Uzasadnienie
Postanowieniem starszego referendarza sądowego z dnia 27 lipca 2016 r. zwolniono skarżącego od każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej 500,00 zł, natomiast jego wniosek o ustanowienie fachowego pełnomocnika procesowego został oddalony.
Rozstrzygnięcie to na skutek złożonego środka zaskarżenia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach utrzymał w mocy postanowieniem z dnia 26 września 2016 r.
Tymczasem wnioskiem z dnia 6 marca 2017 r. skarżący po raz kolejny wystąpił o zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata lub radcy prawnego z urzędu. Ten potraktowany został jako wniosek o zmianę postanowienia z dnia 27 lipca 2016 r. poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
W jego uzasadnieniu skarżący podał, że działalność gospodarczą zlikwidował. Obecnie wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i małoletnim synem. Ich dochody wynoszą łącznie 4.400,00 zł netto. Obejmują one wynagrodzenie za pracę wnioskodawcy rzędu 3.600,00 zł, które po potrąceniach egzekucyjnych wynosi ok. 1.200,00 zł oraz jego żony (zatrudnionej na ½ etatu) w kwocie 800,00 zł. Natomiast ponoszone wydatki kształtują się w następujący sposób: raty kredytów i pożyczek (2.090,00 zł), opłaty za gaz (40,00 zł), energię elektryczną (120,00 zł), wodę (50,00 zł), telefon i Internet (85,00 zł), ogrzewanie (4.800,00 zł – wydatek roczny), wyposażenie domu (50,00 zł), przedszkole, jedzenie, ubrania, kosmetyki do pielęgnacji, alimenty (2.500,00 zł), leczenie (290,00 zł) oraz naprawy samochodu marki Citroen Xara (1.500,00 zł – wydatek roczny), jego ubezpieczenie (500,00 zł – wydatek roczny) i paliwo (320,00 zł).
Według złożonego oświadczenia skarżący razem z żoną nie posiadają wymienionych w rubryce nr 7.1 składników majątku. Korzystają z pomocy rodziny i osób trzecich. Posiadane środki pieniężne nie wystarczają im bowiem na bieżące utrzymanie. Tym bardziej, że wobec skarżącego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, a należna tytułem zwrotu podatku VAT kwota została mu zablokowana.
W tym stanie rzeczy referendarz sądowy postanowieniem z dnia 30 marca 2017 r. odmówił przyznania prawa pomocy. Od postanowienia tego w ustawowym terminie wniesiony został sprzeciw w którym wnioskodawca nie zgodził się ze stanowiskiem referendarza.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Na wstępie należy wyjaśnić, iż w myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność.
Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Ustawa nowelizująca ten przepis weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r. Oznacza to, że obecnie sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia, a nie jak dotychczas rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy na nowo.
Zgodnie z art. 243 § 1 P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei na mocy art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.).
Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.).
Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – obejmującym w myśl art. 245 § 2 ustawy p.p.s.a. zarówno zwolnienie od kosztów sądowych jak i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 322/08, LEX nr 479084). Analogiczne rozwiązanie przewidziano w odniesieniu do uregulowanego w art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. prawa pomocy w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Może ono zostać przyznane dopiero wtedy, gdy wnioskodawca wykaże przesłanki pozwalające to uczynić, wskazane w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., tj. że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny.
Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy zgodzić się z referendarzem, że skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek upoważniających do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, natomiast wskazane przezeń okoliczności uzasadniają przyznanie tej instytucji w zakresie częściowym, jednak winna ona partycypować w części kosztów postępowania.
Słusznie zdaniem sądu uznał referendarz sądowy, iż w tej sytuacji podniesione w złożonym wniosku okoliczności nie mogły odnieść zamierzonego skutku w postaci zmiany wydanego wcześniej postanowienia z dnia 27 lipca 2016 r., gdyż skarżący nie powołał się na nowe (zmienione) okoliczności, które miały miejsce po rozpoznaniu poprzedniego wniosku, a które wskazywałyby, że jego kondycja finansowa uległa pogorszeniu.
Sąd podziela także pogląd referendarza, który zauważył, że co do kwestii ustanowienia fachowego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata lub radcy prawnego z urzędu udział na obecnym etapie sprawy, wbrew twierdzeniom strony, nie jest niezbędny. Dlatego też biorąc pod uwagę powyższe sąd nie widzi podstaw do zmiany postanowienia referendarza sądowego.
Mając powyższe na uwadze, Sąd postanowił jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.