Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicachz 16 września 2026 r., sygn. akt III SA/Gl 610/26

Uzasadnienie

B. K., K. K. (dalej: strona; skarżąca) pismem z 6 marca 2026 r. zatytułowanym "Skarga na działania pracowników Ośrodka Pomocy Społecznej w G." wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na działalność Ośrodka Pomocy Społecznej w G. (dalej: organ) w przedmiocie rozpatrzenia skargi złożonej w trybie postępowania skargowo-wnioskowego.

W jej uzasadnieniu skarżące akcentowały, że ich wnioski o pomoc socjalną nie są należycie rozpoznawane przez organ. Wynika to, jak przekonywano w uzasadnieniu skargi, z nieprawidłowości jakie dopuszczają się pracownicy organu wobec strony. Dlatego też wnoszono o przeprowadzenie kontroli działań organu, ale również pilne przyznanie należnej pomocy socjalnej, jak również o zapewnienie ochrony praw osób niepełnosprawnych. Dalej wskazano, że działania pracowników OPS, w szczególności J. L., prowadzi do arbitralnego odrzucenia oświadczeń stron, które były już złożone, co jest tymczasem sprzeczne z ustawą o pomocy społecznej.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie jako bezzasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje

Rozpatrywana skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna.

Przed przystąpieniem do merytorycznej oceny zasadności skargi Sąd zobligowany jest ustalić, czy sprawa będąca przedmiotem skargi należy do właściwości sądu administracyjnego w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Na podstawie tego przepisu sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zakres tej właściwości reguluje art. 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (§ 1), a kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg (katalog zawarty w § 2) na:

1. 1) decyzje administracyjne;
2. 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także rozstrzygające sprawę co do istoty;
3. 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4. 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;

1. 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
2. 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
3. 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
4. 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
5. 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (§ 2a) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (§ 3).

Powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty. W konsekwencji sprawy dotyczące aktów lub czynności w nim niewymienionych nie są objęte właściwością sądu administracyjnego, zatem zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. skargi w tym przedmiocie podlegają odrzuceniu.

W rozpatrywanej sprawie skarżąca złożyła skargę na działalność organu – Ośrodka Pomocy Społecznej w Gliwicach oraz wskazanych w treści skargi pracowników tegoż organu.

Analiza skargi i jej uzasadnienia wskazuje, że skarżące domagają się kontroli sposobu działania organu i pracowników organu złożonej w ramach postępowania skargowego regulowanego przepisami zawartymi w Dziale VIII ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r. poz. 1691 ze zm.; dalej: k.p.a.). Zgodnie z art. 227 k.p.a. przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. O tym zaś, czy pismo jest skargą albo wnioskiem decyduje treść pisma a nie jego forma zewnętrzna (art. 222 k.p.a.). Kodeks postępowania administracyjnego nie narzuca organom formy, w jakiej może nastąpić załatwienie skargi złożonej w opisywanym trybie, stanowi jednak, że sprawa ma być załatwiona bez zbędnej zwłoki, a skarżącego zawiadamia się o sposobie załatwienia skargi (art. 237 k.p.a.).

W ramach postępowania skargowego - regulowanego działem VIII k.p.a. "Skargi i wnioski" - realizowane jest zagwarantowane każdemu w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej prawo składania skarg i wniosków. Tryb skargowy z działu VIII k.p.a. ma na celu sprawdzenie prawidłowości i terminowości działania organów administracyjnych i ich pracowników oraz zbadanie potrzeby podjęcia określonych czynności w celu wyeliminowania ustalonych nieprawidłowości.

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że w sprawach dotyczących postępowania skargowego nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Postępowanie w sprawie skarg wniesionych w trybie art. 227 k.p.a. w związku z art. 221 k.p.a. ma charakter odrębny od postępowania administracyjnego, postępowanie skargowe, w odróżnieniu od postępowania administracyjnego, nie kończy się wydaniem władczego rozstrzygnięcia (decyzji, postanowienia). Zakończenie postępowania skargowego przybiera formę zawiadomienia o sposobie załatwienia skargi, zawierającego informację o czynnościach organu załatwiającego skargę i ich rezultatach. Działania podejmowane przez organ w sprawie skarg i wniosków, normowane przepisami działu VIII k.p.a., nie mają formy aktu lub czynności, o jakich mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a. W związku z tym, w przypadku wniesienia skargi do organu administracji w trybie art. 227 k.p.a. w związku z art. 221 k.p.a., stronie nie służy skarga do sądu administracyjnego ani na wynik tego postępowania, ani też na bezczynność organu w zakresie rozpoznania skargi.

Żaden przepis ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje możliwości kontroli przez sąd administracyjny postępowania dotyczącego rozpoznania skargi złożonej w trybie art. 227 k.p.a. w związku z art. 221 k.p.a., brak jest też przepisów szczególnych, które przewidywałyby w takiej sytuacji kontrolę sądowoadministracyjna.

Mając powyższe na uwadze należało uznać skargę za niedopuszczalną i na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzec jak w sentencji postanowienia.

1. - ---------------------- 4