Uzasadnienie
Pismem z dnia 5 marca 2014 r. R.B. za pośrednictwem swojego pełnomocnika złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...].
W skardze tej został zawarty wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia skarżącego z kosztów sądowych.
W uzasadnieniu nadesłanego urzędowego formularza PPF, strona oświadczyła, że nie pracuje, jest w trakcie poszukiwania pracy, odbywa rozmowy kwalifikacyjne. Jej łączne zadłużenie w ZUS i Urzędzie Skarbowym w D. zamyka się w kwocie ok. [...] zł.
Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, ze prowadzi on samodzielnie gospodarstwo domowe. Jego żona, z którą ma rozdzielność majątkową i ich wspólne córki W. ([...] lat) i N. ([...] lat) mieszkają w D. i nie prowadzą z wnioskodawcą wspólnego gospodarstwa domowego.
Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że nie posiada on żadnych nieruchomości, żadnych oszczędności, zasobów pieniężnych, ani żadnych przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 Euro.
W związku z takim oświadczeniem i brakiem dokumentów, które potwierdziłyby informacje zawarte we wniosku referendarz sądowy wezwał skarżącego do nadesłania szeregu dokumentów które zobrazowałyby rzeczywisty i aktualny stan majątkowy skarżącego.
Pomimo właściwego odbioru wezwania przez pełnomocnika skarżącego do Sądu nie nadesłano żadnych dokumentów.
Postanowieniem z dnia 17 czerwca 2014 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. Od tego postanowienia został wniesiony sprzeciw pismem z dnia 2 lipca 2014 r., określony przez pełnomocnika jako "skarga".
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu na postanowienie referendarza, który nie został odrzucony, postanowienie to traci moc a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd.
Stosownie do art. 243 § 1 p.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei, zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.).
Na wstępie należy zaznaczyć, że strona skarżąca składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Mając to na uwadze, należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej, jaką niewątpliwie w tej sprawie jest R. B., prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120).
Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Dlatego nie można zgodzić się z twierdzeniem pełnomocnika strony skarżącej, że samo wypełnienie i podpisanie wniosku powinno przekonać Sąd do zwolnienia skarżącego od uiszczenia wpisu sądowego, bowiem przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów i to niezależnie od ich źródła, które w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami na konieczne utrzymanie umożliwiają dokonanie oceny, czy stać ją na poniesienie kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny.
Obowiązkiem strony jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy.
Brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Sąd nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne.
Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że skarżący złożył jedynie wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF i nie udowodnił w żaden sposób, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy. Strona skarżąca w ogóle nie wykazała jaki jest jej aktualny, obecny stan majątkowy. Należy jednocześnie zaznaczyć, że skarżący jest w tej sprawie reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata.
Do wykazania aktualnej sytuacji majątkowej wnioskodawcy nie wystarcza samo jego oświadczenie. Rozpoznając wniosek o prawo pomocy, należy ocenić stan majątkowy wnioskodawcy, a następnie podjąć stosowną decyzję w przedmiocie przyznania, bądź odmowy przyznania prawa pomocy. Dla dokonania rzetelnej oceny stanu majątkowego potrzebne jest jego wykazanie przez wnioskodawcę za pomocą stosownych dokumentów, czy też zaświadczeń.
Tymczasem do tej pory nie wpłynęły do akt żadne dokumenty, ani materiały źródłowe, o dostarczenie których, strona została wezwana za pośrednictwem swojego pełnomocnika procesowego pismem referendarza sądowego z dnia 7 maja 2014 r.
Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05).
Podobnie art. 252 § 1 p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów źródłowych, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To na ich podstawie musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż wnioskodawca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Na koniec tutejszy Sąd zwraca uwagę, że pełnomocnik skarżącego jest w błędzie twierdząc, że ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje możliwości żądania od wnioskodawcy innych dokumentów prócz wypełnionego formularza zawierającego oświadczenie majątkowe, bowiem art. 255 ustawy p.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek współdziałania z Sądem w tym zakresie, gdyż instytucja prawa pomocy ma zagwarantować prawo do sądu osobom (zarówno fizycznym jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego. Dopóki zatem strona nie wykaże przy pomocy stosownych dokumentów źródłowych swojej sytuacji finansowej jej wniosek nie będzie zasługiwał na uwzględnienie. Orzekanie na podstawie niekompletnych danych nie jest przecież możliwe ani dopuszczalne.
Dlatego też działając na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd postanowił jak w sentencji.