Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...] Wojewoda Śląski utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w R., działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta R.nr [...] z [...] r., orzekającą o utracie przez skarżącą A.K. statusu osoby bezrobotnej z dniem 11.06.2019r.
W uzasadnieniu organ przedstawił stan faktyczny sprawy.
Stwierdził, że 28.12.2018 r. skarżąca zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna.
W dniu 04.09.2019 r. skarżąca oświadczyła, że od 13.08.2019 r., tj. od dnia wpisu spółki A do KRS pełni w niej funkcję Prezesa. Jednocześnie wskazała, że w dacie rejestracji jako osoba bezrobotna nie pełniła takiej funkcji w żadnej spółce, ponadto jest zdolna i gotowa do podjęcia pracy w pełnym wymiarze czasu pracy. Na te okoliczności przedłożyła:
- 1) kopię odpisu postanowienia Sądu Rejonowego w G. z [...] r. o wpisaniu do KRS - Rejestru Przedsiębiorców - firmy A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością non profit,
- 2) kopię zaświadczenia Sądu Rejonowego z 13.08.2019 r. o dokonaniu wpisu w tym samym dniu,
- 3) kopię zaświadczenia Sądu Rejonowego w G. z 13.08.2019 r. o dokonaniu wpisu informacji o NIP,
- 4) kopię zaświadczenia Sądu Rejonowego w G. z 13.08.2019 r. o dokonaniu wpisu informacji o REGON.
W związku z informacją o możliwości wydania decyzji o pozbawieniu statusu osoby bezrobotnej z uwagi na fakt pełnienia funkcji Prezesa Zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością non profit A, 09.09.2019 r. w Powiatowym Urzędzie Pracy zostało złożone pismo, w którym strona wyjaśniła, że począwszy od pierwszego spotkania z doradcą - po dniu zarejestrowania się jako osoba bezrobotna - wielokrotnie wskazywała i podkreślała, że jej dalsza aktywność zawodowa związana jest z planowanym podjęciem działalności gospodarczej, wskazywała również, że w tym celu aktywnie ubiega się o wsparcie finansowe ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego, realizowane przez Centrum Rozwoju Inicjatyw Społecznych CRIS w R. W tym celu w marcu 2019r. złożyła w tym ośrodku pomysł biznesowy, który pozytywnie przeszedł dwa etapy naboru i w maju uzyskał ostateczną akceptację, w następnej kolejności konieczne było podjęcie szeregu działań formalnych zmierzających do ostatecznego zawarcia umowy na dotację oraz wsparcie pomostowe.
Jednym z warunków było powołanie do życia przedsiębiorstwa społecznego, w którejś z form prawnych wymaganych przez CRIS - w przedmiotowym przypadku jest to spółka z ograniczoną odpowiedzialnością non profit. Niemożliwe jest przystąpienie do zawarcia umowy dotacyjnej, bez wcześniejszego powołania do życia przedsiębiorstwa społecznego, przedsiębiorstwo ma zatrudnić w perspektywie najbliższego kwartału 3 osoby (w tym ją), w chwili obecnej zarejestrowane jako osoby bezrobotne w Powiatowym Urzędzie Pracy, m.in. z uwagi na fakt, że jednym z celów działalności spółki jest integracja społeczna i zawodowa osób bezrobotnych. Objęcie przez nią funkcji Prezesa spółki jest naturalną konsekwencją ubiegania się o dotację, natomiast odebranie jej automatycznie i wyłącznie na podstawie wpisu do KRS statusu osoby bezrobotnej, zdecydowanie utrudnia finalizację zawarcia umowy dotacyjnej, która miałaby nastąpić w przeciągu najbliższych kilkunastu dni.
Zdaniem strony, odmowa przyznania statusu osoby bezrobotnej w tego typu przypadku powinna nastąpić wtedy, jeśli wykazane zostanie w sposób niebudzący wątpliwości, że pełnienie funkcji w zarządzie spółki faktycznie wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia. Tym samym uznanie, że w jej przypadku nie jest spełniona przesłanka gotowości do podjęcia zatrudnienia z powodu pełnienia funkcji w organach spółki jest przedwczesne, a ewentualna decyzja w tym zakresie sprowadziła się wyłącznie do informacji przez nią przekazanej oraz wynikającej z wpisu spółki w KRS. Obecnie spółka działa jedynie formalnie i nie prowadzi działalności operacyjnej w docelowym kształcie i zakresie wynikającym z wpisu w KRS, nie osiąga przychodów i nie zatrudnia żadnych pracowników, gdyż zatrudnienie pracowników nastąpi dopiero po finalizacji umowy z CRIS. Do pisma strona załączyła pismo Centrum Rozwoju Inicjatyw Społecznych CRIS w R. z 09.09.2019 r., podpisane przez dwóch Członków Zarządu potwierdzające, że A sp. z o.o. non profit reprezentowana przez stronę, uczestniczy w naborze dotyczącym tworzenia miejsc pracy w nowych przedsiębiorstwach społecznych, prowadzonym przez Centrum Rozwoju Inicjatyw Społecznych w R. Wynika z niego także, że wniosek spółki o udzielenie dotacji na utworzenie miejsc pracy w przedsiębiorstwach społecznych oraz podstawowego wsparcia pomostowego został pozytywnie zaakceptowany i po spełnieniu wymogów formalnoprawnych przez spółkę możliwe będzie zawarcie właściwej umowy.
Jednocześnie wskazano, że jednym z warunków przyznania wsparcia pomostowego w zakresie tworzenia miejsc pracy jest posiadanie przez osobę podlegającą zatrudnieniu statusu osoby bezrobotnej, zaś warunkiem bezwzględnym do spełnienia przed zawarciem umowy było powstanie przedsiębiorstwa społecznego w jednej z form prawnych wymaganych odrębnymi przepisami. Wsparcie, o które ubiega się spółka dofinansowane jest ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.
Pismem z 13.09.2019 r. organ I instancji zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie utraty przez stronę statusu osoby bezrobotnej.
W tym samym dniu skarżąca przedłożyła akt notarialny z 11.06.2019 r. dot. zawiązania spółki A sp. z o.o. non profit. Stawający w umowie objętej aktem powołali pierwszy Zarząd, w skład którego obok innej osoby fizycznej będącej Członkiem Zarządu weszła także skarżąca jako Prezes Zarządu.
W decyzji z [...] r. organ I instancji stwierdził, że w myśl art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, bezrobotny oznacza osobę niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkołach dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu programu nauczania tej szkoły oraz uczącej się w branżowej szkole II stopnia i szkole policealnej, prowadzącej kształcenie w formie stacjonarnej lub zaocznej, lub w szkole wyższej, gdzie studiuje na studiach niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli jednocześnie spełnia warunki określone w lit. a-m.
Bezspornym jest, że strona jest wpisana do KRS jako osoba wchodząca w skład organu uprawnionego do reprezentacji spółki A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością non profit, i została powołana na to stanowisko w dniu zawarcia umowy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością non profit, tj. 11.06.2019 r. W ocenie organu wpływa to na dyspozycyjność strony w stosunku do organu. Przyjął, że sprawowanie funkcji Prezesa Zarządu Spółki ze swej istoty wyłącza możliwość orzeczenia o przyznaniu statusu osoby bezrobotnej, a tym samym powołanie do pełnienia tej funkcji w czasie, kiedy zainteresowany posiada status bezrobotnego, pociąga za sobą jego utratę.
Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. Podzielił stanowisko organu I instancji, iż powołanie 11.06.2019 r. na stanowisko Prezesa Zarządu A sp. z o.o. non profit, powoduje utratę statusu osoby bezrobotnej na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 1 ww. ustawy. Stanowi on, że starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego bezrobotnego, który nie spełnia warunków określonych w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy. Pomimo, iż ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy wprost nie stanowi, że osoba będąca członkiem zarządu osoby prawnej nie może posiadać statusu osoby bezrobotnej, to nie można takiej sytuacji wykluczyć z uwagi na indywidualne aspekty rozpoznawanej, konkretnej sprawy.
Niewątpliwie istotnym elementem definicji bezrobotnego wyrażonej w art. 2 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy jest gotowość do podjęcia pracy. Gotowość do podjęcia pracy musi być oceniana również w kategoriach obiektywnych, co należy rozumieć jako rzeczywistą, faktyczną i aktualną możliwość podjęcia pracy, ponieważ z tą kwestią wiąże się nabycie określonych praw podmiotowych. Natomiast pełnienie funkcji w zarządzie spółki prawa handlowego, nawet w przypadku niepobierania wynagrodzenia z tego tytułu, powoduje brak pełnej gotowości do podjęcia zatrudnienia, a zatem osoba ta nie spełnia podstawowych przesłanek do uzyskania statusu bezrobotnego. W związku z powyższym, pełnienie przez stronę od 11.06.2019 r. funkcji Prezesa Zarządu A sp. z o.o. non profit, powoduje utratę statusu osoby bezrobotnej na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 1 ww. ustawy.
Ze stanowiskiem tym skarżąca się nie zgodziła i wywiodła skargę, w której zarzuciła zaskarżonej decyzji:
- 1) naruszenie art. 7 w związku z art. 77 § 1 K.p.a., gdyż organ nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, nie zebrał i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego w sprawie, a w szczególności nie ustalił jej faktycznego zaangażowania w działalność spółki i oparł się w tym zakresie jedynie na informacjach ujawnionych w KRS,
- 2) naruszenie art. 107 § 3 K.p.a., gdyż organ nie wskazał faktów, które uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, w szczególności poprzez nieuzasadnienie z jakich przyczyn organ nie uwzględnił jej oświadczenia dot. zdolności i gotowości do podjęcia pracy,
- 3) naruszenie art. 8 i 107 § 3 K.p.a., gdyż organ nienależycie uzasadnił zaskarżoną decyzję z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa,
- 4) nadinterpretację art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, gdyż organ błędnie uznał, że pełnienie funkcji prezesa w zarządzie spółki prawa handlowego wyklucza posiadanie zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy.
W uzasadnieniu strona podniosła, że niemożliwym było przystąpienie do umowy dotacyjnej i uzyskanie środków finansowych bez wcześniejszego powołania do życia przedsiębiorstwa społecznego, zatem powstanie spółki wynikało wyłącznie z konieczności formalnej, związanej z ubieganiem się o dotację na utworzenie nowych miejsc pracy. Wskazała, że ze społecznego punktu widzenia niezrozumiałym jest, że PUP jako organ, którego zadaniem jest pełne i produktywne zatrudnienie, wzmacnianie integracji społecznej, zwiększenie mobilności na rynku pracy, zajmuje dalece odległe od realizacji tych zadań stanowisko. PUP i Wojewoda poprzez automatyzm w działaniu zamiast współpracy z organizacjami pozarządowymi wspierającymi przedsiębiorczość i aktywizację osób bezrobotnych marnują potencjał, czas i środki publiczne na podejmowanie działań, które mogłyby każdej ze stron przynieść faktyczne korzyści.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi.
Na rozprawie strona oświadczyła, że otrzymała dofinansowanie, o które się ubiegała, gdyż CRIS zastosował do niej definicję osoby bezrobotnej wynikającą z prawa unijnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: P.p.s.a.), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.).
Z art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji był art. 33 ust. 4 pkt 1 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z 20.04.2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1482 z późn. zm.) – dalej powoływana jako "ustawa o promocji zatrudnienia" lub "ustawa".
Definicję osoby bezrobotnej zawiera art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, przy czym zauważyć należy, że składa się ona z dwóch części: pierwsza z nich zawiera przesłanki pozytywne, a więc warunki, które muszą być spełnione, by można było uzyskać lub zachować status bezrobotnego. Druga część, wyrażona w art. 2 ust. 1 pkt 2 od lit. "b" do "m" zawiera zespół przesłanek negatywnych, a więc okoliczności, które uniemożliwiają nabycie lub zachowanie tego statusu.
I tak, stosownie do art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, ilekroć w jej przepisach jest mowa o bezrobotnym rozumie się przez to osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g, i, j, l oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. ha, która bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 3 i 4, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkołach dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu programu nauczania tej szkoły oraz uczącej się w branżowej szkole II stopnia i szkole policealnej, prowadzącej kształcenie w formie stacjonarnej lub zaocznej, lub w szkole wyższej, gdzie studiuje na studiach niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli spełnia ona warunki określone od lit. "a" do "m" tj. m.in. nie uzyskuje miesięcznie przychodu w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę, z wyłączeniem przychodów uzyskanych z tytułu odsetek lub innych przychodów od środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych (warunek negatywny przewidziany pod lit. "h").
W ocenie Sądu organ dopuścił się naruszenia art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia przez błędną jego wykładnię, co nastąpiło przez uznanie, że każdy przypadek pełnienia funkcji w zarządzie spółki pozbawia bezrobotnego tego statusu.
Uzasadniając postawioną tezę należy zauważyć, że żaden przepis ustawy o promocji zatrudnienia nie przewiduje wprost, że pełnienie funkcji członka zarządu osoby prawnej uniemożliwia przyznanie statusu osoby bezrobotnej, co oznacza, że możliwym jest uznanie, że członek zarządu status taki może posiadać, o ile tylko nie pozbawia go to gotowości do podjęcia pracy. Zatem rozstrzygnięcie, czy w danym przypadku zachodzi sytuacja wykluczająca utrzymanie statusu bezrobotnego, czy przeciwnie, wymaga analizy konkretnego stanu faktycznego.
W ocenie Sądu stan faktyczny badanej sprawy jest odmienny od sytuacji, gdy bezrobotny obejmuje funkcję w zarządzie spółki komercyjnej, tj. takiej, której działalność nastawiona jest jedynie na osiąganie zysku i której zasady działania określa wyłącznie K.s.h., a działalność spółki i sposób gospodarowania zyskiem zależy od woli wspólników.
Po pierwsze zauważyć należy, że w przedmiotowej sprawie doszło przede wszystkim do utworzenia przedsiębiorstwa społecznego i już ten element odróżnia ją od typowej spółki. Po wtóre utworzenie przedsiębiorstwa społecznego np. w formie spółki jest warunkiem koniecznym do otrzymania wsparcia z Europejskiego Funduszu Społecznego, a więc w ogóle do wykorzystania tych środków pomocowych zgodnie z ich przeznaczeniem. Wreszcie podkreślić trzeba, że celem utworzenia przedsiębiorstwa społecznego w formie spółki jest nie tylko zysk, ale - może nawet przede wszystkim - osiągnięcie rezultatów prospołecznych, szczegółowo opisanych w umowie spółki, a w jej funkcjonowaniu istnieje szereg obwarowań wynikających z zasad programu.
Z akt sprawy wynika, że skarżąca – aby otrzymać dofinansowanie ze środków pomocowych – musiała poddać swój projekt dwukrotnej ocenie przez Centrum Rozwoju Inicjatyw Społecznych, tj. podmiot reintegracji społecznej i zawodowej utworzony na podstawie przepisów ustawy z 13.06.2003r. o zatrudnieniu socjalnym (Dz. U. z 2011r., nr 43, poz. 225 ze zm.), co wynika z Rozdziału I "Ogólne zasady uczestnictwa w Projekcie" Regulaminu Ośrodka Wsparcia Ekonomii Społecznej Obszaru [...] (poz. 4 w aktach administracyjnych, brak numeracji stron). Projekt jest współfinansowany z Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 – Oś Priorytetowa IX Włączenie społeczne Działanie 9.3 Rozwój ekonomii społecznej w regionie, Poddziałanie 9.3.1 Wsparcie sektora ekonomii społecznej – projekty konkursowe (§ 2 ust. 2 ww. Regulaminu).
W aktach sprawy znajduje się wzór umowy o udzielenie wsparcia pomostowego, zawieranej pomiędzy CRIS jako realizatorem projektu a przedsiębiorstwem społecznym jako uczestnikiem projektu (również poz. 4 akt administracyjnych).
Omawiany wyżej regulamin definiuje przedsiębiorstwo społeczne jako podmiot, który spełnia łącznie następujące warunki:
- a) jest podmiotem wyodrębnionym pod względem organizacyjnym i rachunkowym, prowadzącym działalność gospodarczą zarejestrowaną w Krajowym Rejestrze Sądowym lub działalność odpłatną pożytku publicznego w rozumieniu art. 8 ustawy z 24.04.2004 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, lub działalność oświatową w rozumieniu art. 170 ust. 1 ustawy z 14.12.2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 59, z późn. zm.), lub działalność kulturalną w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy z 25.10.1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz. U. z 2017 r. poz. 862, z późn. zm.), której celem jest:
- i. Integracja społeczna i zawodowa określonych kategorii osób wyrażona poziomem zatrudnienia tych osób:
1/ zatrudnienie co najmniej 50%:
- a. Osób zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym, z wyłączeniem osób niepełnoletnich, lub
- b. Osób bezrobotnych, lub
- c. Absolwentów CIS i KIS, w rozumieniu art. 2 pkt 1a i 1b ustawy z 13.06. 2003 r. o zatrudnieniu socjalnym, lub
- d. Osób ubogich pracujących, lub
- e. Osób opuszczających młodzieżowe ośrodki wychowawcze i młodzieżowe ośrodki socjoterapii, lub
- f. Osób opuszczających zakłady poprawcze i schroniska dla nieletnich;
- 2) zatrudnienie co najmniej 30% osób o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności w rozumieniu ustawy z 27.08.1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych lub osób z zaburzeniami psychicznymi, o których mowa w ustawie z 19.08.1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego;
ii. lub realizacja usług społecznych świadczonych w społeczności lokalnej usług opieki nad dzieckiem w wieku do lat 3 zgodnie z ustawą z 4.02. 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz. U. z 2016 r. poz. 157) lub usług wychowania przedszkolnego w przedszkolach lub w innych formach wychowania przedszkolnego zgodnie z ustawą z 14.12.2016 r. Prawo oświatowe, przy jednoczesnej realizacji integracji społecznej i zawodowej osób, o których mowa w ppkt i, wyrażonej zatrudnieniem tych osób na poziomie co najmniej 20% (o ile przepisy prawa krajowego nie stanowią inaczej);
b) jest podmiotem, który nie dystrybuuje zysku lub nadwyżki bilansowej pomiędzy udziałowców, akcjonariuszy lub pracowników, ale przeznacza go na wzmocnienie potencjału przedsiębiorstwa jako kapitał niepodzielny oraz w określonej części na reintegrację zawodową i społeczną lub na działalność pożytku publicznego prowadzoną na rzecz społeczności lokalnej, w której działa przedsiębiorstwo;
c) jest zarządzany na zasadach demokratycznych, co oznacza, że struktura zarządzania przedsiębiorstwami społecznymi lub ich struktura własnościowa opiera się na współzarządzaniu w przypadku spółdzielni, akcjonariacie pracowniczym lub zasadach partycypacji pracowników, co podmiot określa w swoim statucie lub innym dokumencie założycielskim;
d) wynagrodzenia wszystkich pracowników, w tym kadry zarządzającej są ograniczone limitami tj. nie przekraczają wartości, o której mowa w art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy z 24.04.2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie;
e) zatrudnia w oparciu o umowę o pracę, spółdzielczą umowę o pracę lub umowę cywilnoprawną (z wyłączeniem osób zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych, które prowadzą działalność gospodarczą) co najmniej trzy osoby w wymiarze czasu pracy co najmniej 1/4 etatu, a w przypadku umów cywilnoprawnych na okres nie krótszy niż 3 miesiące i obejmujący nie mniej niż 120 godzin pracy łącznie przez wszystkie miesiące, przy zachowaniu proporcji zatrudnienia określonych w literze a.
Przytoczenie powyższej, dość obszernej, definicji było konieczne w celu wykazania, że przedsięwzięcie, do realizacji którego przystąpiła skarżąca nie miało typowego komercyjnego charakteru, zatem nie może być tak jak ono oceniane, także w odniesieniu do korzystania ze statusu osoby bezrobotnej przez jej inicjatorów.
Jak wynika z - również znajdującego się w aktach sprawy – aktu notarialnego z 11.06.2019r. zasady te zostały przez skarżącą przyjęte (poz. 46 akt). Z umowy spółki wynika bowiem, że jest to spółka z o.o. non profit, jej celem jest m.in. integrowanie społeczności lokalnej, rozbudzanie i wspomaganie aktywności społecznej, integracja społeczna i zawodowa osób bezrobotnych, zagrożonych ubóstwem i wykluczeniem społecznym (§ 5 umowy spółki). Wspólnicy nie mają prawa do swobodnego rozporządzania zyskiem, gdyż nie dystrybuuje ona zysku pomiędzy udziałowców, akcjonariuszy lub pracowników, lecz przeznacza go na wzmocnienie potencjału przedsiębiorstwa oraz w określonej części na reintegrację zawodową i społeczną lub na działalność pożytku publicznego, prowadzoną na rzecz społeczności lokalnej.
Również wynagrodzenia wszystkich pracowników spółki, w tym kadry zarządzającej są ograniczone (§ 22 ust. 4 umowy spółki) a zarząd zobligowany jest do powołania Rady Konsultacyjno – Doradczej, współuczestniczącej w decyzji o przeznaczeniu zysku (§ 22 ust. 5 umowy).
Biorąc pod uwagę wskazane zasady Sąd doszedł do przekonania, że w przedmiotowym stanie faktycznym skarżąca nie tylko była gotowa do podjęcia pracy, gdyby takowa została jej zaoferowana przez PUP, ale że - przy wsparciu innych instytucji publicznych - wręcz podejmuje aktywne kroki w celu poprawy sytuacji zawodowej zarówno własnej, jak i innych osób bezrobotnych (co najmniej 2), czym wyręcza PUP w realizacji powierzonych mu zadań.
Sąd analizował przedmiotową sprawę także w kontekście zasady równości, wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którym wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne i doszedł do wniosku, że nie sprzeciwia się ona prezentowanemu przez Sąd stanowisku o dopuszczalności utrzymania statusu osoby bezrobotnej, która pełni funkcję w podmiocie powołanym w celu realizacji szeroko rozumianych celów społecznych, w tym aktywizacji zawodowej własnej i osób trzecich w ramach programów pomocowych.
Z zasady tej wynika bowiem nakaz jednakowego traktowania podmiotów prawa w obrębie określonej grupy charakteryzującej się w równym stopniu daną cechą istotną, gdzie członkowie tej grupy powinni być traktowani jednakowo, bez zróżnicowań, zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących, jednak podmioty różniące się mogą być traktowane odmiennie. Ocenę każdej regulacji prawnej z punktu widzenia zasady równości musi poprzedzić zbadanie sytuacji prawnej podmiotów i przeanalizowanie ich cech wspólnych i cech różniących.
Odnosząc te uwagi do stanu faktycznego sprawy zauważyć należy, że wszystkie wyżej cytowane zapisy zarówno Regulaminu, jak i umowy spółki wskazują, że zasady prowadzenia zwykłego komercyjnego przedsięwzięcia są zupełnie odmienne niż przedsiębiorstwa społecznego prowadzonego w formie spółki zawiązanej przez skarżącą, zatem jej odmiennemu potraktowaniu w odniesieniu do statusu bezrobotnej nie sprzeciwia się zasada równości.
Za prawidłowością przyjętego rozumienia przepisów ustawy przemawia także wykładnia systemowa wewnętrzna, nakazująca dokonywanie wykładni normy prawnej przy uwzględnieniu innych norm tworzących system, do którego należy norma interpretowana, jak i wykładnia celowościowa, nakazująca ustalać taką treść normy prawnej, jaka najpełniej służy realizacji celu aktu prawnego.
W zakresie wykładni systemowej zauważyć należy, że art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o bezrobotnym oznacza to osobę, która (oprócz innych warunków):
- f) nie złożyła wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo po złożeniu wniosku o wpis:
- – zgłosiła do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wniosek o zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej i okres zawieszenia jeszcze nie upłynął, albo
- – nie upłynął jeszcze okres do, określonego we wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, dnia podjęcia działalności gospodarczej.
Nadto stosownie do art. 33 ust. 4e ustawy starosta nie może pozbawić statusu bezrobotnego bezrobotnego, który został wpisany do Krajowego Rejestru Sądowego jako założyciel spółdzielni socjalnej po dniu zarejestrowania w powiatowym urzędzie pracy, w związku z uwzględnieniem przez starostę jego wniosku o przyznanie środków na założenie spółdzielni socjalnej, do dnia następnego po dniu otrzymania tych środków.
Innymi słowy sama ustawa przewiduje sytuacje, w których pomimo wpisu do CEIDG albo KRS osoba nie traci statusu bezrobotnego, a które można sprowadzić do sytuacji, gdy mimo formalnej rejestracji nie prowadzi jeszcze działalności, podobnie jak skarżąca.
Do podobnych wniosków prowadzi wykładnia celowościowa.
Celem ustawy jest promocja zatrudnienia, łagodzenie skutków bezrobocia oraz aktywizacja zawodowa. Zadania te są realizowane przez instytucje rynku pracy działające w celu:
- 1) pełnego i produktywnego zatrudnienia;
- 2) rozwoju zasobów ludzkich;
- 3) osiągnięcia wysokiej jakości pracy;
- 4) wzmacniania integracji oraz solidarności społecznej;
- 5) zwiększania mobilności na rynku pracy (art. 1 ust. 1 i 2 ustawy).
Zdaniem Sądu w powyższego wynika, że instytucje rynku pracy winny dokonywać takiej wykładni przepisów ustawy, jaka w danym przypadku zapewni jak najpełniejszą realizację jej celów.
Jak wynika z pisma CRIS nabór, w którym uczestniczyła skarżąca dotyczył "tworzenia miejsc pracy w nowych przedsiębiorstwach społecznych".
Wynika z tego, że zarówno PUP, jak i CRIS realizują te same cele, co więcej – realizuje je także sama skarżąca poprzez stworzenie dzięki dofinansowaniu z CRIS trzech miejsc pracy dla osób bezrobotnych, przez co nie tylko odciąży PUP z obowiązków, jakie ma wobec osób bezrobotnych, ale także zwolni budżet państwa z obowiązku ponoszenia na ich rzecz świadczeń. Zasadą więc powinna być taka wykładnia prawa, która osiągnięcie tych celów umożliwi, a nie zniweczy. Aprobata stanowiska organów obu instancji prowadziłaby do rezultatu odwrotnego.
Końcowo należy się odwołać do zasad postępowania administracyjnego, które – w ocenie Sądu – także zostały w przedmiotowej sprawie naruszone.
Stosownie do art. 7a Kodeksu postępowania administracyjnego:
§ 1. Jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ.
§ 2. Przepisu § 1 nie stosuje się:
- 1) jeżeli wymaga tego ważny interes publiczny, w tym istotne interesy państwa, a w szczególności jego bezpieczeństwa, obronności lub porządku publicznego;
- 2) w sprawach osobowych funkcjonariuszy oraz żołnierzy zawodowych.
Z powyższego wynika, że w sytuacji, gdy przedmiotem postępowania było odebranie stronie uprawnienia – statusu bezrobotnej, a definicja tej osoby nie precyzuje wprost co należy rozumieć pod pojęciem gotowości do podjęcia pracy, organ winien był na korzyść strony rozstrzygnąć, że jest do niej gotowa (gdyż może podjąć pracę a wszystkie podejmowane działania nakierowane są właśnie na osiągnięcie celu w postaci stworzenia miejsca pracy dla siebie i innych), bo nie zachodzą okoliczności wskazane w § 2, które by takie rozstrzygnięcie wykluczały.
Wydaje się, że stanowisko organów narusza też zasadę zaufania wyrażoną w art. 8 § 1 K.p.a. Stosownie do powołanego przepisu, organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.
W analizowanej sprawie strona zawierając umowę spółki uczyniła to, czego wymagały zasady konkursu organizowanego w celu udzielenia dofinansowania ze środków publicznych, a jednocześnie ten sam krok, który miał jej umożliwić pozyskanie środków stał się przyczyną niespełnienia innego koniecznego warunku – posiadania statusu bezrobotnej. Trudno takie działanie organów uznać za budujące zaufanie do instytucji publicznych.
Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni powyższe stanowisko Sądu.
Podsumowując, skoro w stanie faktycznym istniejącym w sprawie wykładnia językowa nie prowadzi do rezultatu wprost nakazującego pozbawienie osoby statusu bezrobotnej, zaś wykładnia systemowa i celowościowa wskazuje, że jest to niezasadne, to Sąd stwierdził, że zaskarżoną decyzją organ naruszył prawo materialne tj. art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia poprzez jego niewłaściwą wykładnię, w szczególności w zakresie pojęcia zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia i wadliwe uznanie, że w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy strona nie jest do tego zdolna ani gotowa, a naruszenie to niewątpliwie miało wpływ na wynik sprawy.
Z wyżej omówionych przyczyn naruszył także przepisy postępowania, w szczególności art. 7a § 1 i art. 8 § 1 K.p.a., które mogły mieć wpływ na wynik sprawy.
Z uwagi na powyższe, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.