Uzasadnienie
Strona skarżąca zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r., którą organ ten utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w C. z dnia [...] r. orzekającą o odpowiedzialności podatkowej J. L. za zaległości podatkowe "A" Sp. z o.o. z siedzibą w C. z tytułu podatku akcyzowego za [...] r. w kwocie [...] zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w kwocie [...] zł i kosztami egzekucyjnymi w wysokości [...] zł.
W części wstępnej skargi z dnia [...] r. pełnomocnik strony skarżącej zawarł między innymi wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zaznaczając jedynie, że ma to nastąpić "z uwagi na szczególnie ważny interes strony oraz interes publiczny". Uzasadnienie skargi dotyczyło zarzutów merytorycznych i procesowych kierowanych do zaskarżonej decyzji.
Po wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...] zł strona skarżąca złożyła na urzędowym formularzu (PPF) wniosek z dnia [...] r. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podała, iż razem z żoną zamieszkuje w domu o pow. [...] m², należącym do ich córki. Miesięczne dochody uzyskiwane w ramach wspólnie prowadzonego gospodarstwa domowego wynoszą [...] zł i obejmują wynagrodzenie za pracę skarżącego ([...] zł) oraz jego żony ([...] zł), a także praktykę zawodową córki ([...] zł). Natomiast ponoszone wydatki związane z utrzymaniem sprowadzają się zasadniczo do regulowania opłat za gaz ([...] zł), energię elektryczną ([...] zł), telefon ([...] zł), wodę i wywóz nieczystości ([...] zł - jednorazowy wydatek co sześć miesięcy) oraz podatek od nieruchomości ([...] zł - opłata kwartalna). Wprawdzie jako składniki posiadanego majątku skarżący wymienił udziały w "B"" o wartości nominalnej [...] zł, niemniej jednak te – jak wyjaśnił – stanowią przedmiot zastawu.
Z kolei udziały w "A" o wartości nominalnej [...] zł z uwagi na prowadzone postępowanie likwidacyjne nie mogą zostać sprzedane. Jako jedyny majątek strona wymieniła dwa samochody marki [...] rocznik [...] i [...], których właścicielem jest żona skarżącego.
W odpowiedzi na wezwanie Referendarza sądowego z dnia [...] r. pełnomocnik nadesłał określone dokumenty źródłowe, z których wynika, iż dochody skarżącego i jego żony za [...] r. wynosiły łącznie [...] zł, podczas gdy ich córka uzyskała w tym okresie dochód rzędu [...] zł (zeznania podatkowe PIT-37). Poza tym skarżący i jego żona z tytułu zatrudnienia na 1/3 etatu w "C" otrzymują wynagrodzenie w kwocie [...] zł brutto, tj. [...] zł netto. Pełnomocnik podał też, że z uwagi na brak środków na utrzymanie dwóch samochodów posiadanych przez żonę strony samochód marki[...] rocznik [...] został sprzedany. Oświadczono również, że małżeństwo nie prowadzi już wspólnego gospodarstwa domowego z córką, gdyż córka wyprowadziła się. Wyjaśniono też, że zarobki córki wynoszą [...] zł brutto, stąd ponosi ona koszty utrzymania domu, którego jest właścicielem.
W sprzeciwie z dnia [...] r. od odmowy przyznania prawa pomocy pełnomocnik stwierdził, że stan majątkowy strony skarżącej nie pozwala na uiszczenie wpisów sądowych we wszystkich sprawach w łącznej kwocie [...] zł. Zaznaczył, że strona wprawdzie jest Prezesem Zarządu w dwóch spółkach ("B" i "C"), ale nie przysługuje jej żadne wynagrodzenie z tego tytułu. Wskazał również, że córka wypełnia swoje obowiązki alimentacyjne przeznaczając istotną część swoich środków finansowych na utrzymanie domu, w którym mieszka skarżący, a tym samym nie można wymagać od niej, aby jeszcze pokrywała koszty wpisów sądowych w sprawach dotyczących skarżącego. Jeśli chodzi o posiadany przez żonę skarżącego samochód marki [...] rocznik [...] o wartości ok. [...] zł, to zaznaczono, że ze względu na swój wiek i wartość nie stanowi on dobra luksusowego, tylko umożliwia skarżącemu i jego żonie prowadzenie gospodarstwa domowego i uczęszczanie do pracy.
Natomiast odnośnie środków uzyskanych ze sprzedaży drugiego samochodu pełnomocnik stwierdził, że zostały one przeznaczone na zaspokojenie długów, czyli nie mogą posłużyć na opłacenie wpisu sądowego. W zakresie posiadanych udziałów w Spółce "C" stwierdzono, że nie mogą one być sprzedane ze względu na prowadzone postępowanie likwidacyjne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Jak stanowi art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwaną dalej P.p.s.a.) (pogrubienia Sądu) sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania.
Z przepisu tego wynika, że sąd może wstrzymać wykonanie danego aktu administracyjnego uzależniając to od zdarzeń przyszłych, będących spodziewanym skutkiem wykonania aktu lub czynności albo w drodze egzekucji administracyjnej, albo w wyniku działań osób trzecich realizujących swoje uprawnienia lub obowiązki. "Niebezpieczeństwo" zaistnienia "znacznej szkody" i "trudnych do odwrócenia skutków" musi wynikać z racjonalnej oceny zakresu, zasad i trybu wykonania aktu w czasie zawisłości skargi w danej sprawie sądowoadministracyjnej.
Tym samym, aby taka ocena sądu nastąpiła, zainicjowana złożonym wnioskiem o wstrzymanie, strona winna uzasadnić ten wniosek powołując się na określone okoliczności faktyczne ewentualnie uprawdopodobnić możliwość ich wystąpienia, działając we własnym interesie. Przykładowo przytoczenie jedynie treści powyższego przepisu, jak i brak szczegółowego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji uniemożliwia jego merytoryczną ocenę w ramach zasady skargowości. Sąd jednak z urzędu uwzględnia okoliczności mające związek ze złożonym wnioskiem, które wynikają z akt sprawy, np. z dokumentów i oświadczeń składanych w ramach ubiegania się o przyznanie prawa pomocy.
Pojęcia "znacznej szkody" i "trudnych do odwrócenia skutków" jako zwroty niedookreślone wymagają konkretyzacji w danych sytuacjach. Przyjmuje się, że przy przesłance "znacznej szkody" chodzi o taką szkodę (majątkową a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowania ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu (postanowienie NSA z dnia 20.12.2004 r. sygn. akt GZ 138/04 oraz B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2005, komentarz do art. 61).
Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez sąd oznacza, że przez swoje orzeczenie sąd zapewni stronie jedynie tymczasową ochronę prawną, a nie rozstrzyga sprawę merytorycznie.
Ustosunkowując się do złożonego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, Sąd uznał, że wniosek ten nie może być uwzględniony, gdyż w jego uzasadnieniu nie wskazano na żadne okoliczności świadczące, że w danej sprawie zachodzi podstawa do zastosowania tej instytucji. Strona jest zobowiązana wskazać konkretne okoliczności, z których wynikałoby, że możliwym jest zaistnienie niebezpieczeństw wymienionych w cytowanym przepisie. Samo ogólne powoływanie się na "szczególnie ważny interes strony" oraz "interes publiczny" nie stanowi podstawy faktycznej uzasadniającej wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w toku postępowania sądowego.
Sąd działając z urzędu i badając akta postępowania, w szczególności w części dotyczącej wnioskowanego prawa pomocy, również nie doszukał się dowodów wskazujących na wystąpienie podstaw do wstrzymania wykonania decyzji organu odwoławczego. Z przedłożonych dokumentów i oświadczeń strony wynika, że ewentualna egzekucja należności nie doprowadzi do sprzedaży zamieszkałego przez małżonków domu, ponieważ należy on do ich córki, która dodatkowo ponosi koszty jego utrzymania. W ten sposób nie powstaną trudne do odwrócenia skutki. Egzekucji nie będzie podlegać również wynagrodzenie żony, gdyż to nie ona jest zobowiązana do zapłaty zaległości podatkowych jako osoba trzecia, a egzekucja z wynagrodzenia za pracę uzyskiwanego przez skarżącego będzie poddana stosownym ograniczeniom egzekucyjnym. Ewentualne zbycie udziałów w Spółkach "C" i "B", których rzeczywista wartość jest trudna do ustalenie, nie może być uznane za prowadzące do skutków podanych w analizowanym przepisie.
Podkreślić przy tym należy, że po odmowie przyznanie prawa pomocy strona była w stanie uiścić należny wpis sądowy. Tym samym, w takiej sytuacji bytowej i ekonomicznej rodziny Sąd - działając z urzędu - nie doszukał się przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania wydanej decyzji organu odwoławczego.
Odmowa wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie pozbawia jednak strony prawa do składania kolejnego takiego wniosku wraz z jego uzasadnieniem.
Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne Sąd, działając na podstawie art. 61 § 3 "a contrario" P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.