Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej DIAS, organ), działając na podstawie art. 129 § 1 i § 2, art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2018r. poz. 2096 ze zm.; dalej Kpa) - stwierdził M. D. uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. (dalej: NUC) z [...]r. nr [...].
W uzasadnieniu wyjaśnił, że zgodnie z art. 129 § 1 Kpa odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie (§ 2). Natomiast decyzją z [...] r. NUC nałożył na Stronę karę pieniężną z tytułu naruszenia ustawy o transporcie drogowym; z przesłanej przez [...] Urząd Skarbowy w S. kserokopii tej decyzji i zwrotnego potwierdzenia jej odbioru, wynika iż została ona doręczona 24 września 2010 r. Zatem czternasty dzień, o którym mowa w art. 129 § 2 Kpa, przypadał na 6 października 2010r. (piątek), podczas gdy Strona pismem z 18 lipca 2018 r. (nadanym Pocztą Połską SA tego samego dnia) wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od w/w decyzji pierwszoinstancyjnej. Jako uzasadnienie wskazała, że w sprawie został wydany wyrok nakazowy przez Sąd Rejonowy w Z., Wydział II Karny z dnia [...] r. o sygn. akt [...] i wydanie spornej decyzji jest powtórnym ukaraniem za ten sam czyn; wniosła o uchylenie decyzji w całości oraz o zwrot wyegzekwowanego świadczenia w całości.
Dodatkowo organ wyjaśnił, że w/w pismo skierowane zostało do Naczelnika Urzędu Celnego w B. ul. [...] [...] B. i przesyłka pocztowa zawierająca w/w wniosek została Stronie zwrócona z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie"; ponownie pismem z dnia 2 października 2018r. (nadanym Pocztą Połską SA tego samego dnia) - zatytułowanym ponaglenie Strona wystąpiła do Dyrektora Izby Celnej w Katowicach (ul. Słoneczna 34, 40-136 Katowice) o zobowiązanie Naczelnika Urzędu Celnego w B. do pilnego rozpatrzenia złożonego wniosku. 26 października 2018 r. DIAS poinformował Stronę o przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz wezwał o uzupełnienie wyjaśnień i czynności czyniącym zadość powołanym w piśmie przepisom. W odpowiedzi 7 listopada 2018 r. Strona ponownie wniosła o uchylenie decyzji w całości oraz o zwrot wyegzekwowanego świadczenia w całości podtrzymując wcześniejszą argumentację.
W konsekwencji DIAS stwierdził, że wnosząc odwołanie czy to 2 października 2018 r. czy biorąc nawet pod uwagę najwcześniejszą datę nadania odwołania tj. 18 lipca 2018 r. Strona uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, bowiem odwołanie zostało wniesione ponad 8 lat po upływie terminu do jego wniesienia I stosownie do art. 134 Kpa organ odwoławczy stwierdził w drodze postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Natomiast w kwestii wyroku z dnia [...] r. o sygn. akt [...] wydanego przez Sąd Rejonowy w Z. wyjaśnił, że postępowanie karne jest postępowaniem odrębnym od postępowania administracyjnego, ma inne cele.
Dodatkowo wskazał, że akta sprawy dotyczącej decyzji NUC z dnia [...]r. po uzyskaniu zgody na brakowanie akt nr [...] z dnia [...]r. Archiwum Państwowego w K., Oddział w B. zostały zniszczone, gdyż rejestrowane były pod symbolem klasyfikacji akt 6680, a do tego symbolu klasyfikacji akt w Urzędzie Celnym przypisana była kategoria archiwalna - akt B5.
Kwestionując powyższe rozstrzygnięcie Strona zarzuciła rażące naruszenie prawa, zasadę reformationis in peius (art. 139 K.p.a.), zasadę praworządności (art. 7 K.p.a.) i zasadę zaufania od organów (art. 8 K.p.a.), a w konsekwencji zasadę legalizmu (art. 6 K.p.a.). Wniosła o przywrócenie terminu do złożenia skargi; stwierdzenie nieważności decyzji NUC w całości; zasądzenie kosztów postępowania
W uzasadnieniu opisała skutki kontroli drogowej podkreślając ukaranie grzywną wyrokiem nakazowym, który uprawomocnił się 26 marca 2010r., a po uprawomocnieniu się wyroku w sprawie o wykroczenie, ponownie została ukarana karą pieniężną na podstawie decyzji NUC z tytułu naruszenia ustawy o transporcie drogowym czyli za ten sam czyn i w konsekwencji do rażącego naruszenia prawa. Podkreśliła, że za późno dowiedziała się o możliwości odzyskania wpłaconej kary pieniężnej za podwójne ukaranie za to samo. Gdy tylko stało się to wiadome, złożyła pismo, na które uzyskała postanowienie o uchybieniu terminowi wydane przez DIAS.
Na kolejne pismo w sprawie przywrócenia terminu uzyskała odmowę przywrócenia terminu przez organ II instancji. Wskazując na represyjny charakter kary grzywny zaakcentowała, że nakładanie w ramach dwóch różnych postępowań (wykroczeniowego i administracyjnego) za ten sam czyn, dwóch takich samych sankcji grzywny, narusza zasadę, że nie można orzekać dwa razy w tej samej sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości swoje stanowisko. Przedstawiając regulacje art. 92 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym stwierdził, że decyzja NUC z [...]r. została wydana zgodnie z przepisami prawa. Odniesiono sie także do powołanego przez Skarżącą wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 czerwca 2017 r. sygn. akt P 124/15 - z ostrożności procesowej - i podkreślono, że zaskarżone postanowienie dotyczyło stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji NUC i gdyby pismo zawierające odwołanie od tej decyzji dotarło do organu administracji w terminie, wówczas organ ten zobligowany byłby do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, natomiast inaczej sytuacja wygląda w momencie, kiedy pismo zawierające odwołanie dociera do organu administracji po upływie terminu, gdyż wówczas nie może on merytorycznie sprawy rozpoznawać, lecz zobowiązany jest do podjęcia rozstrzygnięcia w oparciu o postanowienia art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego, czyli do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego tj. art. 139, art. 6 art. 7 i art. 8 DIAS podkreślił, że nie została naruszona zasada wskazana w art. 139 Kpa bowiem bezsprzecznie sytuacja materialnoprawna strony nie uległa pogorszeniu i nie stała się mniej korzystna w wyniku wydania zaskarżonego postanowienia; w toku przeprowadzo-nego postępowania zbadane zostały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz prawidłowo ustalono stan faktyczny zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 Kpa); postanowienie wydane zostało na podstawie obowiązujących przepisów prawa (art. 6 Kpa).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c ustawy).
Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można organom zarzucić naruszenia przepisów prawa procesowego. W rozpoznawanej sprawie kwestią sporną jest skuteczność wniesionego przez stronę środka odwoławczego od decyzji organu I instancji. Zauważyć więc należy, że Kodeks postępowania administracyjnego przewiduje różne sposoby doręczania pism, w tym decyzji, w rozdziale 8 działu I. Zreszta kwestia odebrania decyzji jest bezsporna w sprawie.
W rozpoznawanej sprawie – jak wynika z akt - decyzja datowana z [...] r. została skutecznie doręczona Stronie w dniu 24 września 2010 r., co zostało potwierdzone na pocztowym druku potwierdzenia odbioru zwrotnego potwierdzenia jej odbioru. Zatem termin do wniesienia środka zaskarżenia upływał z dniem 6 października 2010r. (piątek). Natomiast odwołanie Strona złożyła dopiero 18 lipca 2018 r. (pismo nadane Pocztą Połską SA tego samego dnia) wnosząc o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji NUC - czyli z uchybieniem 14 dniowego terminu, o którym mowa w art. 129 § 2 Kpa stanowiącym, że odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie.
Rozważając powyższe kwestie wskazać należy, że z mocy art. 134 Kpa organ w pierwszej kolejności zobowiązany jest stwierdzić, czy odwołanie zostało wniesione w terminie. Okoliczność ta stanowi kategorię obiektywną i nie jest zależna od uznania organu. Stwierdzenie bowiem wniesienia odwołania z przekroczeniem terminu, zobowiązuje organ do wydania postanowienia w trybie tego przepisu. W konsekwencji organ dokonując na wstępie sprawdzenia spełnienia warunków formalnych i zachowania terminu określonego w art. 129 § 2 Kpa zobowiązany był orzec jak w sentencji zaskarżonego postanowienia. Zgodnie bowiem z art. 134 Kpa organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Rozstrzygnięcie to powinno być poprzedzone ustaleniem, w sposób nie budzący wątpliwości, zarówno daty doręczenia decyzji jak też daty wniesienia odwołania, co też organ uczynił. W ocenie Sądu, z akt sprawy wynika w sposób jednoznaczny, że odwołanie wniesione zostało z uchybieniem określonego w art. 129 § 2 Kpa terminu.
Poza tym na zagadnienie czy zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 58 Kpa tj. możliwość przywrócenia terminu w razie jego uchybienia zostały rozstrzygniete w odrębnym postanowieniu z [...] r. o nr [...] odmawiającym Stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od spornej decyzji NUC, na które Strona złożyła skargę, o czym Sąd posiada wiedzę z urzędu; również, że tut. Sąd wyrokiem z 11 lipca 2019 r. o sygn. akt III SA/Gl 375/19 – oddalił skargę.
W świetle zatem przedstawionych okoliczności chybione były zarzuty skargi. Z powyższych powodów skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi. Skoro Strona uchybiła ustawowo określonemu terminowi do wniesienia odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej i nie uprawdo-podobniła braku swojej winy w tym uchybieniu, gdyż jej wniosek został rozstrzygnięty odmową - to tym samym konsekwencją było wydanie zaskarżonego postanowienia i argumenty Strony nie mogły odnieść skutku.
Bezzasadne jest także powoływanie się w skardze na podwójne karanie i naruszenie naczelnych zasad procesowych skoro ustalenie terminowości doręczenia decyzji i terminowego złożenia odwołania jest kwestią formalnoprawną i nie łączy się z merytorycznym badaniem prawidłowości zaskarżonego aktu administracyjnego.
Za niezasadne uznać w konsekwencji należy zarzucanie organowi naruszenia wskazywanych w skardze przepisów skoro postępowanie organu odpowiadało przepisom prawa, a w tym zakresie organ nie dysponuje jakąkolwiek swobodą. Zatem nawet niewielkie przekroczenie terminu zaskarżenia nie znosi obowiązku organu w zakresie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania.
Skoro Sąd uznał, że postanowienie jest zgodne z przepisami prawa, zaś zarzuty skargi są niezasadne to działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
- - ---------------------- 1