Uzasadnienie
W dniu [...] r. (data stempla pocztowego) A.D., prowadzący uprzednio działalność gospodarczą pod firmą "A" w P. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień 2002 r. określającej zobowiązanie za ten miesiąc w kwocie [...] zł. W skardze zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy, który został powtórzony na formularzu PPF z [...]r.
Postanowieniem z 10 października 2008 r. Referendarz sądowy odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie – zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Postanowienie zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu [...] r. i nie zostało zaskarżone.
Pismem z [...]r. A.D. został wezwany do uiszczenia wpisu w kwocie [...] zł. Wezwanie zostało doręczone [...] r. Pismem z tej samem daty skarżący złożył ponownie wniosek o zwolnienie go z obowiązku uiszczenia wpisu w całości, gdyż nie posiada środków na jego opłatę, który następnie powtórzył na wymaganym formularzu.
Postanowieniem z 18 marca 2009 r. Referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Postanowienie zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu [...] r. i zostało zaskarżone wniesieniem sprzeciwu z [...] r. (data nadania w urzędzie pocztowym [...] r.) W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący nie zgodziła się z odmową rozpoznania wniosku, zarzucił pominięcie treści oświadczeń złożonych przez skarżących i wniósł o zmiana zaskarżonego postanowienia i rozpoznanie wniosku o zwolnienie z ponoszenia wpisu wspólników.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W przedmiotowej sprawie, jak wynika z przedłożonych Sądowi akt skarżącemu w dniu [...]r. doręczono postanowienie Referendarza sądowego z 18 marca 2009 r. rozstrzygające kwestię wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi. Zatem wniesiony w dniu [...]r. sprzeciw został wniesiony w terminie.
Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Sąd nie znalazł podstaw do odrzucenia sprzeciwu wniesionego na postanowienie referendarskie z dnia 18 marca 2009 r., a zatem kwestia przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie podlega rozpoznaniu przez Sąd.
Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Obejmuje ono zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego (..) art. 244 § 1 i może być przyznane w zakresie całkowitym i częściowym zgodnie z zapisem art. 245 § 1 wyżej wskazanej ustawy. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 ustawy). Wniosek o przyznanie prawa pomocy strona składa się na stosownym formularzu (art. 257 p.p.s.a.), a kiedy jego treść okaże się niewystarczająca do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego winna go uzupełnić w zakreślonym terminie zgodnie z wezwaniem (art. 255 p.p.s.a.). Na stronie, która ubiega się o przyznanie jej prawa pomocy ciąży obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających jego przyznanie.
W niniejszej sprawie strona złożyła wniosek o całkowite zwolnienie jej z kosztów sądowych, a zatem w ograniczonym zakresie. Uczyniła to na stosownym formularzu, ale nie wykazała w dostateczny i przekonujący sposób, aby jej sytuacja materialna i bytowa uległa zmianie na niekorzyść od [...] r., kiedy to rozpoznawano poprzedni wniosek.
Należy podkreślić, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w procedurach sądowych, w tym w postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi (art. 214 § 1 p.p.s.a.). W przedmiotowej sprawie stronie odmówiono już przyznania prawa pomocy. Postanowienie w tym zakresie nie zostało zaskarżone. Rozpatrywany wniosek, jest kolejnym złożonym w toku tego samego postępowania, przy braku zmiany na niekorzyść okoliczności faktycznych dotyczących sytuacji materialnej strony skarżącej. Przeciwnie strona skarżąca (mimo dwukrotnego wezwania) nie przedstawiła żadnych dokumentów pozwalających ocenić jej sytuację materialną. Jedynym dowodem na osiągana dochody było potwierdzenie pobierania renty przez skarżącego i małżonkę oraz zaświadczenie o niepełnosprawności czy oświadczenie o prowadzeniu przez żonę sporu majątkowego z bratem o nieruchomość.
Okoliczności podniesione w sprzeciwie również nie dają podstawy do przyjęcia, że skarżący nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych, a wniosek o zmianą zaskarżonego postanowienia i "rozpoznanie wniosku o zwolnienie wspólników od wpisu w całości" jest niezrozumiały. Nie znajduje uzasadnienia faktycznego i prawnego, gdyż skarżący prowadził działalność gospodarczą osobiście pod firmą "A", którą zlikwidował i na niego została imiennie wydana zaskarżona decyzja.
Przypomnieć zatem przyjdzie, że w świetle przedstawionych wyżej zasad udzielania prawa pomocy, Sąd rozpoznając wnioski w tym zakresie bierze pod uwagę tylko sytuację majątkową wnioskodawcy i dowody, które on na jej potwierdzenie przedłoży.
Mając na względzie powyższe na zasadzie art. 260 i art. 254 § 1 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uznał, że strona skarżąca nie wykazała zasadność złożonego wniosku odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Sąd zauważa, że stosownie do art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Wniosek w tym zakresie należy złożyć najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia (art. 210 § 1 p.p.s.a.), pod rygorem utraty uprawnienia do żądania zwrotu kosztów. W niniejszej sprawie wniosek ten skarżący zawarł w skardze.