Uzasadnienie
Pismem z 27 czerwca 2022 r. I. T., reprezentowany przez adwokata I. T., wniósł skargę na decyzję z dnia 15 czerwca 2022 r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, oddział w C. o stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek należnych za marze, kwiecień i maj 2020 r.
Podstawą prawną decyzji był art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn.zm.; dalej: k.p.a.) w związku z art. 83b ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1009 z późn.zm.; dalej: u.s.u.s.) oraz art. 31 zq ust. 8 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2091; dalej: ustawa o COVID).
Wymienionym pismem Skarżący złożył również skargę na decyzją z 15 czerwca 2022 r. znak 060000.71.139052.2021. o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Skarga Skarżącego na decyzje z dnia 15 czerwca 2022 r. została rozdzielona i zarejestrowana pod odrębnymi sygnaturami. Pod sygnaturą III SA/Gl 630/22 rozpatrywana była sprawa ze skargi w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z 1 grudnia 2022 r. uchylił tę decyzję.
Rozstrzygnięcie nastąpiło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Pełnomocnik Skarżącego w dniu 8 kwietnia 2020 r. złożył wniosek o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za marzec, kwiecień i maj 2020 r.
Wcześniej, bo 19 listopada 2018 r. do ZUS zostało złożone pełnomocnictwo udzielone przez Skarżącego uprawniające pełnomocnika do załatwiania wszelkich spraw w ZUS, w tym dostępu do Platformy Usług Elektronicznych ZUS (PUE ZUS) do roli płatnika składek, ubezpieczonego i świadczeniobiorcy.
Pismem z dnia 29 maja 2020 r. doręczonym elektronicznie Skarżącemu ZUS powiadomił go o brakach w złożonym wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Pismo to pozostało bez odpowiedzi. W konsekwencji decyzją z 16 czerwca 2020 r. ZUS odmówił zwolnienia z opłacania składek za wskazane na wstępie okresy. Decyzja ta została skierowana przez PUE ZUS bezpośrednio do Skarżącego. Z dołączonego wydruku zrzutu ekranu systemu elektronicznego wynika, że decyzja została doręczona/uznana za doręczoną Skarżącemu w dniu 1 lipca 2020 r.
Dnia 26 marca 2021 r. pełnomocnik Skarżącego złożył do ZUS trzy pisma: po pierwsze - wniosek o doręczenie kopii pism i informacji wraz z decyzją; po drugie – odwołanie od decyzji ZUS; po trzecie – wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji ZUS.
W odpowiedzi na te pisma ZUS pismem z 31 marca 2021 r. powiadomił pełnomocnika Skarżącego, że do 30 czerwca 2020 r. nie został złożony poprawnie wypełniony wniosek o zwolnienie z opłacania składek, wszelka korespondencja ZUS była kierowana poprzez PUE ZUS, a w sprawie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania zostanie pełnomocnik poinformowany odrębnym pismem.
Wobec tego, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony o 257 dni za późno organ stwierdził uchybienie terminu do jego złożenia. Nie odniósł się przy tym do kwestii wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Wyrokiem WSA w Gliwicach z dnia 22 lutego 2022 r., III SA/Gl 660/21 uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz strony skarżącej kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Sąd zlecił, aby ponownie rozpoznając sprawę organ w pierwszej kolejności rozpoznał wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez pryzmat art. 58 k.p.a. i odniósł się do powołanych tam twierdzeń.
Realizując powyższe zalecenia Sądu ZUS przeprowadził postępowanie wyjaśniające, w efekcie którego decyzjami z 15 czerwca 2022 r. odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek należnych za marzec, kwiecień i maj 2020r.
Pismem z 27 czerwca 2022 r. pełnomocnik Skarżącego zaskarżył powyższe decyzje ZUS z dnia 15 czerwca 2022r., zarzucając im naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a mianowicie art. 123 u.s.u.s. w zw. z art. 40 § 1 i 2 k.p.a. poprzez doręczenie pisma z dnia 29 maja 2020 r. (wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku) oraz decyzję z dnia 16 czerwca 2020r. (odmowa zwolnienia z opłacania składek) bezpośrednio na adres elektroniczny PUE ZUS Skarżącego oraz art. 123 u.s.u.s. w zw. z art. 58 § 1-2 k.p.a. w zw. z art. 31zq ustawy o COVID poprzez uznanie, iż wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony po terminie z uwagi na odmowę przywrócenia terminu do jego złożenia na skutek braku spełnienia przesłanek ustawowych do przywrócenia terminu. Zarzucił także sprzeczność istotnych ustaleń organu rentowego z treścią zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.
W odpowiedzi na skargę ZUS podtrzymując swoje stanowisko w sprawie wniósł o nieuwzględnienie skargi i oddalenie jej w całości.
W wyroku z 1 grudnia 2022 r. Sąd uchylił decyzję o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku. W uzasadnieniu stwierdził, że wydano ją przedwcześnie, z naruszeniem przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. ZUS, kierując się normą określoną w art. 153 p.p.s.a., powinien wyjaśnić wątpliwość dotyczącą prawidłowości doręczenia pełnomocnikowi Skarżącego za pośrednictwem PUE korespondencji związanej ze złożonym wnioskiem o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek oraz decyzji z dnia 16 czerwca 2020 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).
Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt. Zarówno w orzecznictwie, jak i w literaturze na ogół zgodnie przyjmuje się, że zakres orzekania wyznacza kryterium sprawy w ujęciu materialnoprawnym. Expressis verbis wyraził to NSA w uchwale składu 7 sędziów z dnia 27 czerwca 2000 r. (sygn. akt FPS 12/99) stwierdzając, że w art. 29 ustawy o NSA z 1995 r. (obecnie w art. 135 p.p.s.a.) chodzi o sprawę administracyjną w ujęciu materialnym. Tak też przyjął NSA w wyroku z dnia 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 2421/11). Tożsamość sprawy administracyjnej wyznaczają elementy decydujące o tożsamości skonkretyzowanego w decyzji stosunku prawnego, a więc identyczność podmiotów tego stosunku, identyczność przedmiotu stosunku (czyli węzła praw i obowiązków stron stosunku) oraz identyczność obu jego podstaw – prawnej i faktycznej (B. Adamiak, Glosa do wyroku NSA z 23 stycznia 1998 r. sygn. akt I SA/Gd 654/96, wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt II OSK 579/12).
Jak wynika z art. 134 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 poz. 2000 z późn. zm.), dalej: k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.
Wymaga podkreślenia, że uchybienie terminowi jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminowi przewidzianego w art. 134 k.p.a. (wyrok NSA w Łodzi z 21 marca 1997 r., sygn. akt III SA/Łd 2990/95). Jednakże – co podkreślił NSA - stwierdzenie przez organ odwoławczy uchybienia terminowi wniesienia odwołania nie może nastąpić przed rozstrzygnięciem w przedmiocie wniosku strony o przywrócenie tego terminu. Przywrócenie go wyłącza bowiem możliwość stwierdzenia uchybienia terminowi (np. wyrok NSA w Warszawie z 23 lipca 1999 r., sygn. akt I SA 350/98).
W rozpatrywanej sprawie istotne znaczenie ma fakt, że WSA w Gliwicach wyrokiem z 1 grudnia 2022 r. uchylił decyzję o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skoro powyższa decyzja przestała wywoływać skutek prawny, to brak jest podstaw do stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia w/w wniosku.
Zatem uchylenie decyzji o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stanowi podstawę do uchylenia decyzji o stwierdzeniu naruszenia terminu do wniesienia tego wniosku.
Mając na powyższe uwadze Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.
Zasadne jest zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, niezbędnych do celowego dochodzenia jej praw, o czym orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. W poczet zasądzonych kosztów postępowania sądowego, w łącznej wysokości 497 zł, Sąd zaliczył opłatę skarbową od pełnomocnictwa - 17 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika - 480 zł, odpowiadające wysokości stawki minimalnej określonej na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 z późn. zm.).