Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] (znak: [...]) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z., rozpatrując wniosek G. B. z dnia [...] r., odmówił umorzenia należności powstałych w okresie od [...] [...] r. do [...] [...] r. z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, które zostały przeniesione na stronę na mocy decyzji z dnia [...] r. za zobowiązania [...] płatnika W. B..
Decyzja z dnia [...] r. zawierała pouczenie, że niezadowolona strona może zwrócić się do Prezesa ZUS z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji i że wniosek w tej sprawie należy składać w ZUS Oddział Z. Inspektorat w T. przy ul. [...]
Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzja została przesłana na adres podany we wniosku (B., ul. [...]) i odebrana dnia [...] r. przez pełnoletniego domownika, [...] strony – A. B..
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie został złożony.
W piśmie z dnia [...] r., nazwanym "skargą" na decyzję "Nr [...]", G. B. wskazywała na swoją trudną sytuację majątkową i rodzinną związaną z egzekucją należności wynikających z przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania [...] W. B. Do skargi został dołączony wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi z tego samego dnia. Wniosek nie zawierał uzasadnienia.
W odpowiedzi na skargę z dnia [...] r. radca prawny A. M.-C., działając jako pełnomocnik Prezesa ZUS, wnosiła w pierwszej kolejności o odrzucenie powyższej skargi z uwagi na niedopuszczalność skargi wynikającą z nie wyczerpania środków zaskarżenia, a także, z ostrożności procesowej, o oddalenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi i odrzucenie skargi względnie o oddalenie skargi.
Ponadto złożyła wniosek o zasądzenie od strony skarżącej na rzecz organu administracyjnego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Właściwość tutejszego Sądu do rozpoznania skargi z zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek, o których mowa w art. 28 - art. 29 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j.t. Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 z późn. zm., zwana dalej u.s.u.s.) wynika z obowiązującego od dnia 11 października 2008 r. przepisu § 1 pkt 2 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 28 sierpnia 2008 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania ministra właściwego do spraw finansów publicznych, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. Nr 163, poz. 1016) wydanego na podstawie delegacji wynikającej z 13 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z poźn. zm., zwanej dalej P.p.s.a.) oraz faktu, że miejsce zamieszkania strony skarżącej podane w skardze (B. ul. [...]) znajduje się na terenie działania tutejszego Sądu.
Stosownie do art. 52 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) (zwaną dalej P.p.s.a.) skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie.
Natomiast, jak stanowi art. 83 § 4 u.s.u.s., od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne stronie nie przysługuje odwołanie tylko prawo wniesienia do Prezesa ZUS wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do takiego wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego.
Przepis ten stosuje się odpowiednio również w sprawach ulg i umorzeń należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (art. 32 u.s.u.s.).
W przedmiotowej sprawie strona skarżąca wniosła skargę na decyzję organu pierwszej instancji, a mianowicie na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Odział w Z. z dnia [...] r. odmawiającą umorzenia stosownych zobowiązań.
Nie składając wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 83 § 4 u.s.u.s., mimo prawidłowego pouczenia w decyzji organu pierwszej instancji, strona nie wyczerpała właściwych środków zaskarżenia przewidzianych w ustawie.
W związku z powyższym złożona skarga okazała się przedwczesna, a nie spóźniona, jak wnosiła strona chcąc przywrócenia jej termin, dlatego Sąd biorąc pod uwagę najdalej idący skutek wynikający z art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. w pkt 1 odrzucił skargę jako niedopuszczalną na tym etapie postępowania.
Sąd pragnie zauważyć, że strona będzie mogła wnieść skargę, ale na decyzję organu drugiej instancji (Prezesa ZUS), jeśli zostanie ona wydana w wyniku złożenia skutecznego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z dnia [...] r. Ze względu na upływ terminu 14 dni, liczonego od dnia doręczenia tej decyzji, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy będzie wywierał skutek, gdy stronie zostanie przywrócony termin do jego złożenia w postępowaniu administracyjnym.
W pkt 2 sentencji Sąd odmówił zasądzenia od strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, o co wnosił pełnomocnik w odpowiedzi na skargę, z tej przyczyny, że brak jest podstaw do orzekania w tym zakresie na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego. Dopiero przy rozpatrywaniu skargi kasacyjnej i jej oddaleniu strona, która wniosła skargę kasacyjną, obowiązana jest zwrócić niezbędne koszty postępowania kasacyjnego poniesione przez organ (art. 204 pkt 1 P.p.s.a.).