia podmiotowe na prawach strony do postępowania w przedmiocie uzgodnienia udzielenia zezwolenia na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym na linię komunikacyjną relacji W.–K.- M. – N. Z. dla B Sp. z o.o.
W konsekwencji organ wydając sporne postanowienie naruszył art. 134 w zw. z art. 144 kpa stwierdzając, iż zażalenie zostało wniesione przez stowarzyszenie z uchybieniem terminu do jego wniesienia.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem wskazanego przepisu prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, co obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ II instancji weźmie pod uwagę rozważania zawarte w treści uzasadnienia.