Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., po rozpatrzeniu odwołania J. B. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r., nr [...] orzekającej o braku podstaw do stwierdzenia u J. B. choroby zawodowej – obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz - wymienionej w pozycji 21 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest:
- - orzeczenie przez kompetentną placówkę służby zdrowia istnienia występującego schorzenia jako choroby - zakwalifikowanej przez orzeczników do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r.,
- - wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą, tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem.
Przeprowadzone dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że J. B. pracował w latach 1959 – 1961 i 1963 – 1968 w "A" S.A. w S. jako [...],[...],[...], 1969 – 1986 w "B" S.A. w M. jako [...],[...],[...] i w latach 1986 – 2003 w "C" w M. jako [...],[...],[...], gdzie w latach 1986 – 2003 hałas w środowisku pracy był istotnym zagrożeniem dla narządu słuchu. Pracował więc w warunkach stwarzających ryzyko powstania przewlekłego urazu akustycznego.
J. B. badany był w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] r.), a następnie w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., gdzie lekarze specjaliści w konkluzjach orzeczeń nie rozpoznali u badanego choroby zawodowej narządu słuchu.
Wobec braku rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu, w rozumieniu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., przez lekarzy orzeczników kompetentnych placówek diagnostycznych, odwołanie nie mogło być uwzględnione.
Organ odwoławczy wyjaśnił także, iż ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej u J. B. zostało wszczęte w czasie obowiązywania rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r..
Powyższa decyzja zaskarżona została do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach przez pełnomocnika J. B., który powołując się na naruszenie przepisów postępowania (art. 75, art. 78 i art. 84 Kodeksu postępowania administracyjnego) oraz naruszenie prawa materialnego (błędne zastosowanie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 zamiast rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych), wniósł o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że wbrew zaskarżonej decyzji skarżący dotknięty jest chorobą zawodową, jak również istnieje związek przyczynowy między pracą, jaką wykonywał skarżący, a chorobą zawodową. Skarżący w czasie zatrudnienia w "C", pracując na różnych stanowiskach, narażony na był hałas o poziomie od [...] do [...] dB, średnio 5 – 6 godzin na zmianę roboczą. W sprawie zatem jest bezsporne, iż istnieje związek przyczynowy między środowiskiem pracy skarżącego a rozpoznaną chorobą zawodową.
Z przeprowadzonych natomiast badań lekarskich na szczeblu pierwszej i drugiej instancji stwierdzono niedosłuch ucha prawego [...] dB, a ucha lewego [...] dB. W orzeczeniu lekarskim z dnia [...] r. popełniono oczywistą omyłkę przyjmując, iż ubytek słuchu ucha prawego wynosił [...] dB zamiast prawidłowo [...] dB i ucha lewego [...] dB zamiast [...] dB.
Powyższe błędne ustalenia dają podstawę do stwierdzenia, że orzeczenie z dnia [...] r. było bezzasadne. Dlatego też skarżący domaga się powołania biegłych sądowych lub dopuszczenia dowodu z opinii Instytutu Medycyny Pracy celem stwierdzenia istnienia u skarżącego niedosłuchu obustronnego.
W zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji nie ustalono daty, kiedy powstał przewlekły niedosłuch i choroba zawodowa. Kwestia ta ma istotne znaczenie dla oceny, czy w sprawie należało zastosować rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., czy też rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r.. W dacie uchylenia rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. skarżący był już dotknięty chorobą zawodową.
W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o je oddalenie. Podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji dodał, że postępowanie związane z podejrzeniem choroby zawodowej rozpoczęto w 2003 r. (karta oceny narażenia zawodowego z dnia [...] r.), tzn. prowadzone było zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r..
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu niniejszej sprawy stwierdził, co następuje
Skarga jest uzasadniona, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługują na uwzględnienie.
W zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej powołano się na przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115). Rozporządzenie to weszło w życie z dniem 3 września 2002 r..
Z akt administracyjnych przekazanych do Sądu wynika, że postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej u J. B. rozpoczęte zostało [...] 2003 r. – data postępowania przeprowadzonego przez lekarza profilaktyka w związku ze zgłoszeniem podejrzenia choroby zawodowej – a więc w sprawie miały zastosowanie, tak jak to uczyniły organy obu instancji, przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (...). Dodać trzeba, że skarżący nie kwestionuje, iż w 2003 r. rozpoczęte zostało postępowanie w przedmiocie choroby zawodowej.
Stosownie do § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. (...) schorzenie ma charakter zawodowy, jeżeli zostało umieszczone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, a w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanym dalej "narażeniem zawodowym". W myśl ust. 2 tego paragrafu zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie może nastąpić u pracownika lub byłego pracownika, zwanego dalej "pracownikiem", w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub po zakończeniu pracy w takim narażeniu, nie później jednak niż w okresie, który został ustalony w wykazie chorób zawodowych. Okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego, wynosi w tym wykazie dla choroby określonej jako - obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz - wymienionej (pozycja 21 wykazu chorób) dwa lata.
Nie zasługuje zatem na uwzględnienie argumentacja naprowadzona w skardze, że organy inspekcji sanitarnej zobowiązane były do ustalenia daty powstania u skarżącego schorzenia narządu słuchu, a następnie winny zastosować obowiązujące w tej dacie przepisy dotyczące chorób zawodowych. Obowiązkiem organów było jedynie ustalenie, czy został zachowany dwuletni okres od ustania narażenia do momentu wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych. Okres ten został zachowany, bowiem narażenie zawodowe zostało zakończone z dniem rozwiązania stosunku pracy, tj. [...] r., a za datę udokumentowanych objawów chorobowych należy przyjąć [...] 2003 r. (data przeprowadzenia postępowania w związku ze zgłoszeniem podejrzenia choroby zawodowej).
W tym miejscu wyjaśnić należy, że zgodnie z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. (...) postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia, rozpoczęte przed dniem wejścia rozporządzenia w życie (przed 3 września 2002 r.), należało prowadzić na podstawie dotychczasowych przepisów, tj. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm.). Jednak jak już wyżej wskazano przepis ten nie mógł mieć zastosowania, bo postępowanie w niniejszej sprawie rozpoczęte zostało w 2003 r..
Zgodnie z przepisem § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. (...) "właściwy państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim, o którym mowa w § 6 ust. 1, oraz oceny narażenia zawodowego pracownika."
W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji uznały, że J. B. pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania urazu akustycznego. Znajduje to potwierdzenie w aktach administracyjnych, a zatem dalsze rozważania w zakresie oceny narażenia zawodowego Sąd uznał za zbędne.
Nie jest to jednak wystarczająca przesłanka do stwierdzenia choroby zawodowej. W przytoczonym przepisie wskazano, że organ inspekcji sanitarnej bierze pod uwagę w szczególności dane zawarte w orzeczeniu lekarskim, o którym mowa w § 6 ust. 1cyt. rozporządzenia (odsyła do § 5 ust. 1), czyli sporządzonym przez lekarza spełniającego wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach w sprawie specjalizacji lekarskich, niezbędnych do wykonywania orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych, zatrudnionego w jednej z jednostek orzeczniczych uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych, o których mowa w § 5 ust. 2 i 3.
W tej sprawie uprawnionymi do rozpoznania choroby zawodowej byli lekarze orzecznicy z Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. (pierwsza instancja) oraz Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (druga instancja). Podkreślenia wymaga, że mające w sprawie zastosowanie przepisy nie przewidują możliwości innego sposobu rozpoznania choroby zawodowej np. przez lekarzy z listy biegłych sądowych lub na podstawie opinii Instytutu Medycyny Pracy. Nie jest zatem uzasadniony zarzut naruszenia przez organy orzekające art. 75, art. 78 i art. 84 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz.1071 ze zm.)
Chociaż orzeczenia lekarskie wydane zostały przez lekarzy orzeczników z uprawnionych placówek medycznych, to pozostają one w sprzeczności w zakresie określenia progu słuchu i brak w nich jest wskazania lokalizacji niedosłuchu ucha lewego. W konkluzji orzeczenia wydanego w pierwszej instancji u J. B. rozpoznano obustronne uszkodzenie słuchu typu odbiorczego, a przesunięcie progu słuchu określone jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości 1, 2, 3 kHz wynosi dla ucha prawego [...] dB i dla ucha lewego [...] dB. Natomiast w orzeczeniu lekarskim wydanym w drugiej instancji rozpoznano niedosłuch odbiorczy obustronny o lokalizacji ślimakowej w uchu prawym, przy czym podwyższenie progu słuchu dla ucha prawego ustalono na poziomie [...] dB i ucha lewego [...] dB. Opisana rozbieżność umknęła jednak uwadze organowi odwoławczemu, co zdaniem Sądu daje podstawy do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz.1071 ze zm.). Z tego też powodu skargę należało uwzględnić.
Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ odwoławczy skorzysta z uprawnień wynikających z § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. (...) celem wyjaśnienia jakie jest faktycznie przesunięcie progu słuchu i jaka jest jego lokalizacja.
Sąd nie określił, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, bowiem nie wynikają z niej dla skarżącego żadne uprawnienia, jak i obowiązki.
W sumie zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 cyt. ustawy.