Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzja z dnia [...] nr [...] Śląski Kurator Oświaty, po rozpoznaniu odwołania A. B., matki małoletniej M. K. (dalej jako: Strona, Skarżąca), od wydanego przez zespół orzekający Powiatowej Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w T. (dalej jako: poradnia) orzeczenia nr [...]z dnia [...] w przedmiocie kształcenia specjalnego M. K. (dalej jako: dziecko) zreformował pierwszoinstancyjjne rozstrzygnięcie - tj:
- 1. uchylił orzeczenie w części dotyczącej niepełnosprawności dziecka lub ucznia i w tej części decyzja otrzymała brzmienie: b) słaboslyszące, e) niepełnosprawne ruchowo, w tym z afazją, j) z niepełnosprawnością sprzężoną: słabosłyszące; niepełnosprawne ruchowo, w tym z afazją;
- 2. w części dotyczącej zaleceń dodał zalecenia surdologopedy do pracy z dzieckiem słabosłyszącym;
- 3. w pozostałej części orzeczenie utrzymał w mocy.
Jako podstawę prawną wskazał art. 51 ust.1 pkt 2 w związku z art. 127 ust. 12 ustawy z 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2018 r. poz. 996 ze zm.) i art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096; dalej jako: Kpa) oraz § 25 ust.6 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 7 września 2017 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno- pedagogicznych (Dz. U. z 2017, poz. 1743),
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że dziecko pozostawało pod opieką Powiatowej od lutego 2018 roku; 13 lutego 2018 r. rodzice dziecka złożyli wniosek o przeprowadzenie badania psychologicznego i pedagogicznego dziecka; przeprowadzono wywiad z matką, ustalono, że dziecko uczęszcza na terapię logopedyczną od ponad trzech lat. Organ opisał dokumentację przekazaną przez matkę oraz badania przeprowadzone przez Poradnię i ich wyniki. Wskazał, że 4 czerwca matka złożyła wniosek o wydanie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego ze względu na afazję; dołączyła zaświadczenie lekarza specjalisty pediatrii i neurologii dziecięcej stwierdzające niepełnosprawność ruchową - afazję motoryczną, wadę postawy, zaburzenia napięcia ruchu (symbole klasyfikacji ICD: F80, F82) oraz opinię logopedyczną. Powołany przez Dyrektora Poradni zespół orzekający 20 czerwca 2018 r. z udziałem matki dziecka oraz neurologopedy uznał, konieczność uzupełnienia dokumentacji; wystosowano wezwanie, wobec którego Strona złożyła w Poradni żądane dokumenty.
W związku z przedłożoną dokumentacją uzupełniającą uznano konieczność dodatkowych badań i zawiadomiono matkę dziecka o umówionych terminach wizyt córki u specjalistów, jednak matka dziecka nie stawiła się na żaden z terminów. Pisemnie wniosła o analizę zgromadzonej dokumentacji stwierdzając, że ponowne badanie dziecka to zbyteczny stres, dziecko jest w trakcie kończenia badania - przetwarzania słuchu centrałnego; wyjaśniła, że na badanie małoletnia została skierowana po wcześniejszym pozytywnym przejściu badań na iloraz inteligencji; wniesiosła o wydanie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjałnego - afazja motoryczną, niepełnosprawność ruchowa.
W dniu [...] Zespół orzekający wydał orzeczenie nr [...]na okres: do ukończenia 1 etapu edukacyjnego ze względu na niepełnosprawność dziecka lub ucznia: niepełnosprawne ruchowo, w tym z afazją. W protokole nr [...] z posiedzenia zespołu zanotowano, że rodzice zostałi poinformowani o konieczności kołejnych badań przez tutejszą poradnię przy ubieganiu się o kołejne orzeczenie (II etap edukacyjny).
Od tego orzeczenia Strona złożyła odwołanie ze względu na to, że: zespół orzekający nie uwzględnił rozpoznania u dziecka niedosłuchu obustronnego niskołonowego; w orzeczeniu występuje sprzeczność między rozpoznaniem i jego uzasadnieniem; nie zgadza się z postawionymi przez zespół orzekający celami rozwojowymi i terapeutycznymi; zalecenia zawarte w orzeczeniu są niedostosowane do zaburzeń dziecka, wyłączają zastosowanie IPET oraz obecność nauczyciela wspomagającego; test Wechslera został błędnie zastosowany z uwagi na niemożność otrzymania prawidłowego wyniku przy deficycie mowy i słuchu dziecka.
Zespół orzekający, po rozpatrzeniu odwołania [...] podtrzymał swoje stanowisko i przesłał akta do organu odwoławczego.
Zaskarżoną decyzją organ po analizie dokumentów zreformował powyższe orzeczenie poprzez orzeczenie o niepełnosprawności sprzężonej dziecka – tj. słabosłyszące I niepełnosprawne ruchowo, w tym z afazją; dodał zalecenia surdologopedy do pracy z dzieckiem słabosłyszącym; pozostałą część utrzymał w mocy. W uzasadnieniu podkreślił, że 19 grudnia do Poradni wpłynęła kserokopia zaświadczenia lekarskiego z [...] wystawionego przez lekarza laryngologa. Zaświadczenie zawiera diagnozę: obustronny niskotonowy niedosłuch odbiorczy (wg klasyfikacji ICD: H90.3). Wątpliwości nie budzi diagnoza lekarza specjalisty pediatrii i neurologii dziecięcej, stwierdzająca niepełnosprawność ruchową - afazję motoryczną - stwierdzona w zaświadczeniach lekarskich z [...] oraz z [...], a Zespół orzekający Poradni uwzględnił powyższą diagnozę, wydając orzeczenie ze względu na afazję.
Nadto wobec rozbieżności w wynikach testów psychologicznych oraz ze względu na dysponowanie nowym dokumentem: zaświadczeniem lekarza laryngologa, stwierdzającym niedosłuch niskotonowy obustronny u dziecka organ zasięgnął opinii niezależnych specjalistów: psychologa oraz surdologopedy. Specjalista - psycholog w swojej opinii zwrócił uwagę na wskazywane przez siebie argument; specjalista - surdologopeda zalecił wskazania do pracy z dzieckiem słabosłyszącym w szkole ogólnodostępnej uwzględniając trudności wynikające z obniżonej percepcji słuchowej.
Zatem organ skonkludował, że mając na uwadze opinię niezależnego psychologa, należy zgodzić się ze stwierdzeniem, że kompetentna diagnoza powinna bazować na wielu źródłach informacji i nie ograniczać się jedynie do wniosków wyciągniętych na podstawie jednego testu; wskazane jest zastosowanie dodatkowych narzędzi diagnostycznych. Z takim wskazaniem zgadzodził się również zespół orzekający Poradni stwierdzając, że powyższe badania powinny być wykonane przed wydaniem orzeczenia na kolejny etap edukacyjny. Jednocześnie zespół orzekający podtrzymał swoją opinię, że na ten moment (dziecko) kwalifikuje się do kształcenia specjałnego ze względu na niepełnosprawność intelektualną w stopniu lekkim - badania psychologiczne wykonane w poradni, obserwacja funkcjonowania dziecka w pracy na materiale testowym, wyniki diagnozy pedagogicznej oraz diagnoza jednoznacznie wskazują na niepełnosprawność intelektualną stopnia lekkiego.
Organ odwoławczy przychylił się do argumentu niezależnego psychologa, że mając na uwadze analizę wyników badań psychologicznych nie można aktualnie stwierdzić, że rozwój intelektualny dziecka rozwija się na poziomie niepełnosprawności intelektuałnej i że w celu rzetelnego określenia możliwości poznawczych dziewczynki należy dokonać wieloaspektowej diagnozy.
Organ podkreślił także, że Zespół orzekający Poradni nie mógł uwzględnić w orzeczeniu zaleceń do pracy z dzieckiem słabosłyszącym, ponieważ w czasie wydawania orzeczenia nie dysponował zaświadczeniem lekarskim stwierdzającym obustronny niskotonowy niedosłuch odbiorczy. W związku z powyższym organ odwoławczy rekomenduje powyższe zalecenia wydane przez niezależnego specjalistę; surdologopedę i afazjologa jako odpowiednie do pracy z dzieckiem słabosłyszącym, a w celu objęcia dziecka właściwą pomocą psychologiczno-pedagogiczną należy przedłożyć w szkole, do której uczęszcza dziecko, obydwa dokumenty, tj. orzeczenie nr [...] o potrzebie kształcenia specjalnego wydane przez Poradnię oraz decyzję organu odowławczego.
Kwestionując powyższą decyzję ostateczną Strona wniosła skarge do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając:
- 1) naruszenie przepisów postępowania, a to:
- - art. 107 k.p.a. poprzez wydanie decyzji, która nie odpowiada przepisom prawa i stosowanym wzorom, a to nieokreślenie przez organ konkretnych zaleceń dla dziecka posiadającego niepełnosprawność sprzężoną, utrzymanie zaleceń o potrzebie kształcenia specjalnego z orzeczenia o numerze [...], pomimo zmiany orzeczenia w części dotyczącej niepełnosprawności dziecka, a w konsekwencji utrzymanie zaleceń niezgodnych z niepełnosprawnością sprzężoną dziecka - słabosłyszącym, z niepełnosprawnością ruchową, w tym afazją;
- - art. 104 § 2 k.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie sprawy co do istoty, pozostawienie zaleceń z uchylonego częściowo orzeczenia nr [...] o potrzebie kształcenia specjalnego, co w konsekwencji doprowadziło do niemożności wykonania decyzji przez placówkę, w której uczy się małoletnia M. K. ze względu na brak jednoznacznych zaleceń dla dziecka z orzeczoną niepełnosprawnością sprzężoną.
Wobec powyższego wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części – tj. punktu 3 rozstrzygnięcia dotyczącego zaleceń i przekazanie organowi sprawy do ponownego rozpoznania, w tym do wskazania sposobu załatwienia sprawy poprzez wydanie zaleceń zgodnie z art. 127 ust. 3 Prawo oświatowe oraz § 7 ust. 2 Rozporządzenia MEN z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym (Dz.U. 2017r., poz. 1578), a to pracy małoletniej z nauczycielem wspomagającego oraz objęcia dziecka indywidualnym programem edukacyjno-terapeutycznym (IPET), z uwagi na wymogi dla dzieci posiadających niepełnosprawność sprzężoną oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu podkreśliła, że brak wskazania w zaleceniach wprost IPET powoduje trudności interpretacji decyzji przez pedagogów oraz dyrekcję szkoły, w której uczy się małoletnia. W obecnym brzmieniu, decyzja bez zmienionych zaleceń jest niewykonalna. Dziecku z uwagi na posiadaną niepełnosprawność sprzężoną konieczna jest pomoc nauczyciela posiadającego kwalifikacje w zakresie pedagogiki specjalnej (nauczyciela wspomagającego), a zalecenia w tym zakresie nie zostały przez organ zmienione, co uniemożliwia przez szkołę wdrożenie decyzji w tym zakresie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podkreślając, że zarzuty zawarte w skardze nie znajdują podstaw faktycznych i prawnych. W związku z uwzględnieniem w orzeczeniu faktu niedosłuchu dziecka szkoła zgodnie z informacją zawartą w decyzji organu będzie musiała w indywidualnym programie edukacyjno-terapeutycznych zawrzeć zalecenia surdołogopedy do pracy z dzieckiem słabosłyszącym, a w pozostałym zakresie zalecenia zawarte w orzeczeniu poradni psychologiczno - pedagogicznej. Nie zgodził się organ ze stwierdzeniem, że decyzja jest niewykonalna ponieważ modyfikuje orzeczenie poradni częściowo należy w obrocie posługiwać się obydwoma tymi dokumentami i przy wykonaniu tychże posłużyć się również obydwoma dokumentami. Wyjaśniono, że niepełnosprawność sprzężona nie jest rodzajem niepełnosprawności, lecz faktem współwystępowania więcej niż jednej niepełnosprawności, zatem zalecenia mogą dotyczyć jedynie konkretnej lub konkretnych niepełnosprawności.
Zalecenia dotyczące pracy z dzieckiem niepełnosprawnym ruchowo, w tym z afazją są zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, natomiast zalecenia do pracy z dzieckiem słabosłyszącym są zawarte w decyzji ostatecznej i istnieje wykonalność wydanych orzeczeń i możliwość ich wdrożenia przez szkołę.
W replice na odpowieclź na skargę Strona w całości podtrzymała wnioski i żądania wyrażone w skardze podkreślając, że organ dokonuje błędnej interpretacji powoływanych przepisów ustawy i rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające, co w konsekwencji prowadzi do niewłaściwego zastosowania i sporządzenia zaleceń, które są niewykonalne przez władze szkoły. Podkreśliła, że w orzeczeniu poradnia psychologiczno-pedagogiczna wydała zalecenia do pracy z dzieckiem niepełnosprawnym ruchowo (afazja motoryczną), decyzja organu odwoławczego dodał zalecenia do pracy z dzieckiem słabosłyszącym. Zalecenia funkcjonują wspólnie, lecz żadne z nich nie wzięło pod uwagę niepełnosprawności sprzężonej. W poszczególnych zaleceniach skupiono się na dwóch odrębnych niepełnosprawnościach i w takim zakresie wydano zalecenia. Biorąc pod uwagę problemy dziecka, występujące niepełnosprawności należy postrzegać łącznie i w takim zakresie też dostosować zalecenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c ustawy).
Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z powyższego wynika, ze jedynym kryterium rozpoznania sprawy jest zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, jej legalność. Sąd przy tej ocenie kieruje się jedynie prawem, a nie zasadami celowości, czy słuszności albo sprawiedliwości społecznej. Nadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Przeprowadzone wedle powyższych kryteriów badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy podkreślić, że od momentu otrzymania odwołania przez organ w II instancji rozpoczyna się faza postępowania odwoławczego przed tym organem. Natomiast celem postępowania odwoławczego jest ponowne, wnikliwe I wszechstronne rozpatrzenie sprawy i rozstrzygnięcie jej przez organ odwoławczy. Wynika to z zasady dwuinstancyjności. Zadaniem organu odwoławczego jest wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych, istotnych dla rozstrzygnięcia spraw, ustalenia jaka norma prawna stanowi podstawę prawną rozstrzygnięcia danej sprawy i jaka jest treść, dokonanie przyporządkowania udowodnionego stanu prawnego do tej normy, a następnie ustalenie konsekwencji prawnych jakie norma prawna wiąże z udowodnionym stanem faktycznym. W ten sposób organ odwoławczy wyrabia sobie pogląd co do rozstrzygnięcia jakie powinno zapaść w danej sprawie.
Następnie organ ten porównuje rozstrzygnięcie jakie by wydał z decyzją jaka zapadła w I instancji. W zależności od wyniku tego porównania, organ odwoławczy wydaje jedną z decyzji wymienionych w art. 138 Kpa.
Zgodnie z art. 127 ust. 3 ustawy - Prawo oświatowe uczniowi objętemu kształceniem specjalnym dostosowuje się odpowiednio program wychowania przedszkolnego i program nauczania do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych ucznia. Dostosowanie następuje na podstawie opracowanego dla ucznia indywidualnego programu edukacyjno-terapeutycznego Uczniowi objętemu kształceniem specjalnym dostosowuje się odpowiednio program wychowania przedszkolnego i program nauczania do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych ucznia. Dostosowanie następuje na podstawie opracowanego dla ucznia indywidualnego programu edukacyjno-terapeutycznego uwzględniającego zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, o którym mowa w ust.
10. Wsparciem w szkole w postaci IPET-u objęte jest każde dziecko posiadające orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego. Warunkiem opracowania IPET-u w szkole jest przedłożenie przez rodziców lub opiekunów dziecka orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego.
Natomiast na mocy aktu wykonawczego do w/w ustawy - rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym w podstawie § 7 ust. 2 – m.in. w szkołach ogólnodostępnych, w których kształceniem specjałnym są objęci uczniowie posiadający orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane ze względu na autyzm, w tym zespół Aspergera, lub niepełnosprawności sprzężone, zatrudnia się dodatkowo: nauczycieli posiadających kwalifikacje z zakresu pedagogiki specjalnej w celu współorganizowania kształcenia uczniów niepełnosprawnych lub specjalistów lub pomoc nauczyciela z uwzględnieniem realizacji zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego.
Natomiast jak wynika z akt sprawy i zostało przyznane przez obie strony sporu - w niniejszej sprawie na etapie postępowania I instancji badaniami i diagnostyką objete było dziecko, co do którego stwierdzono jedynie nieprełnosprawność ruchową, w tym z afazją. Zatem cały przeprowadzony proces oceny cech dziecka, jego stanów emocjonalnych, umysłowych lub psychicznych był dokonywany przez lekarzy i specjalistów, w oparciu o określone testy, badania, wywiad diagnostyczny ale z ukierunkowaniem na tą jedną formę niepełnosprawności. W konsekwencji więc całość zaleceń lekarskich I specjalistów kończacych proces diagnozowania stanu rozwoju dziecka w postępowaniu pierwszoinstancyjnym nie obejmował niepełnosprawności sprzężonej, składającej się z dwóch form niepełnosprawności.
Kwestia niedosłuchu dziecka została bowiem ujawniona dopiero na etapie postępowania odwoławczego w oparciu o wyniki badania słuchu, w którym stwierdzono niedosłuch, a dołączonym do odwołania.
Powyższe zaś całkowicie zmieniało zaistniały stan faktyczny sprawy, obiekt postępowania diagnostycznego, cechy dziecka, stan i stopień występowania ograniczeń w prawidłowym funkcjonowaniu jego organizmu. Tym samym ustalone na etapie postępowania przed organem I instancji wcześniejsze zalecenia stały się nieaktualne, gdyż wyniki przeprowadzonych badań dotyczyły dziecka wyłącznie z obniżoną sprawnością ruchową, w tym afazją. Natomiast wobec następczych badań i zaświadczenia o niedosłuchu okazało się, że dziecko posiada niepełnosprawność sprzężoną ruchową, w tym z afazją, a także niedosłuch.
Skoro więc afazja rozwojowa występująca u dzieci nie jest konsekwencją niedosłuchu to tym samym wobec takiej zmiany stanu funkcji fizycznych organizmu koniecznym była ponowna całkowita diagnoza stanu zdrowia dziecka, jego percepcji psychicznych i umysłowych celem jednoznacznego ustalenia koniecznych warunków dla kształcenia specjalnego – czego organ odwoławczy nie dokonał.
W konsekwencji swych ustaleń wydał decyzję wewnętrznie sprzeczną bowiem orzekającą o niepełnosrawnośći sprzężonej dziecka niepełnosprawnego ruchowo, w tym z afazją i słabosłyszącego; dodał zalecenia lekarza dla dziecka z niedosłuchem i podtrzymał zalecenia dla dziecka objętego tylko dysfunkcją organizmu ruchową. Podczas gdy całość skonkretyzowanych zaleceń powinna była być poprzedzona pełną diagnostyką dziecka z dwoma organiczeniami. Tym samym naruszył nakazy z art. 7 i art. 77 § 1 Kpa.
W tym stanie sprawy podzielając stanowisko zaprezentowane w skardze tut. Sąd uznał, że organ odwoławczy dokonał błędnej analizy stanu faktycznego sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do wydania wadliwego rozstrzygnięcia. Zatem na podstawie art. 145 § 1 pkt c) w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. nie będąc związany granicami skargi uznał konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji celem wydania ponownego rozstrzygnięcie z uwzględnieniem przedstawionych rozważań.
O zwrocie kosztów postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 i 4 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę złożyła się równowartość wpisu sądowego oraz wynagrodzenia radcy prawnego wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa.
- - ---------------------- 5